Waargebeurd: true crime en memoires
Inhoud
Waargebeurde boeken vertellen een echt verhaal met de middelen van een roman: scènes, dialogen, spanning en een persoonlijke stem. De twee grootste stromingen zijn true crime, over echte misdaden, en memoires, waarin iemand een periode uit het eigen leven beschrijft. Hieronder lees je wat beide vormen kenmerkt, welke boeken het genre bepaalden en hoe je ze in de bibliotheek vindt.
Wat valt onder waargebeurd?
Het boekenvak gebruikt de term waargebeurd voor verhalende non-fictie over echte mensen en gebeurtenissen. Binnen die brede groep zijn er een paar duidelijke vormen:
- True crime. Een reconstructie van een echte misdaad, vaak gebaseerd op politiedossiers, rechtbankverslagen en interviews.
- Memoires. Herinneringen aan een bepaalde periode of ervaring, zoals een jeugd, een ziekte of een verlies. Een memoir is persoonlijker en selectiever dan een autobiografie.
- Ervaringsverhalen. Getuigenissen van mensen die iets bijzonders meemaakten, zoals een vlucht, een ontvoering of een leven in een sekte.
- Dagboeken. Teksten die oorspronkelijk niet voor publicatie bedoeld waren, zoals Het Achterhuis van Anne Frank.
Het verschil met een biografie is dat een biografie het hele leven van een persoon beschrijft, meestal door een ander. Het verschil met de autobiografische roman, zoals Ik Jan Cremer of Bezonken rood van Jeroen Brouwers, is dat die schrijvers zich de vrijheid van fictie toestaan.
True crime: van Capote tot Holleeder
Als begin van de moderne true crime geldt In Cold Blood (1966) van Truman Capote, over de moord op een boerengezin in Kansas. Capote noemde het een 'non-fiction novel': een feitelijk verhaal, verteld als een roman. Sindsdien is het genre uitgegroeid tot een vaste categorie, en de laatste jaren worden true crime-podcasts en -series ook veel beluisterd en bekeken.
In Nederland trok Judas (2016) van Astrid Holleeder veel aandacht. Holleeder beschrijft hoe ze heimelijk gesprekken met haar broer, de crimineel Willem Holleeder, opnam en tegen hem getuigde. Het boek werd een van de best verkochte Nederlandse boeken van dat jaar. Ook misdaadjournalisten schrijven regelmatig boeken over de georganiseerde misdaad in Nederland.
Memoires: een leven in een periode
Memoires zijn wereldwijd een van de populairste vormen van non-fictie. Frank McCourt beschreef in Angela's Ashes (1996) zijn arme jeugd in Ierland, Tara Westover in Educated (2018) haar opvoeding in een gezin dat school en ziekenhuis wantrouwde. Joan Didion schreef met The Year of Magical Thinking (2005) een klassiek boek over rouw na de dood van haar man.
In het Nederlands schreef Connie Palmen met Logboek van een onbarmhartig jaar (2011) over het jaar na de dood van haar man Hans van Mierlo. Adriaan van Dis tekende in Ik kom terug (2014) de gesprekken met zijn hoogbejaarde moeder op. En Annejet van der Zijl reconstrueerde in Sonny Boy (2004) de waargebeurde liefde tussen een Haagse vrouw en een veel jongere Surinaamse man in de jaren twintig en dertig, met een tragisch einde in de oorlog.
Aanraders
| Titel | Auteur | Jaar | Waarom lezen |
|---|---|---|---|
| Het Achterhuis | Anne Frank | 1947 | Het bekendste dagboek ter wereld, scherp en levendig geschreven |
| Se questo è un uomo | Primo Levi | 1947 | Een sober en indringend getuigenis van Auschwitz |
| In Cold Blood | Truman Capote | 1966 | Het boek dat true crime tot literatuur maakte |
| Bezonken rood | Jeroen Brouwers | 1981 | Een autobiografische roman over een jeugd in een Japans interneringskamp |
| Angela's Ashes | Frank McCourt | 1996 | Armoede in Limerick, met veel humor verteld |
| Sonny Boy | Annejet van der Zijl | 2004 | Een waargebeurde liefdesgeschiedenis die leest als een roman |
| The Year of Magical Thinking | Joan Didion | 2005 | Een helder en eerlijk verslag van rouw |
| Logboek van een onbarmhartig jaar | Connie Palmen | 2011 | Liefde en verlies, in de vorm van een logboek |
| Ik kom terug | Adriaan van Dis | 2014 | Een zoon en zijn moeder, en de verhalen die ze nooit vertelde |
| Judas | Astrid Holleeder | 2016 | Een zus die tegen haar broer getuigt, spannend als een thriller |
| Educated | Tara Westover | 2018 | Van een afgelegen gezin in Idaho naar een promotie in Cambridge |
| I'll Be Gone in the Dark | Michelle McNamara | 2018 | De jacht op de Golden State Killer, door een journalist die zelf obsessief zocht |
Waargebeurde boeken vinden in de bibliotheek
Waargebeurde boeken staan in de bibliotheek niet altijd op één plek. In het boekenvak heeft true crime de NUR-code 339, bij de spannende boeken, en waargebeurde verhalen hebben 402. Veel bibliotheken zetten ervaringsverhalen en memoires bij de informatieve boeken op SISO-nummer, dus bij het onderwerp: een boek over een ziekte bij gezondheid, een boek over de oorlog bij geschiedenis. Andere bibliotheken hebben een aparte kast 'waargebeurd' of 'levensverhalen'.
Zoek in de online catalogus daarom niet alleen op genre, maar ook op trefwoorden als 'waargebeurd', 'autobiografie' of 'ervaringsverhaal'. Memoires zijn ook een geliefde keuze als luisterboek, vooral wanneer de schrijver het boek zelf voorleest, zoals Michelle Obama bij Becoming. Veel titels zijn als e-book te leen.
Tips voor het lezen van waargebeurde verhalen
- Let op het perspectief. Een memoir is één kant van het verhaal. Familieleden of betrokkenen herinneren zich dingen vaak anders.
- Check de bronnen. Goede true crime vermeldt achterin waar de informatie vandaan komt.
- Wees bewust van de slachtoffers. True crime gaat over echte mensen. De beste boeken in het genre geven ook de slachtoffers een gezicht.
- Combineer met fictie. Na een memoir over een periode is een historische roman of oorlogsroman over dezelfde tijd een mooie aanvulling.
Veelgestelde vragen
Wat is true crime?
True crime is non-fictie over echte misdaden: moorden, oplichting of georganiseerde criminaliteit, gereconstrueerd op basis van dossiers en interviews. In Cold Blood van Truman Capote geldt als het begin van het moderne genre.
Wat is het verschil tussen een memoir en een autobiografie?
Een autobiografie beschrijft het hele leven van de schrijver, van jeugd tot heden. Een memoir richt zich op een bepaalde periode of ervaring en is vaak persoonlijker en literairder van toon.
Waar staan waargebeurde boeken in de bibliotheek?
Dat verschilt. True crime staat soms bij de spannende boeken, memoires en ervaringsverhalen vaak bij het onderwerp in de informatieve afdeling. De online catalogus laat zien waar een titel staat.
Bijgewerkt: