de Bibliotheek op school (dBos): zo werkt het

de Bibliotheek op school (dBos) is een landelijke aanpak waarbij de openbare bibliotheek en scholen samenwerken om kinderen en jongeren meer en met meer plezier te laten lezen. De school krijgt een actuele boekencollectie, een leesconsulent van de bibliotheek die de school adviseert en een jaarlijkse monitor om te zien hoe het met het lezen gaat. Het programma bestaat in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Waarom bibliotheek en school samenwerken

Steeds minder kinderen en jongeren lezen voor hun plezier, terwijl leesvaardigheid belangrijk is voor alle vakken en later voor werk en meedoen in de maatschappij. Een school heeft vaak niet de tijd of kennis om een goede schoolbibliotheek te onderhouden. De bibliotheek wel. Door samen te werken krijgt lezen een vaste plek in het onderwijs. dBos is onderdeel van het programma Kunst van Lezen van Stichting Lezen en de Koninklijke Bibliotheek. Meer achtergrond lees je bij leesbevordering.

Hoe werkt het?

De invulling verschilt per bibliotheek en per school, maar de bouwstenen zijn meestal:

Een collectie op school: een actuele, aantrekkelijke boekencollectie die regelmatig wordt aangevuld en gewisseld, met fictie en informatieve boeken op verschillende AVI-niveaus.
Een leesconsulent: een medewerker van de bibliotheek die de school helpt met leesbeleid, boekpromotie en activiteiten. In een voorbeeld uit Breda werken getrainde leesconsulenten minimaal twee uur per week op een basisschool, en afhankelijk van de grootte van de school tot zes uur.
Een leescoördinator op school: een leerkracht die het leesbeleid op school trekt. Daarvoor wordt een vaste hoeveelheid taakuren per jaar geadviseerd.
Een leesplan: afspraken tussen school en bibliotheek over doelen en activiteiten, dat elk jaar wordt bijgesteld.
De Monitor de Bibliotheek op school: een jaarlijkse vragenlijst voor leerlingen en leerkrachten over leesplezier, leesgedrag en het gebruik van de collectie. De uitkomsten worden gebruikt om het leesplan aan te passen.

Hoeveel scholen doen mee?

Volgens de bibliotheekmonitor van de Koninklijke Bibliotheek namen in schooljaar 2022/2023 3.333 basisscholen en 292 scholen voor voortgezet onderwijs deel aan dBos. In de eerste periode van 2023/2024 kwamen er volgens Stichting Lezen nog honderden scholen bij, mede door het Masterplan basisvaardigheden. Actuelere landelijke cijfers staan bij de Koninklijke Bibliotheek en Stichting Lezen.

Wat merken ouders en kinderen ervan?

Je kind leent op school boeken, soms met zijn of haar eigen bibliotheekpas. Een eigen jeugdlidmaatschap is gratis en zorgt dat je kind thuis en op school met dezelfde pas leent.
Er zijn activiteiten rond de Kinderboekenweek, de Nationale Voorleesdagen en schrijversbezoeken.
Leerkrachten krijgen advies over boeken die passen bij het niveau en de interesse van je kind.
In sommige gemeenten komen klassen op bezoek in de bibliotheek.

Wil je thuis meer doen? Lees samen, ook als je kind al zelf kan lezen. Tips staan bij voorlezen.

dBos in het voortgezet onderwijs

Op middelbare scholen werkt de aanpak vergelijkbaar, maar aangepast aan tieners: een mediatheek of leesplein met actuele young-adult-boeken, leesbevordering in de lessen Nederlands en andere vakken, en aandacht voor informatievaardigheden, zoals bronnen beoordelen en nepnieuws herkennen.

Voor scholen: hoe sluit je aan?

Neem contact op met de lokale bibliotheek; zoek die via het overzicht van bibliotheken. Vraag naar de afdeling onderwijs of de leesconsulent.
Bespreek de mogelijkheden en de kosten. De financiering is vaak een combinatie van gemeente, school en landelijke middelen, en verschilt per gemeente.
Stel een leescoördinator aan en maak samen een leesplan.
Doe mee aan de jaarlijkse monitor.

Veelgestelde vragen

Wat is de Bibliotheek op school?

Een landelijke aanpak waarbij de openbare bibliotheek en scholen samenwerken aan leesbevordering, met een collectie op school, een leesconsulent en een jaarlijkse monitor. Het is onderdeel van Kunst van Lezen.

Heeft mijn kind een bibliotheekpas nodig?

Dat verschilt per school. Vaak lenen kinderen met hun eigen bibliotheekpas. Een jeugdlidmaatschap is altijd gratis.

Wat doet een leesconsulent?

De leesconsulent adviseert de school over leesbeleid en boeken, organiseert leesactiviteiten en helpt de collectie actueel te houden. Hij of zij werkt een aantal uur per week op of voor de school.

Doen alle scholen mee?

Nee. Een groot deel van de basisscholen en een kleiner deel van de middelbare scholen doet mee. Vraag het na bij de school van je kind.