Louis Paul Boon

Louis Paul Boon (1912–1979) was een Vlaamse schrijver uit Aalst, bekend van De Kapellekensbaan (1953) en de historische roman Pieter Daens (1971). Hij schreef met grote sociale betrokkenheid over arbeiders, armoede en onrecht, en vernieuwde de roman met een vrije, collageachtige vorm. Hij geldt samen met Hugo Claus als de belangrijkste Vlaamse prozaschrijver van de twintigste eeuw.

Leven

Lodewijk Paul Aalbrecht Boon werd op 15 maart 1912 geboren in Aalst, in een arbeidersgezin. Zijn vader was koetsschilder. Boon verliet jong de school, werkte als schilder en volgde een tijd lessen aan de kunstacademie. In de Tweede Wereldoorlog was hij soldaat en krijgsgevangene; die ervaringen verwerkte hij in Mijn kleine oorlog (1947).

Hij debuteerde in 1942 met De voorstad groeit. Om rond te komen werkte hij als journalist voor socialistische en communistische kranten en schreef hij columns. In 1953 verscheen De Kapellekensbaan, en in 1956 het vervolg Zomer te Ter-Muren. Met Pieter Daens (1971) beschreef hij de strijd van de Aalsterse priester Adolf Daens voor de arbeiders aan het einde van de negentiende eeuw. Boon woonde het grootste deel van zijn leven in Erembodegem, bij Aalst, waar hij op 10 mei 1979 overleed.

Stijl en thema's

Boon brak met de traditionele, netjes opgebouwde roman. In De Kapellekensbaan wisselen verschillende verhaallijnen elkaar af: het levensverhaal van het arbeidersmeisje Ondine in de negentiende eeuw, een hedendaagse kroniek over Boon en zijn vrienden die over het boek discussiëren, en de middeleeuwse dierenfabel Reinaert de Vos in een nieuwe versie. Zo laat hij zien hoe verleden en heden met elkaar verbonden zijn.

Zijn taal is direct, spreektalig en vaak doorspekt met Vlaamse woorden. Hij schreef met woede over sociale ongelijkheid, hypocrisie en de macht van kerk en kapitaal, maar ook met tederheid voor de 'kleine mensen'. Pessimisme en humor gaan bij hem hand in hand.

Belangrijkste werken

Pieter Daens vormde de basis voor de film Daens (1992) van Stijn Coninx, die werd genomineerd voor een Oscar, en later voor een musical. Meer over zijn hoofdwerk staat op de pagina over De Kapellekensbaan. Hij kreeg onder meer de Constantijn Huygens-prijs (1966); zie ook de literaire prijzen.

Waar begin je?

• Instappen: Menuet. Een korte, sterke novelle over een man, zijn vrouw en een dienstmeisje, en zijn meest toegankelijke werk.
• Persoonlijk en fragmentarisch: Mijn kleine oorlog, korte stukken over de oorlog, scherp en vaak grappig.
• Het hoofdwerk: De Kapellekensbaan. Vraagt geduld, maar is een van de belangrijkste Nederlandstalige romans van de twintigste eeuw.
• Historisch: Pieter Daens, voor wie de film kent of meer wil weten over de Vlaamse arbeidersgeschiedenis.

Wie Boon waardeert, vindt verwante thema's bij Hugo Claus en, bij een jongere generatie, bij de Aalstenaar Dimitri Verhulst, die net zo scherp over de zelfkant van Vlaanderen schrijft.

Louis Paul Boon in de bibliotheek

Het werk van Boon is in bibliotheken in Vlaanderen ruim aanwezig, en in Nederland in de meeste grotere bibliotheken. Er bestaan verzamelde uitgaven van zijn werk. Digitaal is een deel te leen via e-books lenen bij de online bibliotheek, en veel van zijn teksten zijn te raadplegen via de DBNL. In Aalst houdt het Louis Paul Boon Documentatiecentrum zijn nalatenschap levend.

Veelgestelde vragen

Waar gaat De Kapellekensbaan over?

Het boek vertelt drie verhalen door elkaar: het leven van Ondine, een meisje uit een arbeidersgezin in Aalst rond 1900, een moderne kroniek over de schrijver en zijn vrienden, en een eigen versie van Reinaert de Vos.

Is de film Daens gebaseerd op Louis Paul Boon?

Ja. De film Daens (1992) van Stijn Coninx is gebaseerd op Boons roman Pieter Daens (1971), over de Aalsterse priester Adolf Daens.

Welk boek van Louis Paul Boon is het makkelijkst?

Menuet (1955) is kort en overzichtelijk en wordt vaak aangeraden als eerste kennismaking. Mijn kleine oorlog is ook toegankelijk door de korte stukken.

Waar woonde Louis Paul Boon?

Hij werd geboren in Aalst en woonde lange tijd in Erembodegem, een deelgemeente van Aalst, waar hij in 1979 overleed.