Annie M.G. Schmidt

Annie M.G. Schmidt (1911–1995) is de bekendste Nederlandse kinderboekenschrijver. Ze schreef Jip en Janneke, Pluk van de Petteflet, Minoes en honderden versjes, maar ook liedjes, cabaret, musicals en televisieseries voor volwassenen. Haar boeken worden nog altijd veel geleend en zijn in elke openbare bibliotheek te vinden.

Leven

Anna Maria Geertruida Schmidt werd op 20 mei 1911 geboren in Kapelle, in Zeeland, als dochter van een dominee. Ze werkte eerst als bibliothecaresse, onder meer in Vlissingen en Arnhem. Na de Tweede Wereldoorlog kwam ze bij de documentatiedienst van Het Parool terecht. Daar begon ze in 1947 met het schrijven van versjes en kwamen vanaf 1952 de verhaaltjes over Jip en Janneke in de krant, met tekeningen van Fiep Westendorp.

In de jaren vijftig en zestig groeide ze uit tot een veelzijdige schrijver. Ze maakte radio- en tv-programma's (zoals Pension Hommeles en Ja zuster, nee zuster), schreef cabaretteksten voor Wim Sonneveld en musicals met componist Harry Bannink. In 1988 kreeg ze als eerste Nederlander de internationale Hans Christian Andersenprijs voor haar hele oeuvre. Ze overleed op 21 mei 1995 in Amsterdam, een dag na haar 84ste verjaardag.

Stijl en thema's

Schmidt was een tegendraadse schrijver. In haar boeken zijn kinderen slim en zelfstandig, en volwassenen zijn vaak de stijve of bange figuren. Ze nam het op tegen netheid, gezag en burgerlijkheid: denk aan de bewoners van de Petteflet die het opnemen tegen de opgeruimde meneer Dekkers, of Minoes die als poes-in-mensengedaante een verlegen verslaggever helpt.

Haar taal is speels en muzikaal. Versjes als Het fluitketeltje, Dikkertje Dap en Op visite bij de walvis hebben een vast ritme en rijm, waardoor kinderen ze snel uit hun hoofd kennen. Tegelijk zit er bijna altijd een knipoog naar volwassenen in. Dat maakt haar werk geschikt om samen te lezen: ouders lachen om andere dingen dan hun kinderen.

Belangrijkste werken

Pluk van de Petteflet behoort tot haar meest geliefde boeken; meer daarover lees je op de pagina over Pluk van de Petteflet. Veel titels zijn verfilmd, zoals Minoes (2001), Abeltje (1998) en Pluk van de Petteflet (2004).

Waar begin je?

• Peuters (2–4 jaar): Jip en Janneke. Korte, herkenbare verhaaltjes over twee buurkinderen. Ideaal om voor te lezen, ook voor kinderen die net met de BoekStart-koffer kennismaken.
• Kleuters en groep 3–4 (4–8 jaar): de versjesbundel Ziezo of losse versjesboeken. Kies er elke avond één.
• Groep 4–6 (7–10 jaar): Pluk van de Petteflet en Minoes om voor te lezen of zelf te lezen. Vanaf ongeveer AVI M5/E5 lukt zelf lezen meestal goed.
• Groep 6–8 (9–12 jaar): Abeltje, Wiplala en Otje. Iets langere avonturen met veel vaart.

Volwassenen die haar opnieuw willen ontdekken, kunnen beginnen met de liedteksten of met de biografie Annie M.G. Schmidt. Geschiedenis van een schrijfster van Annejet van der Zijl (2002).

Annie M.G. Schmidt in de bibliotheek

Alle bekende titels zijn in vrijwel elke bibliotheek aanwezig, vaak in meerdere drukken en ook in grote voorleesedities. Rond de Kinderboekenweek en de Nationale Voorleesdagen staan ze regelmatig uitgestald. Een deel van haar werk is ook als luisterboek beschikbaar, onder meer ingesproken voorleesversies; kijk daarvoor bij de luisterboeken van de online bibliotheek. Voor kinderen is het lidmaatschap van de bibliotheek in de meeste gemeenten gratis.

Veelgestelde vragen

Waarom heet ze Annie M.G. Schmidt?

De letters M.G. staan voor haar tweede en derde voornaam, Maria Geertruida. Ze gebruikte die initialen al vroeg als schrijversnaam.

Vanaf welke leeftijd is Jip en Janneke geschikt?

De verhaaltjes zijn bedoeld om voor te lezen aan kinderen vanaf ongeveer twee jaar. Rond groep 3 kunnen kinderen ze vaak zelf lezen.

Welke prijs won Annie M.G. Schmidt?

De belangrijkste is de Hans Christian Andersenprijs van 1988, de hoogste internationale onderscheiding voor kinderboekenschrijvers. Daarnaast is de Annie M.G. Schmidtprijs voor het beste theaterlied naar haar vernoemd.

Schreef ze ook voor volwassenen?

Ja. Ze schreef cabaretteksten, musicals zoals Met man en muis en Foxtrot, en tv-series als Ja zuster, nee zuster. Veel van haar liedteksten worden nog steeds gezongen.