Boekrecensie schrijven

Een boekrecensie is een korte tekst waarin je een boek beschrijft en beoordeelt, zodat anderen kunnen bepalen of ze het willen lezen. Een goede recensie vertelt waar het boek over gaat zonder het einde te verklappen, en onderbouwt de mening van de schrijver met voorbeelden. Hieronder lees je hoe je er een schrijft, voor school, een blog of een leesplatform.

Recensie of leesverslag?

Op school schrijf je vaak een leesverslag. Dat is iets anders dan een recensie:

Veel van de tips hieronder gelden voor allebei, maar het verschil in doel bepaalt hoeveel je vertelt.

De opbouw van een recensie

1. Een pakkende opening. Begin met een opvallende zin, een citaat of een vraag die het boek oproept. Vermeld titel, schrijver en eventueel het jaar.
2. Een korte samenvatting. Beschrijf in een paar zinnen waar het boek over gaat: wie de hoofdpersoon is, waar en wanneer het speelt en wat het centrale probleem is. Verklap het einde niet.
3. Je oordeel. Wat vond je ervan? Was het spannend, ontroerend, saai, verwarrend?
4. De onderbouwing. Waarom vond je dat? Gebruik voorbeelden: een scène, een personage, een zin.
5. Een conclusie. Voor wie is dit boek geschikt? Zou je het aanraden?

Een recensie voor een krant of blog is meestal 300 tot 800 woorden. Op leesplatforms zijn kortere teksten gebruikelijk.

Je mening onderbouwen

Het verschil tussen een sterke en een zwakke recensie zit in de onderbouwing. "Ik vond het een mooi boek" zegt weinig. Beter is: "De korte, droge zinnen passen bij de verveling van de hoofdpersoon, waardoor je zelf voelt hoe traag de dagen voorbijgaan." Daarmee laat je zien waarom het boek werkt.

Vragen die je kunnen helpen:

• Personages: zijn ze geloofwaardig? Veranderen ze in de loop van het verhaal?
• Stijl: hoe schrijft de auteur? Lange of korte zinnen, veel of weinig beschrijving, humor?
• Opbouw: hoe is het verhaal verteld? Chronologisch, met flashbacks, vanuit meerdere perspectieven?
• Thema: waar gaat het boek eigenlijk over, onder het verhaal?
• Effect: wat deed het boek met je? Bleef het hangen?

Voorbeeld: een klassieker bespreken

Stel, je schrijft over De avonden van Gerard Reve. Een sterke recensie beschrijft kort dat het boek tien avonden volgt uit het leven van Frits van Egters in het naoorlogse Amsterdam. Daarna vertel je wat het effect is van de schijnbaar eindeloze beschrijving van kleine dingen: verveling, ongemak, maar ook onverwachte humor. Je onderbouwt dat met een voorbeeld van een gesprek of een droom. En je sluit af met voor wie het boek geschikt is: wie houdt van actie, kan het beter overslaan; wie houdt van sfeer en ironie, zal er veel in vinden.

Wat je beter niet doet

• Het einde of een grote wending verklappen zonder waarschuwing.
• Alleen de inhoud navertellen.
• Algemene woorden gebruiken als "leuk", "saai" of "goed" zonder uitleg.
• De flaptekst overnemen.
• Je oordeel baseren op wat anderen ervan vinden.

Waar kun je je recensie delen?

Recensies kun je kwijt op leesplatforms, op een eigen blog of op sociale media. Scholieren die meedoen aan De Inktaap schrijven vaak een beoordeling van de genomineerde boeken. En in een leesclub is het nuttig om vooraf een paar zinnen op te schrijven: dat maakt het gesprek scherper. Wie wil zien hoe professionals het doen, kan recensies lezen in kranten en literaire tijdschriften.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is een boekrecensie?

Meestal tussen de 300 en 800 woorden. Op leesplatforms zijn kortere recensies gebruikelijk, voor school gelden vaak eigen eisen.

Mag je het einde verklappen in een recensie?

In een recensie liever niet, omdat je lezer het boek nog niet kent. In een leesverslag voor school bespreek je het einde meestal wel.

Hoe begin je een recensie?

Met een zin die nieuwsgierig maakt: een opvallend citaat, een vraag of een korte schets van de hoofdpersoon. Noem in de eerste alinea ook titel en schrijver.