Het Achterhuis

Het Achterhuis is het dagboek van Anne Frank, een Joods meisje dat tijdens de Tweede Wereldoorlog met haar familie en vier anderen ondergedoken zat in Amsterdam. Het boek verscheen in 1947 en is het bekendste Nederlandse boek ter wereld, vertaald in meer dan zeventig talen. Het is een aangrijpend oorlogsdocument en tegelijk het verhaal van een tiener die opgroeit, nadenkt en schrijver wil worden.

Waar gaat Het Achterhuis over?

Anne krijgt op haar dertiende verjaardag, 12 juni 1942, een dagboek. Ze schrijft over school, vriendinnen en jongens. Een paar weken later moet de familie Frank onderduiken: haar zus Margot heeft een oproep gekregen om zich te melden voor een Duits werkkamp. Op 6 juli 1942 trekt het gezin in het achterhuis van het bedrijfspand van vader Otto Frank aan de Prinsengracht.

Ruim twee jaar lang leven acht mensen op een paar kleine kamers, zonder naar buiten te kunnen. Anne schrijft haar brieven aan een denkbeeldige vriendin, Kitty. Ze beschrijft de spanningen, de angst voor ontdekking, de ruzies, het eten, de boeken die ze leest en haar gevoelens over haar ouders, haar lichaam en de liefde.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het dagboek gebeurt, en hoe het afloopt.

Kort na de familie Frank duikt ook de familie Van Pels onder: Hermann, Auguste en hun zoon Peter. In het dagboek heten zij Van Daan. Later komt de tandarts Fritz Pfeffer erbij, die Anne Albert Dussel noemt en met wie ze een kamer moet delen. Een kleine groep helpers, onder wie Miep Gies, Bep Voskuijl, Victor Kugler en Johannes Kleiman, zorgt voor eten, boeken en nieuws.

Anne botst vaak met haar moeder en met de volwassenen. Ze voelt zich onbegrepen, maar groeit in de loop van het dagboek. Ze wordt verliefd op Peter en schrijft openhartig over haar gevoelens. Ze denkt na over het jodendom, over vrouwenrechten en over wie ze wil worden. In maart 1944 hoort ze op de radio een oproep van minister Bolkestein om na de oorlog dagboeken te bewaren. Ze begint haar dagboek te herschrijven, met het plan het later als boek uit te geven.

Op 1 augustus 1944 schrijft Anne haar laatste brief. Drie dagen later, op 4 augustus, worden de onderduikers ontdekt en gearresteerd. Ze worden via Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd. Anne en Margot sterven begin 1945 in Bergen-Belsen. Alleen Otto Frank overleeft. Miep Gies had de dagboekpapieren bewaard en geeft ze aan hem. Otto besluit ze uit te geven.

Thema's en motieven

• Vervolging en angst. Het dagboek laat van binnenuit zien wat de Jodenvervolging betekende voor gewone mensen.
• Opgroeien. Anne beschrijft puberteit, ruzies met ouders en eerste liefde, net als veel tieners.
• Schrijven. Anne wil journalist of schrijver worden. Het dagboek is voor haar een uitlaatklep en een oefenplaats.
• Hoop en wanhoop. Ze wisselt tussen moedeloosheid en vertrouwen in de toekomst.
• Opgesloten zijn. Het kleine achterhuis staat tegenover de buitenwereld die Anne door het raam ziet.

Personages

• Anne Frank: de schrijfster, levendig, eigenwijs, slim en zelfkritisch.
• Otto en Edith Frank: haar ouders; met haar vader heeft Anne een hechte band.
• Margot Frank: haar oudere zus, rustig en studieus.
• Peter, Hermann en Auguste van Pels (in het boek Van Daan).
• Fritz Pfeffer (in het boek Albert Dussel).
• De helpers: Miep Gies, Bep Voskuijl, Victor Kugler en Johannes Kleiman.

Stijl

Anne schrijft levendig, eerlijk en vaak grappig. Ze beschrijft haar huisgenoten scherp en soms spottend. Omdat ze schrijft aan "Kitty", heeft het dagboek de vorm van brieven. Haar latere herschrijving laat zien hoe bewust ze met stijl en opbouw bezig was. Je ziet haar in twee jaar tijd groeien, ook als schrijfster.

Ontvangst en bewerkingen

Het boek groeide uit tot een wereldwijd bekend werk. In 1955 ging een toneelbewerking in première in New York, die een Pulitzerprijs won. In 1959 volgde de Amerikaanse film van George Stevens. Er zijn sindsdien veel nieuwe films, series en strips verschenen. Het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht is sinds 1960 een museum. Het oorspronkelijke dagboek is in 2009 opgenomen in het Memory of the World-register van UNESCO.

Waarom lees je het vandaag nog?

Het dagboek maakt de geschiedenis persoonlijk: je leest niet over miljoenen slachtoffers, maar over één meisje dat je bijna leert kennen. Haar gedachten over vrijheid, gelijkheid en opgroeien zijn nog altijd herkenbaar.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek het verschil tussen een dagboek en een roman.
• Leg uit hoe Anne verandert in de loop van de twee jaar.
• Kies een paar onderwerpen waarover Anne nadenkt (moeder, Peter, de oorlog, haar toekomst) en vergelijk vroege en latere brieven.
• Bezoek het Anne Frank Huis of de website ervan als achtergrond.
• Lees daarna Het bittere kruid van Marga Minco, ook over de Jodenvervolging, of het jeugdboek Kruistocht in spijkerbroek voor een heel ander soort geschiedenis.

Het boek is te leen bij de bibliotheek, ook als e-book en luisterboek. Meer naoorlogse boeken vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Wie is Kitty in Het Achterhuis?

Kitty is een denkbeeldige vriendin aan wie Anne haar dagboekbrieven richt. Zo kreeg het dagboek de vorm van brieven.

Hoe lang zat Anne Frank ondergedoken?

Van 6 juli 1942 tot 4 augustus 1944, ruim twee jaar. Op die dag werden de onderduikers gearresteerd.

Wie gaf Het Achterhuis uit?

Otto Frank, de vader van Anne en de enige overlevende van de onderduikers. Het boek verscheen in 1947 bij uitgeverij Contact.

Waarom heten sommige personen anders in het boek?

Anne bedacht schuilnamen voor haar huisgenoten, zoals Van Daan voor de familie Van Pels en Albert Dussel voor Fritz Pfeffer. In de eerste uitgaven werden die namen gebruikt.