Gerard Reve
Inhoud
Gerard Reve (1923–2006) is de schrijver van De avonden (1947), de roman over tien grauwe dagen in het leven van de Amsterdamse kantoorklerk Frits van Egters. Later schreef hij brievenboeken vol ironie, geloof, erotiek en zelfspot. Samen met Hermans en Mulisch hoort hij bij de 'Grote Drie' van de naoorlogse literatuur.
Leven
Gerard Kornelis van het Reve werd op 14 december 1923 in Amsterdam geboren. Zijn ouders waren communisten; zijn oudere broer Karel van het Reve werd later een bekende slavist en essayist. Gerard verliet de middelbare school vroegtijdig, volgde een opleiding grafische vakken en werkte onder meer als journalist.
De avonden verscheen in 1947 onder het pseudoniem Simon van het Reve en maakte hem op slag beroemd, al vonden sommige critici het boek nihilistisch en onzedelijk. In de jaren vijftig had hij het moeilijk en woonde hij een tijd in Engeland, waar hij in het Engels probeerde te schrijven.
Zijn tweede doorbraak kwam in de jaren zestig met de brievenboeken Op weg naar het einde (1963) en Nader tot U (1966). Reve schreef openlijk over zijn homoseksualiteit en over zijn bekering tot het katholicisme, die in 1966 volgde. Een passage in Nader tot U, waarin God in de gedaante van een ezel verschijnt, leidde tot een vervolging wegens godslastering: het Ezelproces. In 1968 sprak de Hoge Raad hem vrij. Datzelfde jaar ontving hij de P.C. Hooft-prijs. In 2001 kreeg hij de Prijs der Nederlandse Letteren.
Reve woonde lange tijd in Frankrijk en later in België, samen met zijn partner Joop Schafthuizen. Hij leed op het eind van zijn leven aan de ziekte van Alzheimer en overleed op 8 april 2006 in Zulte, in Belgisch Oost-Vlaanderen.
Stijl en thema's
In De avonden schrijft Reve sober en precies over een verveelde jongeman die zijn dagen vult met gesprekken over kaalheid, ziekte en dood, en met dromen die hij niet kan verklaren. Er gebeurt bijna niets, maar onder het oppervlak zit een diepe melancholie en een verlangen naar betekenis.
Zijn latere werk is heel anders van toon. De brievenboeken zijn persoonlijk, ironisch en vaak grappig, geschreven in een plechtige, ouderwetse stijl die hij bewust overdrijft. Hij mengt religieuze gevoelens met erotiek, politiek, zelfspot en alledaagse beslommeringen. Terugkerende thema's zijn de dood, eenzaamheid, liefde en het verlangen naar verlossing. Typerend is dat je bij Reve nooit precies weet wat ernst is en wat spel.
Belangrijkste werken
| Titel | Jaar | Soort |
|---|---|---|
| De ondergang van de familie Boslowits | 1946 | verhaal |
| De avonden | 1947 | roman |
| Werther Nieland | 1949 | novelle |
| Op weg naar het einde | 1963 | brieven |
| Nader tot U | 1966 | brieven en gedichten |
| Lieve jongens | 1973 | roman |
| Moeder en zoon | 1980 | roman |
| De vierde man | 1981 | roman |
| Bezorgde ouders | 1988 | roman |
Waarom lees je Reve nu nog?
De avonden blijft een van de meest gelezen Nederlandse romans, en dat is geen toeval. Frits van Egters' verveling, zijn ongemak met zijn ouders en zijn twijfels over de toekomst zijn voor veel jonge lezers nog altijd herkenbaar. Het boek wordt vaak gelezen rond de jaarwisseling, omdat het zich afspeelt in de laatste dagen van december 1946.
De latere Reve is een ervaring op zich: soms hilarisch, soms ontroerend, soms ongemakkelijk. Zijn rol in de emancipatie van homoseksuelen in Nederland en het Ezelproces, dat ging over vrijheid van meningsuiting, maken hem ook historisch belangrijk.
Waar begin je?
Begin met De avonden. Lees het rustig, liefst in een periode dat je zelf ook even niets hoeft. Daarna is Werther Nieland een goede stap, een korte en vreemde novelle over een jongen en zijn vriendje. Wie de latere Reve wil leren kennen, kiest Op weg naar het einde of Nader tot U.
Reve wordt vaak vergeleken met Willem Frederik Hermans en Harry Mulisch. Wie van zijn openhartigheid houdt, kan ook Jan Wolkers lezen.
Reve lenen in de bibliotheek
De avonden en andere romans van Reve zijn in vrijwel elke bibliotheek te leen, ook als e-book of luisterboek als die versie beschikbaar is. Minder bekende titels kun je reserveren. Over zijn P.C. Hooft-prijs en de Prijs der Nederlandse Letteren lees je meer bij literaire prijzen.
Veelgestelde vragen
Waar gaat De avonden over?
Over de 23-jarige kantoorklerk Frits van Egters, die in de laatste tien dagen van december 1946 zijn avonden doorbrengt met vrienden, familie en zijn eigen gedachten. Het boek gaat over verveling, angst en het zoeken naar betekenis.
Wat was het Ezelproces?
Een rechtszaak tegen Gerard Reve wegens godslastering, vanwege een passage in Nader tot U waarin God als ezel verschijnt. In 1968 sprak de Hoge Raad hem vrij.
Waarom heette Gerard Reve eerst Simon van het Reve?
De avonden verscheen in 1947 onder het pseudoniem Simon van het Reve. Later publiceerde hij als Gerard Kornelis van het Reve en vanaf de jaren zeventig als Gerard Reve.
Bijgewerkt: