Constantijn Huygens

Constantijn Huygens (1596–1687) was dichter, componist, diplomaat en ruim zestig jaar in dienst van de stadhouders van Oranje. Hij schreef geestige, compacte gedichten in het Nederlands, Latijn en Frans, en hij leefde bijna de hele Gouden Eeuw mee. Hij was ook de vader van de natuurkundige Christiaan Huygens.

Leven

Huygens werd op 4 september 1596 in Den Haag geboren. Zijn vader Christiaen Huygens was secretaris van de Raad van State, en Constantijn kreeg thuis een brede opvoeding: talen, muziek, tekenen, wiskunde en sport. Hij studeerde rechten in Leiden en reisde als jonge diplomaat onder meer naar Venetië en Londen.

In 1625 werd hij secretaris van stadhouder Frederik Hendrik, een functie die hij ook onder Willem II en Willem III vervulde. Hij was daardoor betrokken bij politiek, oorlog en de kunstaankopen van het hof. Huygens wordt vaak genoemd als een van de eersten die het talent van de jonge Rembrandt en Jan Lievens herkenden. In 1627 trouwde hij met Susanna van Baerle, die hij in zijn gedichten 'Sterre' noemde. Zij overleed in 1637, na de geboorte van hun vijfde kind. Huygens schreef daarna het lange gedicht Dagh-werck over hun huwelijk. Hij overleed op 28 maart 1687 in Den Haag, 90 jaar oud.

Stijl en thema's

Huygens houdt van korte, puntige zinnen en woordspel. Zijn stijl is soms zo compact dat je een regel twee keer moet lezen, maar dat hoort bij het plezier. Hij schreef hofdichten, gedichten over zijn gezin, beschrijvingen van zijn buitenplaats en honderden puntdichten: korte gedichten met een geestige wending aan het eind.

Zijn thema's zijn het goede, nuttige leven, geloof, vriendschap en het genieten van wat de schepping biedt. Daarnaast was hij een volleerd musicus die meer dan achthonderd composities schreef, waarvan maar een deel bewaard is gebleven.

Belangrijkste werken

Waarom lees je Huygens nu nog?

Huygens geeft je een unieke kijk op het leven aan het stadhouderlijk hof en in de Haagse elite van de zeventiende eeuw. Zijn werk is een mengeling van grote politiek en huiselijke details: hoe zijn kinderen leren lopen, hoe zijn tuin is aangelegd, waarom je je tijd nuttig moet besteden.

Het blijspel Trijntje Cornelis, over een Zaanse schippersvrouw die in Antwerpen in de problemen komt, is ruw en grappig en laat een heel andere kant van hem zien. Het zou je niet verbazen dat dit stuk van dezelfde hand is als de verfijnde hofpoëzie.

Waar begin je?

Begin met een selectie van zijn puntdichten: ze zijn kort en vaak meteen raak. Daarna is Hofwijck een goede stap. Het gedicht beschrijft zijn buitenplaats in Voorburg, die nog bestaat en als museum te bezoeken is. Wie zijn levensverhaal wil kennen, kan een vertaling lezen van zijn Latijnse autobiografie, die in het Nederlands is uitgegeven als Mijn leven verteld aan mijn kinderen.

Lees hem in samenhang met zijn vriend P.C. Hooft en met Vondel, die een heel andere, plechtiger toon aansloeg.

Huygens lenen in de bibliotheek

Hertalingen, bloemlezingen en studie-edities van Huygens kun je in de meeste bibliotheken lenen of reserveren. Sommige moderne uitgaven zijn ook als e-book beschikbaar. De oorspronkelijke teksten staan gratis bij de DBNL. Handschriften en oude drukken bewaart de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, de stad waar hij zijn hele leven woonde.

Veelgestelde vragen

Wie was Constantijn Huygens?

Een dichter, componist en diplomaat uit Den Haag die van 1625 tot zijn dood secretaris was van de stadhouders van Oranje. Hij schreef in het Nederlands, Latijn en Frans.

Wat is Hofwijck?

Hofwijck (1653) is een lang gedicht over de buitenplaats die Huygens in Voorburg liet aanleggen. Het huis bestaat nog en is nu een museum over Constantijn en Christiaan Huygens.

Was Constantijn Huygens familie van Christiaan Huygens?

Ja, Christiaan Huygens, de natuurkundige en sterrenkundige, was zijn tweede zoon. Constantijn zorgde zelf voor de opvoeding en scholing van zijn kinderen.

Waar gaat Trijntje Cornelis over?

Over een vrouw uit Zaandam die in Antwerpen dronken wordt gevoerd, beroofd en in mannenkleren op straat wordt gezet, waarna ze zich wreekt. Het is een volks blijspel uit 1653.