Dick Bruna

Dick Bruna (1927–2017) is de maker van Nijntje, het witte konijntje dat sinds 1955 de eerste kennismaking met boeken is voor miljoenen jonge kinderen. Hij schreef en tekende ruim honderd kleine prentenboeken en ontwierp als grafisch vormgever honderden boekomslagen. De Nijntje-boekjes zijn in tientallen talen vertaald.

Leven

Hendrik Magdalenus Bruna werd op 23 augustus 1927 geboren in Utrecht. Hij kwam uit een uitgeversfamilie: zijn vader leidde uitgeverij A.W. Bruna & Zoon. De bedoeling was dat Dick het bedrijf zou overnemen, maar hij wilde liever tekenen en schilderen. Na stages bij boekhandels en uitgevers in onder meer Londen en Parijs, waar hij onder de indruk raakte van het werk van Henri Matisse, ging hij als ontwerper voor het familiebedrijf werken.

Voor de pocketreeks Zwarte Beertjes ontwierp hij vanaf de jaren vijftig honderden omslagen, onder meer voor de detectives van Georges Simenon. In 1955 verscheen het eerste boekje over Nijntje, bedacht na verhaaltjes die hij zijn zoontje vertelde over een konijn dat ze tijdens een vakantie aan zee hadden gezien. In 1963 tekende hij Nijntje opnieuw, met de strakke vormen die ze nu nog heeft. Hij bleef tot op hoge leeftijd werken in zijn atelier in Utrecht. Hij overleed op 16 februari 2017 in Utrecht.

Stijl en thema's

Bruna's stijl is meteen herkenbaar: dikke zwarte contouren, platte vlakken in een beperkt aantal felle kleuren (rood, geel, blauw, groen, later ook bruin en grijs) en figuren die de lezer recht aankijken. Hij liet bewust veel weg. Nijntje heeft twee stippen als ogen en een kruisje als mond, zodat kinderen er zelf gevoelens in kunnen leggen.

De boekjes hebben een vast formaat: vierkant, klein, met op elke pagina een tekening en ernaast vier rijmende regels. De verhalen gaan over gewone dingen in een kinderleven: naar school gaan, logeren, ziek zijn, een nieuw broertje of zusje. Later behandelde hij ook moeilijkere onderwerpen, zoals de dood van Nijntjes oma in Lieve oma Pluis (1996).

Belangrijkste werken

Naast Nijntje bedacht hij onder meer Boris en Barbara Beer en Snuffie de hond. In Utrecht is het werk van Bruna te zien in het Nijntje Museum en in de collectie van het Centraal Museum.

Waar begin je?

• Baby's en dreumesen (0–2 jaar): de kartonboekjes van Nijntje. Ze passen goed in het BoekStart-programma van de bibliotheek, dat ouders helpt al met baby's te gaan lezen.
• Peuters (2–4 jaar): de klassieke vierkante boekjes zoals Nijntje, Nijntje aan zee en Nijntje in de dierentuin. Laat je kind de plaatjes benoemen en lees de rijmpjes rustig voor. Tips vind je bij voorlezen.
• Kleuters (4–6 jaar): boekjes over nieuwe ervaringen, zoals Nijntje in het ziekenhuis. Handig als voorbereiding op een spannend moment.

Voor kinderen die daarna toe zijn aan iets langere prentenboeken is het werk van Max Velthuijs een logische volgende stap.

Dick Bruna in de bibliotheek

Nijntje-boekjes zijn in elke bibliotheek te vinden, vaak in een aparte bak bij de babyboekjes en prentenboeken. Er zijn ook kartonboekjes die tegen een stootje kunnen. Digitaal zijn veel Nijntje-verhalen te bekijken of te beluisteren; via de online bibliotheek voor kinderen kun je zien wat er beschikbaar is. Voor jonge kinderen is lid worden van de bibliotheek in de meeste gemeenten gratis.

Veelgestelde vragen

Wanneer verscheen het eerste Nijntje-boekje?

In 1955. In 1963 verscheen een vernieuwde versie, waarin Nijntje de herkenbare vorm kreeg die ze nu nog heeft.

Vanaf welke leeftijd is Nijntje geschikt?

Kartonboekjes zijn al geschikt voor baby's. De gewone vierkante boekjes zijn vooral bedoeld voor kinderen van ongeveer één tot vier jaar.

Waarom heet Nijntje in het Engels Miffy?

De Engelse vertaler koos voor een eigen naam die beter bij de taal paste. Zo heet Nijntje in veel landen anders, maar ze ziet er overal hetzelfde uit.

Waar kun je meer over Dick Bruna zien?

In Utrecht, in het Nijntje Museum voor jonge kinderen en in het Centraal Museum, dat een groot deel van zijn werk beheert.