Guus Kuijer

Guus Kuijer (1942) is de schrijver van Madelief, Polleke en Het boek van alle dingen. Hij won vier keer de Gouden Griffel en in 2012 als eerste Nederlander de Astrid Lindgren Memorial Award, de grootste internationale prijs voor kinder- en jeugdliteratuur. Zijn boeken gaan over kinderen die zelf leren nadenken, ook als volwassenen hen dat moeilijk maken.

Leven

Guus Kuijer werd op 1 augustus 1942 in Amsterdam geboren. Hij volgde de kweekschool in Doetinchem en was van 1967 tot 1973 onderwijzer in Didam. Daarna legde hij zich volledig toe op het schrijven, ook voor volwassenen. Met Met de poppen gooien (1975), het eerste boek over het eigenwijze meisje Madelief, brak hij door bij een jong publiek. Dat boek won de Gouden Griffel.

In 1979 ontving hij de Theo Thijssen-prijs voor zijn oeuvre. Na een periode waarin hij vooral voor volwassenen schreef, keerde hij eind jaren negentig terug naar de jeugdliteratuur met de reeks over Polleke. Later volgden Het boek van alle dingen (2004) en de zesdelige Bijbel voor ongelovigen (2012–2018), een eigenzinnige hervertelling van bijbelverhalen. In 2020 kreeg hij de Constantijn Huygens-prijs voor zijn hele werk.

Stijl en thema's

Kuijer schrijft in korte, heldere zinnen met veel humor en dialoog. Zijn hoofdpersonen zijn vaak meisjes en jongens van een jaar of tien die vragen stellen die volwassenen liever niet horen. Madelief wil weten waarom dingen gaan zoals ze gaan; Polleke dicht, is verliefd op een Marokkaanse klasgenoot en heeft een vader die drugs gebruikt.

Een terugkerend thema is de botsing tussen kinderlijke vrijheid en volwassen gezag, vooral religieus gezag. In Het boek van alle dingen leeft de negenjarige Thomas in de jaren vijftig met een strenge, gewelddadige vader. Hij ontdekt dat je de angst kunt overwinnen door op te komen voor wat je liefhebt. Kuijer toont zulke zware onderwerpen zonder ze te verzachten, maar altijd met lichtheid en hoop.

Belangrijkste werken

Voor altijd samen, amen won in 2000 de Gouden Griffel, Met de poppen gooien in 1976, en Het boek van alle dingen in 2005. Krassen in het tafelblad kreeg in 1979 eveneens een Gouden Griffel en werd later verfilmd door Ineke Houtman. De Polleke-reeks bestaat uit vijf delen. Over de Gouden Griffel en andere bekroningen lees je meer bij de literaire prijzen.

Waar begin je?

• Vanaf 8 jaar: de Madelief-boeken. Korte hoofdstukken, herkenbare situaties thuis en op school, goed om voor te lezen of rond AVI M5 zelf te lezen.
• Vanaf 9–10 jaar: de reeks over Polleke. Grappig en ontroerend, en het geschenkboek Ik ben Polleke hoor! is een makkelijke instap.
• Vanaf 10 jaar en volwassenen: Het boek van alle dingen. Kort (ongeveer honderd bladzijden), maar het vraagt om een gesprek achteraf. Het boek wordt veel door volwassenen gelezen.
• Volwassenen: De Bijbel voor ongelovigen, voor wie de bijbelverhalen met een kritische en humoristische blik wil herlezen.

Liefhebbers van Kuijer vinden verwante humor en eigenzinnigheid bij Joke van Leeuwen en Annie M.G. Schmidt.

Guus Kuijer in de bibliotheek

De Madelief- en Polleke-boeken staan in de jeugdafdeling van vrijwel elke bibliotheek, vaak ook als bundeling. Het boek van alle dingen vind je zowel bij de jeugd- als bij de volwassenenboeken. Een deel van zijn werk is als e-book te leen via e-books lenen bij de online bibliotheek, en enkele titels zijn als luisterboek verschenen.

Veelgestelde vragen

Welke prijzen won Guus Kuijer?

Onder meer vier Gouden Griffels, de Theo Thijssen-prijs (1979), de Astrid Lindgren Memorial Award (2012) en de Constantijn Huygens-prijs (2020).

Voor welke leeftijd is Het boek van alle dingen?

Het boek is geschreven voor kinderen vanaf ongeveer tien jaar, maar het geweld in het gezin maakt het verstandig om het samen te lezen of erover te praten. Veel volwassenen lezen het als roman.

Hoeveel boeken over Polleke zijn er?

De reeks bestaat uit vijf boeken, beginnend met Voor altijd samen, amen (1999). Ze zijn later ook gebundeld uitgegeven.

Wat is de Astrid Lindgren Memorial Award?

Een Zweedse prijs die jaarlijks wordt toegekend voor een heel oeuvre in de kinder- en jeugdliteratuur. Kuijer was in 2012 de eerste Nederlandse winnaar.