Paul Biegel

Paul Biegel (1925–2006) was een van de grote verhalenvertellers van de Nederlandse jeugdliteratuur. Hij schreef sprookjesachtige avonturen als De kleine kapitein, Het sleutelkruid en Nachtverhaal, en won tweemaal de Gouden Griffel. Zijn boeken zijn bij uitstek geschikt om voor te lezen.

Leven

Paul Johannes Biegel werd op 25 maart 1925 geboren in Bussum. Na een aantal andere banen ging hij zich steeds meer op het schrijven richten. Zijn eerste kinderboek, De gouden gitaar, verscheen in 1962. Twee jaar later volgde Het sleutelkruid, dat in 1965 werd uitgeroepen tot Kinderboek van het jaar. Daarmee was zijn naam gevestigd.

Biegel schreef in ruim veertig jaar tientallen boeken. De kleine kapitein verscheen eerst als vervolgverhaal in het weekblad Donald Duck en groeide uit tot een trilogie. In 1973 ontving hij de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur, de voorloper van de Theo Thijssen-prijs. Hij overleed op 21 oktober 2006 in het Rosa Spier Huis in Laren.

Stijl en thema's

Biegel schreef in de traditie van het klassieke sprookje en de reisvertelling. Zijn verhalen spelen in een tijdloze wereld met koningen, dwergen, rovers en pratende dieren. Vaak is het verhaal een raamvertelling: in Nachtverhaal vertellen gasten in een herberg elkaar verhalen, in Het olifantenfeest moeten dieren een oude olifant met verhalen in leven houden.

Opvallend is zijn rijke, soms ouderwetse taal. Hij gebruikt woorden die kinderen niet dagelijks horen, maar die door de context wel duidelijk worden. Onder de avonturen liggen serieuze thema's: ouder worden, de dood, moed en het belang van verhalen zelf. Daardoor spreken zijn boeken ook volwassenen aan.

Belangrijkste werken

Voor De kleine kapitein (Gouden Griffel 1972) en Nachtverhaal (Gouden Griffel 1993) kreeg hij de hoogste Nederlandse kinderboekenprijs. Daarnaast won hij vier Zilveren Griffels en tweemaal de Woutertje Pieterse Prijs. Een overzicht van deze onderscheidingen vind je bij de literaire prijzen.

Waar begin je?

• Voorlezen vanaf 6 jaar: De kleine kapitein. Een jongen spoelt in een bootje aan op het strand en vaart met twee kinderen de wereld rond. Korte hoofdstukken, veel spanning, en een vaste voorleesklassieker. Tips om er een ritueel van te maken staan bij voorlezen.
• Zelf lezen vanaf 9 jaar: Het sleutelkruid, over een koning die alleen gered kan worden als een dwerg een wonderkruid vindt.
• Vanaf 10 jaar: Nachtverhaal en De tuinen van Dorr. Iets complexer, met verhalen in verhalen.

Wie houdt van Biegel, vindt verwant werk bij Tonke Dragt, die net als hij lange, avontuurlijke fantasyverhalen schreef, en bij Toon Tellegen, wiens dierenverhalen dezelfde poëtische toon hebben.

Paul Biegel in de bibliotheek

De bekendste titels zijn in de meeste bibliotheken aanwezig, vaak in een recente herdruk. Minder bekende boeken uit de jaren zestig en zeventig staan soms in het magazijn; die kun je via de catalogus van je eigen bibliotheek reserveren. Van een deel van het werk bestaan e-books, die je kunt vinden via e-books lenen bij de online bibliotheek.

Veelgestelde vragen

Voor welke leeftijd is De kleine kapitein?

Om voor te lezen vanaf ongeveer zes jaar. Kinderen van negen of tien kunnen het zelf lezen, al vraagt de taal soms wat doorzettingsvermogen.

Welke prijzen won Paul Biegel?

Onder meer twee Gouden Griffels (1972 en 1993), vier Zilveren Griffels, twee Woutertje Pieterse Prijzen en de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur in 1973.

Waar vind ik oudere boeken van Paul Biegel?

Minder bekende titels staan vaak in het magazijn of bij een andere vestiging. Via de online catalogus van je bibliotheek kun je ze reserveren, en via het interbibliothecair leenverkeer zijn ze soms uit een andere bibliotheek op te vragen.