Villa des Roses

Villa des Roses is de debuutroman van de Vlaamse schrijver Willem Elsschot. Het korte boek speelt zich af in een armoedig Parijs pension, waar een bonte verzameling gasten woont. Met droge humor en zonder sentiment beschrijft Elsschot hoe mensen elkaar gebruiken, bedriegen en vergeten.

Waar gaat Villa des Roses over?

Villa des Roses is een pension in Parijs, gerund door het echtpaar Brulot. De naam klinkt chiquer dan het huis is: het eten is karig, de kamers zijn sjofel en de eigenaars zijn vooral bezig met geld. Er wonen gasten van allerlei nationaliteiten, elk met eigen eigenaardigheden, geldzorgen en geheimen.

Een van de gasten is de Duitser Richard Grünewald, die een verhouding begint met het dienstmeisje Louise. Rond die verhouding schetst Elsschot het leven in het pension: de maaltijden, de roddels, de kleine ruzies en de soms wrede manier waarop zwakkere bewoners worden behandeld.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Het boek bestaat uit korte hoofdstukken, die steeds een ander stukje van het pensionleven laten zien. Monsieur en Madame Brulot proberen met zo weinig mogelijk kosten zo veel mogelijk te verdienen. Gasten die niet betalen, worden eruit gezet; oude of zieke bewoners worden lastig gevonden en zo snel mogelijk afgevoerd.

Grünewald raakt in de ban van Louise. Hij verleidt haar en zij wordt verliefd. Voor hem is het vooral een avontuur; voor haar is het veel meer. Wanneer de verhouding uitkomt en de verwikkelingen haar baan en toekomst in gevaar brengen, laat Grünewald haar zonder veel spijt vallen. Louise draait op voor de gevolgen, terwijl hij ongestraft verder leeft.

Het leven in het pension gaat ondertussen gewoon door. Nieuwe gasten komen, oude vertrekken, en niemand lijkt echt geraakt door wat er met de anderen gebeurt. Juist die onverschilligheid maakt het einde zo wrang.

Thema's en motieven

• Egoïsme en onverschilligheid. Bijna iedereen in het pension denkt alleen aan zichzelf.
• Geld. De Brulots tellen elke cent; gasten worden beoordeeld op wat ze opleveren.
• Liefde en macht. De verhouding tussen Grünewald en Louise is ongelijk: hij is een gast, zij een dienstmeisje.
• Eenzaamheid in de grote stad. De bewoners leven dicht op elkaar, maar zijn allemaal alleen.
• Ouderdom en kwetsbaarheid. Zwakke bewoners worden zonder medelijden behandeld.

Personages

• Richard Grünewald: Duitse gast, charmant maar egoïstisch; deels gebaseerd op Elsschot zelf, die in 1906–1907 in een Parijs pension woonde.
• Louise: het dienstmeisje, die verliefd wordt op Grünewald.
• Monsieur en Madame Brulot: de gierige eigenaars van het pension.
• De overige gasten: een gezelschap van zonderlingen, elk met een eigen kort verhaal.

Stijl

Elsschot schrijft kort, zakelijk en ironisch. Hij gebruikt weinig woorden en laat veel aan de lezer over. Zijn humor is droog en soms bijtend; achter de lichte toon zit vaak schrijnende ernst. Die stijl, waarin geen woord te veel staat, werd later zijn handelsmerk in boeken als Kaas.

Ontvangst en verfilming

Het debuut kreeg bij verschijning weinig aandacht. Elsschot schreef daarna jarenlang nauwelijks en werd pas in de jaren 1930 echt bekend. In 2002 verscheen een Engelstalige verfilming van de Vlaamse regisseur Frank Van Passel, met Julie Delpy als Louise en Shaun Dingwall als Grünewald. De film verplaatst het verhaal naar 1913 en maakt er een liefdesverhaal van, met Louise in het middelpunt; in het boek is zij veel minder centraal. Het boek werd ook bewerkt tot televisieserie.

Waarom lees je het vandaag nog?

Het boek is kort, grappig en scherp. De manier waarop mensen met elkaar omgaan als er geld en macht in het spel zijn, is nog altijd herkenbaar. Bovendien is het een goede kennismaking met de stijl van Elsschot, een van de grootste prozaschrijvers uit Vlaanderen.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek het contrast tussen de mooie naam "Villa des Roses" en het pension zelf.
• Leg uit hoe Elsschot met ironie werkt: waar zegt hij het tegenovergestelde van wat hij bedoelt?
• Vergelijk het boek met de film: wat verandert er als Louise de hoofdpersoon wordt?
• Vergelijk Grünewald met Frans Laarmans uit Kaas.

Het boek is te leen bij de bibliotheek of als e-book, en oudere edities staan bij de DBNL. Meer boeken uit deze periode vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Wie schreef Villa des Roses?

Willem Elsschot, het pseudoniem van de Antwerpse reclameman en schrijver Alfons de Ridder. Het was zijn debuut, in 1913.

Is Villa des Roses verfilmd?

Ja, in 2002 door Frank Van Passel, met Julie Delpy en Shaun Dingwall. De film wijkt sterk af van het boek.

Is Villa des Roses gebaseerd op echte gebeurtenissen?

Gedeeltelijk. Elsschot woonde in 1906–1907 zelf in een Parijs pension, en Grünewald lijkt deels op hem.

Is het boek dik?

Nee, het is een korte roman die je in een paar avonden uitleest.