Marga Minco

Marga Minco (1920–2023) schreef met Het bittere kruid (1957) een van de belangrijkste Nederlandse boeken over de Jodenvervolging. In korte, ingehouden zinnen vertelt ze hoe een joods gezin uit elkaar wordt gerukt en hoe de dochter als enige overleeft. Ze werd 103 jaar oud en ontving in 2019 de P.C. Hooft-prijs.

Leven

Sara Minco werd op 31 maart 1920 geboren in Ginneken, nu een deel van Breda, in een joods gezin. Ze groeide op in Breda en begon al op school met schrijven. In 1938 ging ze werken bij de Bredasche Courant. Kort na de Duitse inval in mei 1940 werd ze ontslagen omdat ze joods was.

Tijdens de oorlog werden haar ouders, haar broer en haar zus gedeporteerd en vermoord. Zij overleefde door onder te duiken, onder meer onder de naam Marga Faes. Daaraan ontleende ze de voornaam van haar pseudoniem. In 1945 trouwde ze met de dichter en vertaler Bert Voeten, met wie ze twee dochters kreeg.

Haar debuut Het bittere kruid verscheen in 1957 en werd meteen bekroond met de Multatuliprijs. Het boek is in een groot aantal talen vertaald. Later volgden onder meer Een leeg huis (1966), De val (1983) en De glazen brug, het Boekenweekgeschenk van 1986. Ze ontving onder meer de Constantijn Huygensprijs (2005) en de P.C. Hooft-prijs (2019). Marga Minco overleed in september 2023 in Amsterdam.

Stijl en thema's

Minco schreef sober, kort en zonder grote woorden. Ze beschrijft wat er gebeurt, vaak vanuit het perspectief van een jonge vrouw, en laat het oordeel en de emotie aan de lezer over. Juist die terughoudendheid maakt haar boeken zo indringend. Een zin over een vergeten jas of een lege kamer zegt bij haar meer dan een lange beschrijving.

Haar onderwerp was de oorlog en de nasleep ervan: verlies, schuldgevoel van de overlevende, en de eenzaamheid van iemand die na de bevrijding niet meer thuis kan komen omdat er geen thuis meer is. In Een leeg huis gaat het over jonge mensen die na de oorlog proberen een nieuw leven op te bouwen. Haar bekende verhaal 'Het adres' gaat over een vrouw die na de oorlog bezittingen van haar moeder terugvindt bij een kennis die ze in bewaring had genomen.

Belangrijkste werken

Waarom lees je Minco nu nog?

Het bittere kruid is kort, je leest het in een avond, en het laat je daarna niet meer los. Het boek maakt de Jodenvervolging voorstelbaar door kleine, persoonlijke details: een gezin aan tafel, een vader die zijn bezittingen verstopt, een dochter die alleen achterblijft. Het wordt veel op scholen gelezen en is een goede aanvulling op het dagboek van Anne Frank.

Haar latere werk laat zien hoe lang de oorlog doorwerkt in het leven van overlevenden. Ook dat thema is nog altijd actueel, nu er steeds minder ooggetuigen zijn.

Waar begin je?

Begin met Het bittere kruid. Lees daarna het verhaal 'Het adres', dat in veel bloemlezingen staat, en vervolgens Een leeg huis. De glazen brug, over een vrouw die de identiteit van een andere vrouw aannam om te overleven, is een goede keuze voor wie een korte, spannende novelle zoekt.

Wie meer wil lezen over de doorwerking van de oorlog, kan verder met De aanslag van Harry Mulisch. Over het Boekenweekgeschenk lees je meer bij de Boekenweek.

Minco lenen in de bibliotheek

Het bittere kruid en ander werk van Marga Minco zijn in vrijwel elke bibliotheek te leen, vaak ook in schooledities. Er zijn uitgaven als e-book en luisterboek als die beschikbaar zijn in de online collectie. Staat een titel niet in je vestiging, dan kun je hem reserveren. Over haar prijzen lees je meer bij literaire prijzen.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Het bittere kruid over?

Over een joods gezin in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, verteld door een van de dochters. Eén voor één worden haar familieleden weggevoerd, en zij blijft als enige over. Het boek is gebaseerd op Minco's eigen ervaringen.

Is Marga Minco haar echte naam?

Nee, haar echte naam was Sara Minco. Tijdens de onderduik gebruikte ze de naam Marga Faes; de voornaam Marga hield ze daarna aan.

Hoe oud is Marga Minco geworden?

Marga Minco werd 103 jaar. Ze werd geboren op 31 maart 1920 en overleed in september 2023.