Korte verhalen
Inhoud
Een kort verhaal is een afgerond verhaal dat je in één keer kunt lezen, meestal in een kwartier tot een uur. Schrijvers bundelen hun verhalen vaak in een verhalenbundel. Het genre wordt minder verkocht dan de roman, maar veel grote schrijvers zijn juist in de korte vorm op hun best. Hieronder lees je wat een kort verhaal kenmerkt, welke Nederlandstalige en buitenlandse schrijvers je moet kennen en hoe je verhalenbundels vindt.
Wat maakt een kort verhaal bijzonder?
Een kort verhaal heeft geen ruimte voor uitweidingen. Elke zin moet bijdragen aan het geheel. Daardoor zijn korte verhalen vaak:
- Gebald. Eén situatie, een paar personages, een korte periode.
- Open. Veel verhalen eindigen op een moment van inzicht of een vraag, zonder alles uit te leggen.
- Suggestief. Wat niet gezegd wordt, is minstens zo belangrijk als wat er staat.
Tussen het korte verhaal en de roman zit de novelle: een langere vertelling van ongeveer vijftig tot honderdvijftig bladzijden, met één verhaallijn. Bekende Nederlandse novellen zijn Oeroeg van Hella Haasse en Bint van Ferdinand Bordewijk. Ook het boekenweekgeschenk is meestal een novelle. Aan de andere kant staat het zeer korte verhaal, soms maar een halve bladzijde, en de column of het cursiefje.
Korte verhalen in het Nederlands taalgebied
Het Nederlandstalige korte verhaal heeft een lange traditie. Nescio schreef begin twintigste eeuw zijn vertellingen De uitvreter, Titaantjes en Dichtertje. Na de oorlog publiceerde Willem Frederik Hermans de verhalenbundel Paranoia (1953) en Hugo Claus De zwarte keizer (1958). Jan Wolkers debuteerde als prozaschrijver met de verhalen van Serpentina's petticoat (1961).
Maarten Biesheuvel gold als 'koning van het korte verhaal'. Hij debuteerde in 1972 met In de bovenkooi, een bundel vol zeemansverhalen en huiselijke absurditeit, en kreeg er de Alice van Nahuysprijs voor het beste debuut voor. A.L. Snijders maakte het 'zeer korte verhaal' tot een eigen vorm, afgekort tot zkv, dat hij in kranten, op internet en in bundels publiceerde. En Toon Tellegen schreef honderden korte dierenverhalen, te beginnen met Er ging geen dag voorbij (1984), die door kinderen en volwassenen worden gelezen.
Ook de column is in Nederland een geliefde korte vorm. Simon Carmiggelt schreef decennialang zijn 'Kronkels' in Het Parool, en die verschenen in tientallen bundels. Literaire tijdschriften blijven een belangrijke plek waar nieuwe verhalen verschijnen.
Aanraders
| Titel | Auteur | Jaar | Waarom lezen |
|---|---|---|---|
| Dubliners | James Joyce | 1914 | Vijftien verhalen over Dublin, met als slot het beroemde 'The Dead' |
| Ficciones | Jorge Luis Borges | 1944 | Labyrinten, spiegels en verzonnen boeken in korte, duizelingwekkende verhalen |
| Paranoia | Willem Frederik Hermans | 1953 | Verhalen over angst, achterdocht en de naweeën van de oorlog |
| De zwarte keizer | Hugo Claus | 1958 | Vroege verhalen van de grootste Vlaamse schrijver van de twintigste eeuw |
| Serpentina's petticoat | Jan Wolkers | 1961 | Zintuiglijke verhalen die het latere werk van Wolkers aankondigen |
| In de bovenkooi | Maarten Biesheuvel | 1972 | Grappige, melancholieke en vaak autobiografische verhalen |
| What We Talk About When We Talk About Love | Raymond Carver | 1981 | Sobere Amerikaanse verhalen over mislukte relaties |
| Er ging geen dag voorbij | Toon Tellegen | 1984 | Filosofische dierenverhalen voor elke leeftijd |
| Interpreter of Maladies | Jhumpa Lahiri | 1999 | Verhalen over Indiase migranten, bekroond met de Pulitzerprijs |
| Dear Life | Alice Munro | 2012 | De laatste bundel van een Nobelprijswinnaar die bijna uitsluitend verhalen schreef |
Verhalenbundels vinden in de bibliotheek
Verhalenbundels staan in de bibliotheek meestal gewoon tussen de romans, op alfabet van de schrijver. Er is zelden een aparte sticker voor. Bloemlezingen met verhalen van meerdere schrijvers staan soms op titel of op de naam van de samensteller. In het boekenvak hebben verhalenbundels eigen NUR-codes: 303 voor oorspronkelijk Nederlandstalige en 304 voor vertaalde bundels; bloemlezingen krijgen 309. In de online catalogus kun je zoeken op 'verhalen' als genre of vorm.
Korte verhalen zijn ook geschikt als luisterboek: één verhaal past in een korte rit of wandeling. Wie het lastig vindt om lange boeken uit te lezen, kan met korte verhalen of boeken uit de reeks makkelijk lezen weer in het lezen komen. Verhalenbundels zijn bovendien vaak als e-book te leen.
Tips voor het lezen van korte verhalen
- Lees niet alles achter elkaar. Een bundel lees je beter met pauzes, zodat elk verhaal kan nawerken.
- Lees een verhaal twee keer. Bij een tweede lezing zie je hoeveel er in een paar bladzijden zit.
- Gebruik ze in een leesclub. Een kort verhaal kun je ter plekke samen lezen en bespreken.
- Probeer een bloemlezing. Een verzameling met verschillende schrijvers is een goede manier om nieuwe namen te ontdekken.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een kort verhaal en een novelle?
Een kort verhaal is meestal tot een paar duizend woorden en lees je in één keer. Een novelle is langer, ongeveer vijftig tot honderdvijftig bladzijden, maar heeft net als een kort verhaal één verhaallijn.
Welke Nederlandse schrijver staat bekend om korte verhalen?
Maarten Biesheuvel wordt vaak de koning van het korte verhaal genoemd. Ook A.L. Snijders, Toon Tellegen en Simon Carmiggelt zijn bekend om hun korte vormen.
Waar vind ik verhalenbundels in de bibliotheek?
Meestal tussen de romans, op naam van de schrijver. Zoek in de catalogus op het genre of de vorm 'verhalen'.
Bijgewerkt: