Hugo Claus

Hugo Claus (1929–2008) geldt als de belangrijkste Vlaamse schrijver van de twintigste eeuw. Hij schreef romans, gedichten, toneelstukken en filmscenario's, en was ook schilder en filmregisseur. Zijn hoofdwerk is Het verdriet van België (1983), een grote roman over een jongen in Vlaanderen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Leven

Hugo Maurice Julien Claus werd op 5 april 1929 geboren in Brugge. Zijn vader was drukker en hij groeide deels op in katholieke kostscholen, een ervaring die later in Het verdriet van België terugkomt. Op jonge leeftijd verliet hij school. Hij werkte onder meer als seizoenarbeider in Frankrijk en trok in de jaren vijftig naar Parijs, waar hij in contact kwam met de kunstenaars van de Cobra-beweging, zoals Karel Appel en Pierre Alechinsky.

Hij debuteerde al jong als dichter. In 1950 verscheen zijn eerste roman, De Metsiers, over een familie op het Vlaamse platteland. In de jaren daarna schreef hij in hoog tempo gedichten, toneel en proza. Zijn toneelstuk Suiker (1958), over seizoenarbeiders in een Franse suikerfabriek, en de roman De verwondering (1962) behoren tot zijn bekende werk uit die periode. In 1983 verscheen Het verdriet van België. Hij kreeg talloze prijzen, waaronder in 1986 de Prijs der Nederlandse Letteren.

Claus had relaties met onder meer actrice Elly Overzier en met Sylvia Kristel. Toen hij aan de ziekte van Alzheimer leed, koos hij voor euthanasie. Hij overleed op 19 maart 2008 in Antwerpen.

Stijl en thema's

Claus was een veelzijdig en onvoorspelbaar schrijver. Hij wisselde van stijl en genre, van experimentele poëzie in de geest van de Vijftigers tot realistisch proza en klassiek toneel. Zijn taal is rijk, zinnelijk en vaak provocerend. Hij hield van mythen en oude verhalen, en bewerkte Griekse en Romeinse tragedies voor het toneel.

Grote thema's in zijn werk zijn de verstikkende benauwdheid van het katholieke Vlaanderen, seksualiteit, schuld, collaboratie in de oorlog en de leugens die families en gemeenschappen elkaar vertellen. Hij was een scherpe criticus van hypocrisie, en zijn werk leidde meer dan eens tot rel en censuur.

Belangrijkste werken

Het verdriet van België volgt de jonge Louis Seynaeve in Kortrijk en omgeving tussen 1939 en 1947, met een familie die deels collaboreert met de Duitse bezetter. Meer over dit boek lees je op de pagina over Het verdriet van België. Een overzicht van de prijzen die Claus won, vind je bij de literaire prijzen.

Waar begin je?

• Instappen: De Metsiers. Een korte, sterke roman die laat zien hoe goed Claus al op jonge leeftijd was.
• Het hoofdwerk: Het verdriet van België. Ruim zevenhonderd bladzijden, maar met veel humor en een meeslepend verhaal. Lees het in delen of als luisterboek.
• Toneel: Suiker of Vrijdag, korte stukken die ook goed te lezen zijn.
• Poëzie: De Oostakkerse gedichten.

Wie zich wil verdiepen in de Vlaamse literatuur, kan na Claus verder met Louis Paul Boon, die net als hij over de oorlog en Vlaamse provincie schreef, en met Willem Elsschot.

Hugo Claus in de bibliotheek

Het werk van Claus is in vrijwel elke bibliotheek in Nederland en Vlaanderen aanwezig, vaak ook in verzamelde uitgaven van zijn gedichten en toneel. Een deel van zijn werk is ook digitaal verschenen; kijk bij e-books lenen bij de online bibliotheek en de luisterboeken. Voor scholieren die een boek voor de lijst zoeken, is De Metsiers een veelgekozen titel.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Het verdriet van België over?

Over Louis Seynaeve, een jongen die opgroeit in West-Vlaanderen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn familie heeft sympathie voor de Duitse bezetter, en Louis ontdekt gaandeweg zijn roeping als schrijver.

Welk boek van Hugo Claus is geschikt voor de leeslijst?

De Metsiers is kort en toegankelijk. Voor ervaren lezers is Het verdriet van België een uitdagende keuze.

Hoe is Hugo Claus overleden?

Claus leed aan de ziekte van Alzheimer en koos voor euthanasie. Hij overleed op 19 maart 2008 in een Antwerps ziekenhuis.

Welke prijzen won Hugo Claus?

Onder meer de Prijs der Nederlandse Letteren (1986) en een groot aantal staatsprijzen in België. Hij werd ook herhaaldelijk genoemd als kandidaat voor de Nobelprijs voor Literatuur.