Prijs der Nederlandse Letteren

De Prijs der Nederlandse Letteren is de belangrijkste oeuvreprijs voor het hele Nederlandse taalgebied. Hij wordt eens in de drie jaar toegekend door de Nederlandse Taalunie en afwisselend in Nederland en België uitgereikt door het staatshoofd. De laatste winnaar is de Vlaamse schrijver Tom Lanoye, in 2024; de volgende toekenning staat gepland voor 2027.

Een prijs voor het hele taalgebied

De prijs werd in 1956 ingesteld door de Nederlandse en Belgische regering, als bekroning van een schrijver wiens werk van betekenis is voor de hele Nederlandstalige literatuur. Tegenwoordig kent de Nederlandse Taalunie, de organisatie waarin Nederland, Vlaanderen en Suriname samenwerken op het gebied van taal, de prijs toe. Een onafhankelijke jury met leden uit Nederland en Vlaanderen adviseert over de winnaar.

Omdat de prijs voor het hele taalgebied geldt, kunnen zowel Nederlandse als Vlaamse schrijvers winnen.

De uitreiking

De uitreiking wisselt tussen Nederland en België. Het staatshoofd van het gastland reikt de prijs uit: in Nederland de koning, in België de koning der Belgen. Dat maakt de prijs uniek in het Nederlandse literaire bestel. De winnaar ontvangt sinds 2009 een bedrag van 40.000 euro; daarvoor was het 16.000 euro.

Opvallende momenten

De geschiedenis van de prijs kent een paar bekende incidenten:

• 2001. Gerard Reve kreeg de prijs, maar die werd niet door een vorst, maar door een ambtenaar van de Taalunie uitgereikt. Reve was toen al ernstig ziek.
• 2007. Jeroen Brouwers weigerde de prijs, omdat hij het bedrag te laag vond voor wat de prijs zou moeten voorstellen. De prijs werd dat jaar niet uitgereikt. Toen het bedrag in 2009 werd verhoogd, kreeg Brouwers het nieuwe bedrag alsnog niet.
• Verdeling. Meer dan 80 procent van alle laureaten is man. Recente toekenningen aan Judith Herzberg (2018) en Astrid Roemer (2021) hebben dat beeld wat veranderd.

Recente winnaars

Astrid Roemer, geboren in Suriname, kreeg de prijs in 2021 voor een oeuvre waarin Suriname en het koloniale verleden een grote rol spelen. Tom Lanoye is bekend van romans als Het derde huwelijk en Sprakeloos, en van zijn toneelbewerkingen, onder meer van Shakespeare. Remco Campert, die in 2015 werd bekroond, was een van de dichters van de Vijftigers en schreef daarnaast romans, verhalen en columns.

Verschil met de P.C. Hooft-prijs

Beide prijzen zijn oeuvreprijzen, maar ze verschillen op belangrijke punten:

Lees meer op de pagina over de P.C. Hooft-prijs.

Waarom de prijs ertoe doet

Doordat de prijs maar eens in de drie jaar wordt uitgereikt en door een staatshoofd wordt overhandigd, geldt hij als de hoogste erkenning voor een Nederlandstalige schrijver. Hij onderstreept ook dat Nederland en Vlaanderen één literatuur delen. Wie het werk van de winnaars leest, krijgt een goed beeld van wat de Nederlandstalige literatuur na de Tweede Wereldoorlog heeft voortgebracht. Achtergrond over schrijvers uit die periode vind je bij onze pagina's over schrijvers.

Veelgestelde vragen

Wie won de Prijs der Nederlandse Letteren het laatst?

Tom Lanoye, in 2024. Hij is een Vlaamse schrijver van romans, toneel en poëzie.

Hoe vaak wordt de Prijs der Nederlandse Letteren uitgereikt?

Eens in de drie jaar. Na 2024 is de volgende toekenning in 2027.

Hoeveel geld hoort bij de prijs?

Sinds 2009 ontvangt de winnaar 40.000 euro. Daarvoor was het 16.000 euro.

Waarom weigerde Jeroen Brouwers de prijs?

Hij vond het bedrag van destijds 16.000 euro te laag in verhouding tot het aanzien van de prijs. Daarom werd de prijs in 2007 niet uitgereikt.