Trefwoord

Een trefwoord is een vast gekozen woord dat het onderwerp van een boek beschrijft, zoals 'Tweede Wereldoorlog', 'Moestuinen' of 'Pesten'. Bibliotheken kennen trefwoorden toe aan elke titel in de catalogus. Daardoor vind je boeken over een onderwerp, ook als het woord zelf niet in de titel staat.

Waarom niet gewoon op titel zoeken?

Titels zijn vaak creatief of vaag. Een boek met de titel 'Het groene hart' kan gaan over de regio tussen de grote steden, over plantenverzorging of over een liefdesverhaal. Een trefwoord maakt duidelijk wat het onderwerp is. Ook verschillende woorden voor hetzelfde onderwerp worden zo samengebracht. Of een auteur nu schrijft over 'burn-out', 'overspannenheid' of 'opgebrand zijn', in de catalogus kan het boek onder één afgesproken term staan.

Gecontroleerd vocabulaire en thesaurus

Bibliotheken kiezen trefwoorden niet vrij, maar uit een vaste lijst: een gecontroleerd vocabulaire of thesaurus. Zo'n lijst bepaalt:

• welke term de voorkeur krijgt ('Auto's' in plaats van 'Wagens');
• welke termen verwijzen naar de voorkeursterm ('Wagens: zie Auto's');
• welke termen breder of smaller zijn ('Huisdieren' is breder dan 'Katten');
• welke termen verwant zijn ('Katten' en 'Kattenverzorging').

Door die structuur kan een catalogus je helpen breder of smaller te zoeken. Nederlandse wetenschappelijke bibliotheken gebruiken voor algemene onderwerpen gezamenlijke thesauri; openbare bibliotheken krijgen trefwoorden mee met de centraal gemaakte titelbeschrijvingen. Daarnaast bestaan er gespecialiseerde thesauri, zoals MeSH voor medische literatuur.

Trefwoord, classificatie en tag

Een trefwoord is iets anders dan een classificatiecode. Een classificatie, zoals SISO, Dewey of UDC, geeft een boek één plek in een systematisch schema, en daarmee een plek op de plank. Trefwoorden kunnen er meerdere zijn: een boek over Nederlandse vrouwen in het verzet krijgt bijvoorbeeld de trefwoorden 'Verzet', 'Vrouwen' en 'Tweede Wereldoorlog'. Zo is het boek via drie ingangen te vinden.

Een tag is een vrij gekozen label, bijvoorbeeld door lezers zelf toegevoegd. Tags zijn flexibeler, maar minder consistent.

In de praktijk zoeken met trefwoorden

De handigste manier om trefwoorden te gebruiken is via een goed zoekresultaat. Zoek een boek dat precies over jouw onderwerp gaat en klik op een van de trefwoorden in de beschrijving. Je krijgt dan alle titels met dat onderwerp. In veel catalogi kun je ook gericht zoeken in het veld 'onderwerp'. Werk je aan een werkstuk of scriptie, dan helpt een bibliothecaris je graag met het kiezen van de juiste termen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een trefwoord en een zoekwoord?

Een zoekwoord is wat jij intypt. Een trefwoord is de vaste term die de bibliotheek aan een boek heeft gekoppeld.

Krijgen romans ook trefwoorden?

Ja. Romans krijgen vaak trefwoorden voor thema of genre, zoals 'Familierelaties', 'Detectives' of 'Historische romans'. Zo vind je ook fictie op onderwerp.

Waarom vind ik niets op mijn trefwoord?

Mogelijk gebruikt de catalogus een andere voorkeursterm. Probeer een synoniem, een bredere term, of zoek eerst één passend boek en klik op de trefwoorden daarvan.