Jeugdlidmaatschap: gratis lid tot 18 jaar

Kinderen en jongeren onder de 18 jaar zijn bij elke openbare bibliotheek in Nederland gratis lid. Dat is geen gunst van de bibliotheek, maar een wettelijke regel. Je kind kan al vanaf de geboorte lid worden, leent gratis boeken in de vestiging en heeft ook gratis toegang tot e-books en luisterboeken van de online bibliotheek.

Wat zegt de wet?

Artikel 13 van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) bepaalt dat lokale bibliotheken geen contributie of andere geldelijke bijdrage mogen vragen aan personen onder de 18 jaar voor het lenen van gedrukte of overige werken. Een tweede lid regelt hetzelfde voor de digitale werken die de Koninklijke Bibliotheek aanbiedt, oftewel de online bibliotheek.

Dat betekent in de praktijk:

• geen abonnementsgeld voor kinderen en tieners;
• gratis toegang tot de online bibliotheek voor kinderen;
• het lidmaatschap loopt automatisch tot de 18e verjaardag.

De wet gaat over contributie. Of je kind te-laat-geld betaalt, of dat er kosten zijn voor bijvoorbeeld een kwijtgeraakt boek, bepaalt de bibliotheek zelf. Steeds meer bibliotheken rekenen voor jeugdleden geen boetes meer. Bibliotheek Midden-Brabant schafte bijvoorbeeld per 1 januari 2024 boetes af voor jeugdabonnementen, en Bibliotheek Utrecht deed hetzelfde per 1 januari 2025 voor kinderen tot en met 17 jaar. Zie ook boetes en te-laat-geld.

Je kind inschrijven

1. Zoek de bibliotheek van je gemeente via het overzicht van bibliotheken.
2. Schrijf je kind online in via "Lid worden" of ga samen naar een vestiging.
3. Neem je eigen legitimatiebewijs mee; soms vraagt de bibliotheek ook om dat van het kind of een document met de geboortedatum.
4. Je kind krijgt een eigen pas. Bij jonge kinderen beheert de ouder het account.

Voor baby's is er bij veel bibliotheken het BoekStart-koffertje: een gratis koffertje met twee babyboekjes en voorleestips, op te halen bij de bibliotheek. Lees meer bij BoekStart en de pagina over voorlezen.

Wat mag een kind lenen?

De leenregels verschillen per bibliotheek, maar gebruikelijk is:

• een flink aantal boeken tegelijk, zoals prentenboeken, leesboeken, informatieve boeken en strips;
• tijdschriften en soms spellen of luisterboeken op cd;
• e-books en luisterboeken via de app van de online bibliotheek;
• een vergelijkbare uitleentermijn als voor volwassenen, vaak drie of vier weken.

Sommige bibliotheken hebben aparte jeugdafdelingen per leeftijd of per AVI-niveau, zodat je kind zelf een passend boek kan vinden. Volwassenenboeken lenen met een jeugdpas kan soms wel, soms pas vanaf een bepaalde leeftijd.

Bibliotheek via school

Veel basisscholen en middelbare scholen werken samen met de bibliotheek in het programma de Bibliotheek op school. Kinderen lenen dan ook op school boeken, soms met hun eigen bibliotheekpas. Het is handig als je kind een eigen lidmaatschap heeft, zodat het thuis en op school dezelfde pas gebruikt.

Wat gebeurt er als je kind 18 wordt?

Op de 18e verjaardag eindigt het wettelijk gratis jeugdlidmaatschap. Wat er dan gebeurt verschilt sterk:

• Gratis of goedkoper doorlopen: veel bibliotheken hebben een jongerenabonnement. Bibliotheek Enschede laat jongeren tot 27 jaar gratis lenen, Biblioplus rekent in 2026 € 32 per jaar voor 18 tot 25 jaar en Bibliotheek Zuid-Kennemerland in Haarlem breidde het gratis lidmaatschap uit naar jongeren tot en met 26 jaar. Lees meer bij studenten en jongeren.
• Omzetten naar betaald: bij andere bibliotheken krijg je bericht dat het lidmaatschap wordt omgezet naar een betaald abonnement, of dat het stopt als je niets doet.

Kijk ruim voor de verjaardag in het account van de bibliotheek of in de e-mail van de bibliotheek wat de regels zijn, zodat je niet onverwacht een factuur krijgt.

Toezicht en privacy

Ouders willen soms zien wat hun kind leent. Bij jonge kinderen kan dat meestal via een gekoppeld account. Bij tieners zijn bibliotheken terughoudender: ook minderjarigen hebben recht op privacy. Lees meer bij privacy van leners.

Veelgestelde vragen

Is de bibliotheek echt gratis voor kinderen?

Ja. De Wsob verbiedt lokale bibliotheken om personen onder de 18 jaar contributie te laten betalen voor het lenen van boeken en andere werken, en ook voor de online bibliotheek. Extra kosten zoals te-laat-geld kunnen per bibliotheek verschillen.

Vanaf welke leeftijd kan een kind lid worden?

Vanaf de geboorte. Veel ouders schrijven hun baby in als ze het BoekStart-koffertje ophalen.

Moet mijn kind te-laat-geld betalen?

Dat hangt af van de bibliotheek. Een groeiend aantal bibliotheken rekent geen boetes meer voor jeugdleden. Kijk in de leenregels van je eigen bibliotheek.

Mag mijn kind e-books lenen?

Ja. Jeugdleden hebben wettelijk gratis toegang tot de digitale werken van de online bibliotheek. Log in de app van de online bibliotheek in met het account van je kind.