De Inktaap

De Inktaap is een literatuurprijs waarbij niet critici maar scholieren de winnaar kiezen. Jongeren uit het voortgezet onderwijs lezen drie romans die eerder genomineerd waren voor grote literaire prijzen en bepalen samen welk boek wint. In 2026 won Joost Oomen met Het paradijs van slapen.

Hoe De Inktaap werkt

De prijs wordt georganiseerd door Passionate Bulkboek, een organisatie die literatuuronderwijs en leesbevordering in het voortgezet onderwijs ondersteunt. Het idee is eenvoudig: drie recente, literaire romans worden voorgelegd aan scholieren van ongeveer 15 tot 18 jaar. Zij lezen de boeken in de klas of thuis, bespreken ze en brengen hun stem uit.

De genomineerde titels komen van de shortlists van drie grote prijzen voor volwassenenliteratuur, zoals de Libris Literatuur Prijs en de Boekenbon Literatuurprijs. Sinds 2025 bepalen docenten uit het voortgezet onderwijs welke drie titels genomineerd worden, door te stemmen op de boeken van die shortlists. Zo komen er boeken op tafel die volwassen jury's al hebben geselecteerd, maar die ook voor jongeren aanspreken.

Aan de editie van 2026 deden bijna duizend jonge lezers mee. De winnaar wordt in het voorjaar bekendgemaakt, met een uitreiking waar schrijvers en scholieren elkaar ontmoeten. In 2025 vond die plaats in De Doelen in Rotterdam.

Geschiedenis

De Inktaap werd voor het eerst uitgereikt in 2002 en is de opvolger van de Jonge Gouden Uil, die tussen 1997 en 2000 bestond. Lange tijd deden ook Vlaamse scholieren mee; tot 2017 was België betrokken bij de prijs.

Winnaars sinds 2020

In 2026 waren de andere genomineerden Gebied 19 van Esther Gerritsen, winnaar van de Boekenbon Literatuurprijs 2024, en Rouwdouwers van Falun Ellie Koos. In 2025 versloeg Tiemen Hiemstra met zijn debuut W. de romans van Emy Koopman en Sacha Bronwasser.

De Inktaap 2027

Voor de editie van 2027 zijn drie boeken genomineerd die ook op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2026 stonden:

• Aan het einde van de oorlog van Bert Natter, de winnaar van die Libris;
• Het gezoem van bijna alles van Coco Schrijber;
• Overgave op commando van Nadia de Vries.

Het is interessant om te zien of de scholieren dezelfde keuze maken als de Libris-jury. Dat gebeurt lang niet altijd, en juist dat maakt De Inktaap een interessante tegenstem in het literaire landschap.

Waarom de prijs waardevol is

Voor scholieren is De Inktaap een kans om eigentijdse literatuur te lezen in plaats van alleen klassiekers. Ze leren hun oordeel te formuleren en te onderbouwen, en ze merken dat hun mening serieus wordt genomen. Voor docenten biedt de prijs een kant-en-klaar kader voor literatuuronderwijs, met een vaste planning en een duidelijke deadline.

Voor schrijvers is de prijs vaak bijzonder, omdat jonge lezers anders lezen dan critici: directer, minder gehinderd door verwachtingen. Wie scholieren wil helpen hun leeservaringen op papier te zetten, vindt tips bij een boekrecensie schrijven. Meer over het stimuleren van lezen op deze leeftijd lees je bij leesplezier bij tieners.

Veelgestelde vragen

Wie won De Inktaap 2026?

Joost Oomen, met de roman Het paradijs van slapen. De uitslag werd op 25 maart 2026 bekendgemaakt.

Wie mag meestemmen voor De Inktaap?

Scholieren uit de bovenbouw van het voortgezet onderwijs, ongeveer 15 tot 18 jaar oud, van scholen die zich voor de prijs aanmelden. Scholen doen mee via de organisator Passionate Bulkboek.

Waar komen de genomineerde boeken vandaan?

Van de shortlists van drie grote literaire prijzen voor volwassenenliteratuur. Sinds 2025 kiezen docenten welke drie boeken genomineerd worden.