P.C. Hooft-prijs

De P.C. Hooft-prijs is de belangrijkste prijs voor het gehele werk van een Nederlandse schrijver. Hij wordt jaarlijks toegekend en wisselt tussen verhalend proza, beschouwend proza en poëzie. In 2026 ging de prijs naar Anja Meulenbelt, als eerste vrouw die hem in de categorie beschouwend proza ontving.

Van staatsprijs naar onafhankelijke stichting

De prijs werd in 1947 ingesteld ter gelegenheid van de 300e sterfdag van de dichter en geschiedschrijver Pieter Corneliszoon Hooft, en voor het eerst uitgereikt in 1948. Aanvankelijk was het een staatsprijs voor afzonderlijke werken. Vanaf 1955 werd het een oeuvreprijs: niet één boek, maar het hele werk van een schrijver wordt bekroond.

Een breuk kwam in 1984. De jury wilde de prijs toekennen aan Hugo Brandt Corstius, maar de verantwoordelijke minister weigerde dat besluit over te nemen. Uit protest werd de prijs in 1984, 1985 en 1986 niet uitgereikt. In 1987 werd de onafhankelijke Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde opgericht, die de prijs sindsdien beheert. Dezelfde stichting kent ook de Theo Thijssen-prijs voor kinder- en jeugdliteratuur toe.

Sinds 1988 wordt de prijs meestal uitgereikt in het Literatuurmuseum in Den Haag. De winnaar ontvangt een geldbedrag van 60.000 euro en een beeldje van Hooft.

Drie genres in een vaste volgorde

De prijs rouleert tussen drie genres:

• Verhalend proza: romans, novellen en verhalen.
• Beschouwend proza: essays, kritieken en andere niet-fictie.
• Poëzie.

Daardoor komt elk genre eens in de drie jaar aan de beurt. Dat maakt de prijs bijzonder: ook essayisten en dichters, die minder in de schijnwerpers staan dan romanschrijvers, krijgen regelmatig de hoogste erkenning. Volgens het patroon van de afgelopen jaren is 2027 weer een poëziejaar.

Winnaars sinds 2018

Een paar opvallende namen. Marga Minco, bekend van Het bittere kruid over haar jeugd als joods meisje in de oorlog, kreeg de prijs in 2019 op hoge leeftijd. Arnon Grunberg ontving hem in 2022 voor een oeuvre dat romans, reportages en columns omvat. Maarten 't Hart, al decennia een van de meest gelezen schrijvers van Nederland, werd in 2025 bekroond. Anja Meulenbelt is vooral bekend van haar feministische non-fictie en autobiografisch werk, waaronder De schaamte voorbij uit 1976.

Wat een oeuvreprijs betekent

Een oeuvreprijs zegt iets anders dan een boekprijs als de Libris Literatuur Prijs. De jury kijkt niet naar één geslaagde titel, maar naar de samenhang, ontwikkeling en betekenis van een heel werk. Winnaars zijn daardoor meestal schrijvers die al lang publiceren. Voor lezers is de lijst van winnaars een goede manier om schrijvers te ontdekken die in de Nederlandse literatuur een vaste plek hebben veroverd. Achtergrond over veel van hen vind je bij onze pagina's over schrijvers.

De belangrijkste oeuvreprijs voor het hele Nederlandse taalgebied, dus inclusief Vlaanderen, is de Prijs der Nederlandse Letteren. De P.C. Hooft-prijs is in de praktijk een prijs voor schrijvers uit Nederland; Vlaanderen kent eigen oeuvreprijzen.

Veelgestelde vragen

Wie won de P.C. Hooft-prijs 2026?

Anja Meulenbelt, in de categorie beschouwend proza. Ze was de eerste vrouw die de prijs in die categorie ontving.

Hoeveel geld krijgt de winnaar van de P.C. Hooft-prijs?

De winnaar ontvangt 60.000 euro en een beeldje van P.C. Hooft.

Waarom werd de P.C. Hooft-prijs in 1984 niet uitgereikt?

De regering weigerde de prijs toe te kennen aan Hugo Brandt Corstius, die door de jury was voorgedragen. Daarna werd de prijs drie jaar niet uitgereikt en kwam er een onafhankelijke stichting.

Welk genre is aan de beurt in 2027?

Volgens de vaste rotatie is 2027 een poëziejaar. De stichting maakt de winnaar zelf bekend.