Eline Vere

Eline Vere is de eerste roman van Louis Couperus en een van de bekendste boeken uit de negentiende eeuw. Het boek, met als ondertitel "Een Haagsche roman", volgt een gevoelige jonge vrouw uit de Haagse bovenlaag die zich steeds verder verliest in somberheid. Het is een rijk portret van Den Haag rond 1880 en een psychologische roman over een vrouw die geen plek vindt in haar wereld.

Waar gaat Eline Vere over?

Eline is een mooie, rijke jonge vrouw zonder ouders. Ze woont in Den Haag bij haar zus Betsy en haar zwager Henk van Raat. Ze gaat naar partijen, naar de opera en op visite, maar voelt zich vaak leeg en rusteloos. Ze dagdroomt, is snel verveeld en wisselt van stemming: het ene moment uitgelaten, het volgende diep neerslachtig.

Rond Eline beschrijft Couperus een hele kring van familie en kennissen, met hun verlovingen, ruzies en roddels. Het boek laat zien hoe het milieu waarin iemand opgroeit en de aanleg die iemand meekrijgt het leven kunnen bepalen. Dat idee hoort bij het naturalisme, de stroming waarbij Couperus zich aansloot.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Eline raakt in de ban van een operazanger, de bariton Fabrice, die ze bewondert zonder hem echt te kennen. Wanneer die dweperij voorbijgaat, verlooft ze zich met Otto van Erlevoort, een eerlijke, rustige man. Ze houdt van hem, maar twijfelt steeds. Uiteindelijk verbreekt ze de verloving, omdat ze denkt dat ze hem niet gelukkig kan maken.

Daarna gaat het bergafwaarts. Eline vertrekt een tijd naar familie in Brussel en keert later terug naar Den Haag, maar vindt nergens rust. Ze slaapt slecht, gebruikt morfine tegen haar slapeloosheid en sluit zich steeds meer af. Haar neef Vincent Vere, een ziekelijke, pessimistische man die gelooft dat alles door het noodlot wordt bepaald, heeft grote invloed op haar denken.

Uiteindelijk neemt Eline een te grote dosis morfine en overlijdt. Of het opzet was of een vergissing, blijft enigszins in het midden. Het boek eindigt niet bij haar dood: we zien hoe het leven van de anderen gewoon doorgaat, ook dat van Otto.

Thema's en motieven

• Noodlot en erfelijkheid. Kenmerkend voor het naturalisme: Eline lijkt haar karakter en lot niet te kunnen ontlopen.
• Gevoeligheid en melancholie. Eline is overgevoelig en leeft meer in haar fantasie dan in de werkelijkheid.
• De Haagse society. Couperus beschrijft visites, bals en conventies, en de leegte erachter.
• Liefde en twijfel. Eline verlangt naar liefde, maar kan zich niet binden.
• Muziek en opera. De opera is een plek van verbeelding en verlangen.

Personages

• Eline Vere: de hoofdpersoon, mooi, rijk, gevoelig en wankel.
• Betsy en Henk van Raat: haar zus en zwager, bij wie ze in huis woont.
• Otto van Erlevoort: Elines verloofde, betrouwbaar en eerlijk.
• Frédérique (Freddy) van Erlevoort: Otto's zus.
• Paul van Raat: de broer van Henk, een jongeman uit dezelfde kring.
• Vincent Vere: Elines neef, pessimistisch en ziekelijk.

Stijl

Couperus schrijft uitgebreid en beeldend, met veel aandacht voor kleding, interieurs en stemmingen. Hij gebruikt een alwetende verteller die vaak in de gedachten van verschillende personages kruipt. Het boek heeft veel personages en verhaallijnen, wat typisch is voor een feuilletonroman. De zinnen zijn lang en verfijnd, met af en toe Franse woorden, zoals in de Haagse bovenlaag gebruikelijk was.

Ontvangst en verfilming

De roman was meteen populair en maakte de jonge Couperus beroemd. In 1991 verscheen een verfilming van Harry Kümel, met Marianne Basler in de titelrol. Het boek is ook meerdere keren op toneel gebracht. In Den Haag kun je wandelroutes langs plekken uit Couperus' werk volgen.

Waarom lees je het vandaag nog?

Elines somberheid, slapeloosheid en het gevoel niet mee te kunnen in een wereld van verwachtingen worden vandaag vaak herkend als depressie. Het boek is daardoor verrassend modern. Daarnaast is het een meeslepend verhaal met veel sfeer en sterke bijpersonages.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek hoe het naturalisme terugkomt: wat bepaalt Elines lot?
• Vergelijk Eline met haar zus Betsy en met Freddy van Erlevoort.
• Let op de rol van Vincent: in hoeverre beïnvloedt hij Eline?
• Het boek is dik; plan je leestijd. Je kunt het ook lenen als e-book of luisterboek, en de tekst staat gratis bij de DBNL.
• Wil je meer van Couperus lezen, kijk dan naar de verhalen over Den Haag en Indië, of vergelijk Eline met Hedwig in Van de koele meren des doods.

Meer negentiende-eeuwse boeken staan in het overzicht van klassiekers.

Veelgestelde vragen

Wanneer verscheen Eline Vere?

De roman verscheen in 1888 als feuilleton in de krant Het Vaderland en in 1889 als boek.

Hoe eindigt Eline Vere?

Eline sterft aan een te grote dosis morfine. Daarna beschrijft het boek hoe de andere personages verder leven.

Tot welke stroming hoort Eline Vere?

Het boek wordt gerekend tot het naturalisme: het laat zien hoe aanleg en omgeving het leven van een mens bepalen.

Is Eline Vere verfilmd?

Ja, in 1991 door de Belgische regisseur Harry Kümel, met Marianne Basler als Eline.