Leestips voor kinderen per leeftijd

Een goed boek voor je kind is een boek dat past bij de leeftijd, het leesniveau en vooral bij wat je kind interessant vindt. Hieronder vind je per leeftijdsfase wat voor boeken goed werken, met voorbeelden van bekende Nederlandse en vertaalde titels. Gebruik ze als startpunt en laat je kind daarnaast vooral zelf kiezen in de bibliotheek.

0 tot 2 jaar: kijken, voelen, benoemen

In deze fase gaat het om stevige boekjes met grote, herkenbare afbeeldingen. Denk aan kartonboekjes, stoffen boekjes en flapjesboeken. Klassiekers zijn de boekjes van Nijntje van Dick Bruna, met hun heldere kleuren en eenvoudige vormen, en Rupsje Nooitgenoeg van Eric Carle, met gaatjes om je vinger doorheen te steken. Kies boekjes met één onderwerp per pagina en weinig tekst. Meer tips lees je op voorlezen aan je baby.

2 tot 4 jaar: de eerste verhaaltjes

Peuters houden van herhaling, rijm en herkenbare situaties: eten, slapen, spelen, naar de opvang. Geschikt zijn prentenboeken met een korte, duidelijke verhaallijn. Bekende reeksen zijn Dikkie Dik van Jet Boeke en Kikker van Max Velthuijs. Ook Boer Boris van Ted van Lieshout en Philip Hopman doet het bij veel peuters goed. Kijk ook naar het Prentenboek van het Jaar en de Prentenboeken TopTien van de Nationale Voorleesdagen.

4 tot 6 jaar: langere prentenboeken

Kleuters kunnen langer luisteren en houden van humor, avontuur en verhalen over gevoelens zoals boosheid, angst en vriendschap. Langere prentenboeken en eerste voorleesverhalen werken goed. De versjes van Annie M.G. Schmidt en de verhalen over Jip en Janneke zijn generaties lang voorgelezen. Informatieve boeken over dieren, dino's of het lichaam zijn ook populair: lezen hoeft niet altijd een verhaal te zijn.

6 tot 8 jaar: zelf beginnen

In groep 3 en 4 leren kinderen zelf lezen. Voor zelf lezen kies je boeken op of net onder hun AVI-niveau: korte hoofdstukjes, grote letters, veel illustraties. Voor voorlezen mag het moeilijker. Dit is de ideale leeftijd voor Pluk van de Petteflet en voor de dierenverhalen van Toon Tellegen, die zowel kinderen als volwassenen aanspreken. Ook de boeken van Joke van Leeuwen, met hun taalgrapjes en tekeningen, zijn goed om samen te lezen.

Kinderen die net zelf lezen, kiezen vaak voor humor en herkenning. De boeken van Rutger Vink en Thomas van Grinsven, bekend van YouTube, wonnen de Kinderjury in de categorie tot 9 jaar vijf keer op rij. Ook al vinden volwassenen ze niet altijd literair: ze krijgen kinderen aan het lezen.

8 tot 10 jaar: de eerste dikke boeken

Rond groep 5 en 6 gaan veel kinderen zelfstandig hele boeken lezen. Spanning, humor en series doen het goed, omdat een kind dat een deel leuk vond, meteen weet wat het daarna kan lezen. Voor kinderen die nog moeite hebben met lezen zijn er boeken die eenvoudig geschreven zijn maar een onderwerp hebben dat past bij hun leeftijd; zie makkelijk lezen.

Om voor te lezen of samen te lezen zijn de boeken van Paul Biegel, zoals De kleine kapitein, een goede keuze, net als de verhalen van Guus Kuijer over Madelief en Polleke.

10 tot 12 jaar: klassiekers en nieuwe favorieten

In groep 7 en 8 kunnen kinderen technisch vrijwel alle jeugdboeken aan. Dit is de leeftijd van de grote avonturenromans:

• De brief voor de koning van Tonke Dragt, in 2004 uitgeroepen tot Griffel der Griffels.
• Kruistocht in spijkerbroek van Thea Beckman, een tijdreisverhaal over de middeleeuwen.
• Oorlogswinter van Jan Terlouw, over een jongen in de Hongerwinter.
• Lampje van Annet Schaap, bekroond met onder meer de Nienke van Hichtum-prijs en de Boekenleeuw.

Daarnaast zijn er de recente favorieten van kinderen zelf, zoals de boeken van Kevin Hassing en Pieter Koolwijk, beiden winnaars van de Kinderjury. Literaire tips vind je bij de winnaars van de Gouden Griffel en de Woutertje Pieterse Prijs.

Algemene tips bij het kiezen

• Laat je kind kiezen. Ook als het steeds hetzelfde soort boek wordt. Keuzevrijheid is een van de sterkste motivatoren.
• Neem een stapel mee. Bij de bibliotheek kun je meerdere boeken tegelijk lenen; niet elk boek hoeft uit.
• Vraag de bibliothecaris. Medewerkers van de jeugdafdeling weten welke boeken populair zijn.
• Wissel vorm af. Strips, informatieve boeken, gedichten en luisterboeken tellen allemaal mee.
• Kijk naar prijswinnaars en de Kinderboekenweek. Rond de Kinderboekenweek maken bibliotheken en boekhandels themalijsten.

Veelgestelde vragen

Wat is een goed eerste boek om zelf te lezen?

Kies een boek op het AVI-niveau dat je kind beheerst, met korte hoofdstukjes en veel illustraties. Een onderwerp dat je kind leuk vindt is belangrijker dan de precieze titel.

Moet mijn kind literaire boeken lezen?

Nee, niet per se. Voor leesplezier is het belangrijker dat een kind regelmatig leest. Literaire boeken kun je goed samen of als voorleesboek aanbieden.

Zijn oude klassiekers nog geschikt voor kinderen van nu?

Veel wel. De brief voor de koning en Kruistocht in spijkerbroek worden nog steeds veel gelezen. Soms helpt het om ze eerst voor te lezen, omdat de taal wat ouder is.