Hella S. Haasse

Hella S. Haasse (1918–2011) was een van de belangrijkste Nederlandse schrijfsters van de twintigste eeuw. Ze werd bekend met Oeroeg (1948), over een vriendschap tussen een Nederlandse en een Indonesische jongen, en schreef daarna grote historische romans zoals Het woud der verwachting en Heren van de thee. Ze ontving alle belangrijke Nederlandse literaire prijzen.

Leven

Hélène Serafia Haasse werd op 2 februari 1918 in Batavia geboren, in het toenmalige Nederlands-Indië. Haar vader was ambtenaar en schrijver, haar moeder pianiste. Ze groeide op in Indië en ging in 1938 naar Nederland om te studeren. Ze begon aan een studie Scandinavische talen in Amsterdam, maar stapte over naar de toneelschool. In die tijd schreef ze ook cabaretteksten.

In 1944 trouwde ze met Jan van Lelyveld. Haar eerste grote succes kwam met Oeroeg, dat in 1948 als Boekenweekgeschenk verscheen en in grote oplagen werd verspreid. Daarna volgde Het woud der verwachting (1949), een omvangrijke historische roman over de Franse dichter-prins Charles d'Orléans.

Haasse woonde in de jaren tachtig enkele jaren in Frankrijk en keerde daarna terug naar Amsterdam. Ze bleef tot op hoge leeftijd publiceren. Ze ontving onder meer de Constantijn Huygensprijs (1981), de P.C. Hooft-prijs (1983) en de Prijs der Nederlandse Letteren (2004). Hella Haasse overleed op 29 september 2011 in Amsterdam, 93 jaar oud.

Stijl en thema's

Haasse schreef in een heldere, verzorgde stijl met veel aandacht voor de innerlijke wereld van haar personages. Een terugkerend thema is de vraag hoe goed je een ander, of een ander land, ooit kunt kennen. In Oeroeg ontdekt de verteller dat zijn jeugdvriend een vreemde voor hem is geworden, omdat hun posities in de koloniale samenleving zo verschillend waren.

In haar historische romans, die spelen in de middeleeuwen, de renaissance, de oudheid of de achttiende eeuw, benadert ze het verleden als iets wat nooit helemaal te achterhalen is. Ze werkt vaak met brieven, documenten en verschillende perspectieven. In Heren van de thee (1992) vertelt ze aan de hand van echte brieven het verhaal van een familie theeplanters op Java in de negentiende eeuw. Indië bleef haar hele leven terugkomen in haar werk.

Belangrijkste werken

Waarom lees je Haasse nu nog?

Oeroeg is nog altijd een van de belangrijkste korte boeken over het koloniale verleden. Het laat zien hoe ongelijkheid een vriendschap kan breken, zelfs als beide kinderen daar zelf niets aan kunnen doen. Het boek werd in 1993 verfilmd en staat nog op veel leeslijsten.

Haar historische romans zijn een aanrader voor wie van het genre houdt, maar meer zoekt dan alleen spanning. Het woud der verwachting geeft een rijk beeld van Frankrijk tijdens de Honderdjarige Oorlog. Heren van de thee combineert familiegeschiedenis met een kritische kijk op het koloniale ondernemerschap.

Waar begin je?

Begin met Oeroeg, kort en krachtig. Lees daarna Heren van de thee als je meer wilt weten over Indië, of Het woud der verwachting als je van grote historische romans houdt. Sleuteloog, een van haar latere romans, keert terug naar het Indië van haar jeugd en is een mooie aanvulling op Oeroeg.

Wie de Indische literatuur verder wil verkennen, kan terug naar Louis Couperus en Eddy du Perron. Over het Boekenweekgeschenk, waarmee Haasse doorbrak, lees je meer bij de Boekenweek.

Haasse lenen in de bibliotheek

De romans van Hella Haasse zijn in vrijwel elke bibliotheek te leen, en veel titels zijn ook als e-book of luisterboek beschikbaar. Staat een titel niet in je vestiging, dan kun je hem reserveren. Haar prijzen staan in ons overzicht van literaire prijzen.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Oeroeg over?

Over de vriendschap tussen een Nederlandse jongen en de Indonesische Oeroeg, die samen opgroeien op een plantage op Java. Als volwassenen raken ze van elkaar vervreemd door de koloniale verhoudingen en de onafhankelijkheidsstrijd.

Waar is Hella Haasse geboren?

In Batavia, het huidige Jakarta, op 2 februari 1918. Ze woonde tot 1938 in Nederlands-Indië.

Welke prijzen heeft Hella Haasse gewonnen?

Onder meer de Constantijn Huygensprijs (1981), de P.C. Hooft-prijs (1983) en de Prijs der Nederlandse Letteren (2004).

Wat was Haasses eerste bekende boek?

Oeroeg, dat in 1948 als Boekenweekgeschenk verscheen. Daarvoor had ze al een dichtbundel gepubliceerd.