Theo Thijssen-prijs

De Theo Thijssen-prijs is de belangrijkste Nederlandse prijs voor het hele werk van een kinder- of jeugdboekenschrijver. Hij wordt eens in de drie jaar uitgereikt door de Stichting P.C. Hooft-prijs, de organisatie achter de bekendste oeuvreprijs voor volwassenenliteratuur. De laatste winnaar is Edward van de Vendel, in 2024; volgens het driejaarlijkse ritme is de volgende toekenning in 2027.

Van staatsprijs tot Theo Thijssen-prijs

De prijs werd in 1964 ingesteld door het toenmalige ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk, onder de naam Staatsprijs voor een kinderboek. De eerste winnaar was Annie M.G. Schmidt, wat de prijs vanaf het begin een sterke positie gaf. In 1967 werd de naam veranderd in Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur.

In 1985 werd de prijs niet uitgereikt. De jury gaf haar opdracht terug nadat de minister had geweigerd een voordracht van de jury van de P.C. Hooft-prijs over te nemen. Na die affaire werden beide prijzen ondergebracht bij een onafhankelijke stichting. Sinds 1988 heet de jeugdprijs Theo Thijssen-prijs voor kinder- en jeugdliteratuur.

Wie was Theo Thijssen?

Theo Thijssen (1879–1943) was onderwijzer, schrijver en politicus in Amsterdam. Hij is vooral bekend van Kees de jongen (1923), een roman over een Amsterdamse schooljongen met een rijke fantasie. Thijssen schreef ook over het onderwijs, waarin hij zelf lang werkte, en zette zich in voor betere omstandigheden voor leraren. Een prijs voor kinder- en jeugdliteratuur naar hem vernoemen ligt voor de hand: zijn werk gaat over hoe kinderen de wereld beleven.

Prijzengeld en uitreiking

In 2024 was aan de prijs een bedrag van 60.000 euro verbonden, gelijk aan dat van de P.C. Hooft-prijs. Lange tijd hoorde er ook een replica bij van het beeld van Theo Thijssen door Hans Bayens. De uitreiking vindt plaats in het Literatuurmuseum in Den Haag, waar ook de collectie van het Kinderboekenmuseum is ondergebracht.

Winnaars sinds 2009

Elk van deze schrijvers heeft een herkenbaar eigen oeuvre. Ted van Lieshout schrijft poëzie en proza en maakt ook prentenboeken, waaronder de reeks over Boer Boris. Sjoerd Kuyper, bekend van onder meer de verhalen over Robin, won in 2026 nog de Gouden Griffel, kort voor zijn overlijden. Bibi Dumon Tak schrijft vooral informatieve boeken over dieren, met humor en verwondering. Daan Remmerts de Vries is schrijver en illustrator. Edward van de Vendel schrijft al decennia poëzie, prentenboeken en jeugdromans, en won in 2023 met Misjka nog de Gouden Griffel, samen met Anoush Elman.

Wat een oeuvreprijs zegt

Een oeuvreprijs bekroont niet één boek, maar een schrijver die over een lange periode van grote betekenis is geweest voor de kinder- en jeugdliteratuur. De lijst van winnaars is daarmee een soort canon van het Nederlandse kinderboek. Voor ouders en leerkrachten is het een goede plek om te beginnen met zoeken naar boeken van schrijvers die de tand des tijds doorstaan. Andere vakprijzen voor afzonderlijke boeken zijn de Gouden Griffel en de Woutertje Pieterse Prijs.

Veelgestelde vragen

Wie won de Theo Thijssen-prijs het laatst?

Edward van de Vendel, in 2024.

Hoe vaak wordt de Theo Thijssen-prijs uitgereikt?

Eens in de drie jaar. De volgende toekenning ligt volgens dat ritme in 2027.

Wie was de eerste winnaar?

Annie M.G. Schmidt, in 1964, toen de prijs nog Staatsprijs voor een kinderboek heette.

Wie kent de Theo Thijssen-prijs toe?

De Stichting P.C. Hooft-prijs, die ook de P.C. Hooft-prijs voor volwassenenliteratuur toekent.