Gouden Griffel

De Gouden Griffel is de bekendste prijs voor het beste Nederlandstalige kinderboek van het afgelopen jaar. Hij wordt elk najaar uitgereikt door de Stichting CPNB, aan het begin van de Kinderboekenweek. In 2026 ging de Gouden Griffel naar Maantje verhuist de zee van Sjoerd Kuyper, met illustraties van Sanne te Loo.

Wat is de Gouden Griffel?

De Gouden Griffel bekroont een oorspronkelijk Nederlandstalig kinderboek dat in het voorgaande jaar is verschenen. Een vakjury beoordeelt de boeken op literaire kwaliteit. De prijs hoort bij de Kinderboekenweek en wordt sinds 2004 meestal uitgereikt tijdens het Kinderboekenbal, het feest waarmee de week wordt geopend. Aan de prijs was in 2024 een bedrag van 10.000 euro verbonden.

De geschiedenis gaat terug tot 1954. Van 1954 tot en met 1970 werd elk jaar één Kinderboek van het Jaar gekozen. In 1971 werd die prijs vervangen door de Gouden Griffel, die sindsdien jaarlijks wordt uitgereikt.

Griffels en Penselen

De Gouden Griffel is onderdeel van een grotere familie van prijzen:

De lijst met Zilveren Griffels en Penselen wordt eerder bekendgemaakt dan de Gouden winnaar. Uit de boeken met een Zilveren Griffel wordt dan de Gouden Griffel gekozen. De Zilveren lijsten zijn daardoor een handige leeslijst van de beste kinderboeken van het jaar.

Recente winnaars

De Gouden Griffel van 2026 kreeg een bijzondere betekenis. Sjoerd Kuyper ontving de prijs in het bijzijn van zijn familie, kort voor zijn overlijden op 74-jarige leeftijd. De jury prees onder meer de literaire kwaliteit, de humor, de warmte en de verbeeldingskracht van het boek. Kuyper ontving in 2012 ook de Theo Thijssen-prijs voor zijn hele oeuvre.

In 2025 kreeg De wonderverteller van Lida Dijkstra de Gouden Griffel; illustrator Djenné Fila kreeg voor hetzelfde boek een Zilveren Penseel.

De Griffel der Griffels

Ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de prijs werd in 2004 eenmalig de Griffel der Griffels uitgereikt, aan het beste kinderboek uit een halve eeuw. Die ging naar De brief voor de koning van Tonke Dragt, het avonturenverhaal over de jonge Tiuri die een geheime brief moet bezorgen.

Schrijvers met meerdere Griffels

Sommige schrijvers wonnen de Gouden Griffel meer dan eens:

• Guus Kuijer won hem vier keer, meer dan wie ook.
• Els Pelgrom won hem drie keer.
• Jan Terlouw, Paul Biegel en Simon van der Geest wonnen hem elk twee keer.

Dat zegt iets over de canon van het Nederlandse kinderboek: de namen die bij de Griffels steeds terugkomen, zijn vaak ook de schrijvers wier boeken generaties lang worden gelezen.

Gouden Griffel of Kinderjury?

De Gouden Griffel wordt toegekend door een vakjury van volwassenen en richt zich op literaire kwaliteit. Bij de Kinderjury stemmen kinderen zelf, en daar winnen vaak andere, meer populaire boeken. Beide lijsten zijn waardevol: de een voor literaire ontdekkingen, de ander voor boeken waarvan je zeker weet dat kinderen ze leuk vinden. Een andere belangrijke vakprijs is de Woutertje Pieterse Prijs.

Veelgestelde vragen

Wie won de Gouden Griffel 2026?

Sjoerd Kuyper, voor Maantje verhuist de zee, met illustraties van Sanne te Loo. Kuyper overleed kort na het ontvangen van de prijs.

Wanneer wordt de Gouden Griffel uitgereikt?

Elk jaar rond de start van de Kinderboekenweek, eind september of begin oktober, meestal tijdens het Kinderboekenbal.

Kunnen vertaalde boeken de Gouden Griffel winnen?

Nee. De Gouden Griffel is voor oorspronkelijk Nederlandstalige boeken. Vertaalde boeken kunnen wel een Zilveren Griffel krijgen.

Wat is het verschil tussen een Griffel en een Penseel?

Een Griffel bekroont de tekst van een kinderboek, een Penseel de illustraties.