Nederlandse en Vlaamse schrijvers

Op deze pagina vind je per schrijver een overzicht van leven, belangrijkste boeken en een advies waar je het best kunt beginnen. De schrijvers zijn geordend per periode of genre, zodat je snel ziet wie bij welke tijd hoort. Bijna al hun werk kun je lenen in de bibliotheek, vaak ook als e-book of luisterboek.

Van de middeleeuwen tot de Gouden Eeuw

De Nederlandstalige literatuur begint in de middeleeuwen met anonieme teksten als Van den vos Reynaerde en Karel ende Elegast. In de zeventiende eeuw, toen de Republiek economisch en cultureel bloeide, schreven Joost van den Vondel, P.C. Hooft, Constantijn Huygens en Gerbrand Bredero toneel en poëzie die nog steeds worden opgevoerd en geciteerd. Vondels Gijsbrecht van Aemstel is daarvan het bekendste voorbeeld. Aan het eind van de achttiende eeuw schreven Betje Wolff en Aagje Deken met Sara Burgerhart de eerste moderne Nederlandse roman. Zij staan om praktische redenen in dezelfde groep als de Gouden Eeuw.

De negentiende eeuw

De negentiende eeuw is de eeuw van de burgerlijke humor van Nicolaas Beets en zijn Camera Obscura, en van de felle aanklacht van Multatuli in Max Havelaar (1860). Rond 1880 vernieuwden de Tachtigers de literatuur: kunst moest de 'allerindividueelste expressie' van een emotie zijn. Herman Gorter en Frederik van Eeden horen bij die beweging. Louis Couperus schreef in dezelfde jaren Eline Vere, de grote Haagse roman over een vrouw die aan haar milieu ten onder gaat.

De twintigste eeuw

Tussen de wereldoorlogen zochten schrijvers nieuwe vormen. Nescio schreef ironisch over dromers, Ferdinand Bordewijk koos voor de harde, zakelijke stijl van Bint en Karakter, en Menno ter Braak en Eddy du Perron eisten in het tijdschrift Forum 'een vent' achter het werk in plaats van mooie vormen. Simon Vestdijk werd de veelschrijver van zijn generatie.

Na 1945 domineerden de 'Grote Drie': Willem Frederik Hermans, Gerard Reve en Harry Mulisch. Hun romans, zoals De avonden, De donkere kamer van Damokles en De aanslag, staan nog altijd op veel leeslijsten. De oorlog bleef een groot thema, ook bij Marga Minco en in het dagboek van Anne Frank. In de jaren zestig zorgden Jan Wolkers en Jan Cremer voor ophef met openhartige boeken. Later volgden onder anderen Cees Nooteboom, Maarten 't Hart en A.F.Th. van der Heijden.

Poëzie

De Nederlandse poëzie kent haar eigen geschiedenis. Na de Tachtigers kwamen dichters als Hendrik Marsman, Martinus Nijhoff en J.C. Bloem. Na de oorlog brak Lucebert met de Vijftigers alle regels, terwijl M. Vasalis en Ida Gerhardt juist helder en ingetogen bleven schrijven. Later volgden onder anderen Judith Herzberg en, recenter, Ester Naomi Perquin.

Hedendaags, jeugd en Vlaanderen

Onder Hedendaagse literatuur vind je schrijvers die nu het beeld bepalen, zoals Arnon Grunberg, Tommy Wieringa en Arthur Japin. Kinder- en jeugdliteratuur heeft een eigen groep, met onder anderen Annie M.G. Schmidt, Thea Beckman en Annet Schaap. De Vlaamse literatuur, van Hendrik Conscience en Stijn Streuvels tot Hugo Claus, staat apart, al lezen Nederlanders en Vlamingen natuurlijk dezelfde taal.

Verder lezen

Wil je weten welke schrijvers bekroond zijn, kijk dan bij de literaire prijzen. Over het leven van schrijvers kun je meer zien in het Literatuurmuseum in Den Haag. De afzonderlijke boeken bespreken we bij de klassiekers.