Sjoerd Kuyper

Sjoerd Kuyper (1952–2026) was een Nederlandse schrijver van kinderboeken, gedichten, tv-scenario's en musicalteksten. Hij is vooral bekend van Het zakmes, de Robin-boeken voor kleuters en Hotel de Grote L. Hij won twee keer de Gouden Griffel: in 1997 en, kort voor zijn dood, in 2026.

Leven

Sjoerd Kuyper werd op 6 maart 1952 in Amsterdam geboren. Hij begon als dichter: in 1974 debuteerde hij met poëzie bij De Bezige Bij, waar hij korte tijd redacteur was. Daarna recenseerde hij poëzie voor het weekblad De Nieuwe Linie en schreef hij teksten voor radio en televisie.

In de jaren tachtig verschoof zijn aandacht naar kinderen. Het zakmes werd zijn bekendste verhaal. Hij schreef het als scenario voor een tv-serie van de AVRO en het verscheen ook als boek. Voor de VPRO maakte hij onder meer Max Laadvermogen, Majesteit, uw ontbijt en De Freules, die laatste samen met regisseur Ineke Houtman. In 1990 begon met Robins zomer de reeks prentenboeken en verhalen over de kleuter Robin, waarmee hij een groot jong publiek bereikte.

Kuyper schreef ook liedteksten voor musicals, waaronder Turks fruit (2005), naar de roman van Jan Wolkers, en samen met Dick van den Heuvel Kruimeltje (2010), naar het klassieke jeugdboek Kruimeltje. In 2012 kreeg hij de Theo Thijssen-prijs voor zijn hele oeuvre voor kinderen en jongeren. Hij woonde lange tijd in Bergen (Noord-Holland), waar hij op 22 september 2026 na een korte ziekte overleed, 74 jaar oud.

Stijl en thema's

Kuyper schreef licht en muzikaal, met korte zinnen die goed klinken als je ze hardop leest. Dat is geen toeval: hij begon als dichter en bleef zijn hele leven gedichten en liedteksten schrijven. Zijn verhalen voor de allerjongsten, zoals de Robin-boeken, zitten dicht op de belevingswereld van een kleuter: een eerste vriendje, een verliefdheid, vragen over God en de dood.

In zijn boeken voor oudere kinderen gaat het vaak over schuld, eerlijkheid en verlies. In Het zakmes wil de zesjarige Mees een zakmes teruggeven aan zijn vriend Tim, die naar Flevoland is verhuisd, en moet hij dat geheimhouden omdat hij geen mes mag hebben. In Hotel de Grote L houdt een jongen samen met zijn zussen een strandhotel draaiende terwijl hun vader ziek is. Kuyper nam de zorgen van kinderen serieus, maar liet ze nooit zonder humor.

Belangrijkste werken

Veel van zijn boeken werden verfilmd. Het zakmes werd in 1992 een film van Ben Sombogaart, die een Gouden Kalf won. Ook De rode zwaan (1999), Mijn opa de bankrover (2011) en Hotel De Grote L (2017) kwamen in de bioscoop.

Prijzen

Kuyper won de Gouden Griffel in 1997 voor Robin en God en in 2026 voor Maantje verhuist de zee. Daarnaast kreeg hij een lange reeks Zilveren Griffels, onder meer voor Robin en Suze, Het eiland Klaasje, Robin is verliefd, Hotel de Grote L en Bizar. In 2012 ontving hij naast de Theo Thijssen-prijs ook de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur. De duik werd in 2015 genomineerd voor de Woutertje Pieterse Prijs en won de Glazen Globe. Een overzicht van alle prijzen staat bij de literaire prijzen.

Waar begin je?

• Voorlezen vanaf 4 jaar: de Robin-boeken, bijvoorbeeld Robins zomer of Robin en God. Ze zijn kort en geschikt om in delen voor te lezen.
• Vanaf 9 jaar: Het zakmes, een klassiek verhaal over een jongen met een geheim dat steeds zwaarder gaat wegen.
• Vanaf 10 jaar: Hotel de Grote L, grappig en ontroerend tegelijk, en ook als film te zien.
• Prentenboek voor alle leeftijden: De duik of Maantje verhuist de zee, beide met tekeningen van Sanne te Loo.

Wie van de toon van Kuyper houdt, vindt verwant werk bij Guus Kuijer en Edward van de Vendel.

Sjoerd Kuyper in de bibliotheek

De bekendste titels staan in vrijwel elke bibliotheek, in de afdeling prentenboeken en bij de leesboeken voor kinderen. Een deel van zijn werk is ook digitaal te lenen; kijk in de online bibliotheek voor kinderen. Kinderen lenen in de meeste bibliotheken gratis; hoe dat werkt, lees je bij het jeugdlidmaatschap.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Het zakmes over?

De zesjarige Mees heeft het zakmes van zijn vriend Tim, die naar Flevoland is verhuisd, en wil het terugbrengen. Omdat hij geen mes mag hebben, moet hij alles stiekem doen. De tv-serie won een internationale Emmy en de film uit 1992 een Gouden Kalf.

Wanneer is Sjoerd Kuyper overleden?

Op 22 september 2026 in Bergen (Noord-Holland), na een korte ziekte. Hij werd 74 jaar.

Hoeveel Gouden Griffels won Sjoerd Kuyper?

Twee: in 1997 voor Robin en God en in 2026 voor Maantje verhuist de zee. Daarnaast kreeg hij vele Zilveren Griffels.

Voor welke leeftijd zijn de boeken van Sjoerd Kuyper?

Zijn werk loopt van prentenboeken voor kleuters tot kinderromans voor ongeveer 9 tot 13 jaar. Hij schreef daarnaast poëzie en essays voor volwassenen.