Beinecke Rare Book & Manuscript Library (Yale)

De Beinecke Rare Book & Manuscript Library is de bibliotheek voor zeldzame boeken en handschriften van Yale University in New Haven, in de Amerikaanse staat Connecticut. Het gebouw opende in oktober 1963 en heeft geen gewone ramen: de gevel bestaat uit dunne platen marmer waar het daglicht zacht doorheen schijnt. Binnen staat een glazen toren vol boeken, en in de vitrines liggen onder meer een Gutenbergbijbel en het raadselachtige Voynich-manuscript.

Feiten in het kort

Een schenking van de familie Beinecke

De bibliotheek is genoemd naar de broers Edwin en Frederick W. Beinecke, oud-studenten van Yale, die het gebouw samen met Johanna Weigle, de weduwe van hun broer Walter, financierden. Yale had al lang een grote verzameling zeldzame boeken, maar die stond verspreid over de universiteitsbibliotheek. In 1958 bezat de universiteit volgens Wikipedia al meer dan 130.000 zeldzame banden. De nieuwe bibliotheek bracht die schatten samen in één gebouw dat speciaal was ontworpen om ze te beschermen.

Het gebouw

Architect Gordon Bunshaft van het bureau Skidmore, Owings & Merrill ontwierp een strakke, rechthoekige doos die op vier hoekpunten lijkt te rusten. De buitenwand is een raster van graniet en lichtgekleurde betonnen elementen, opgevuld met panelen van geaderd marmer uit Danby in Vermont. Die panelen zijn 1,25 inch (ongeveer 3,2 centimeter) dik. Ze houden direct zonlicht tegen, dat schadelijk is voor papier en perkament, maar laten genoeg licht door om de binnenruimte warm te laten gloeien. Van buiten lijkt het gebouw gesloten; van binnen zie je het marmer oplichten als je overdag binnenkomt.

In het midden staat een glazen magazijntoren van zes verdiepingen, waarin de boeken zichtbaar zijn vanuit de hal en de tentoonstellingsgalerij eromheen. De toren is klimaatgeregeld en de lezers komen er zelf niet in: de leeszalen liggen onder het straatniveau.

Voor het gebouw ligt een verdiepte binnenplaats met het beeldenensemble The Garden (Pyramid, Sun, and Cube) van de Amerikaans-Japanse kunstenaar Isamu Noguchi, in wit marmer. Je ziet de tuin vanaf het plein en vanuit de ondergrondse leeszalen.

In 2015 en 2016 was de bibliotheek achttien maanden dicht voor een grote renovatie, waarbij onder meer de klimaatinstallatie werd vervangen. Over de manier waarop bibliotheken hun gebouwen aanpassen aan de bescherming van collecties lees je bij bibliotheekarchitectuur.

Wat er te zien is

• De Gutenbergbijbel: een van de 48 bewaard gebleven exemplaren van het eerste grote boek dat in Europa met losse letters werd gedrukt, uit de werkplaats van Johannes Gutenberg in Mainz (circa 1455). Hij ligt in een vitrine op de mezzanine.
• Het Voynich-manuscript: een geïllustreerd handschrift in een onbekend schrift dat nog nooit overtuigend is ontcijferd. Het is gedigitaliseerd, zodat iedereen het online kan bekijken.
• Audubons Birds of America: de bibliotheek heeft twee exemplaren van de 'double elephant folio', het reusachtige platenboek met vogels op ware grootte.

Daarnaast verzamelt de Beinecke literaire archieven, vooral van Amerikaanse schrijvers, en stukken uit de vroegmoderne en middeleeuwse tijd, van papyri tot moderne organisatiearchieven.

Bezoeken

De Beinecke ligt midden op de campus van Yale, aan Beinecke Plaza tegenover Woolsey Hall. De tentoonstellingsruimte op de begane grond en de mezzanine is gratis en zonder reservering te bezoeken. Er zijn ook gratis introductierondleidingen over het gebouw en de collectie. Wil je stukken inzien voor onderzoek, dan moet je je registreren als lezer; je raadpleegt alles in de leeszaal, want lenen kan niet. Controleer actuele tijden en tentoonstellingen op beinecke.library.yale.edu.

Vergelijking

Net als de Bodleian Library in Oxford is de Beinecke een raadpleegbibliotheek van een universiteit: je leest ter plekke en neemt niets mee. De Gutenbergbijbel heeft ze gemeen met onder meer de Library of Congress en de New York Public Library. In Nederland vind je vergelijkbare bijzondere collecties bij universiteitsbibliotheken en de KB; zie wetenschappelijke bibliotheken en de collectie van de KB.

Veelgestelde vragen

Waarom heeft de Beinecke Library geen ramen?

Direct zonlicht beschadigt papier en perkament. De gevel bestaat daarom uit dunne marmeren panelen die het licht filteren, zodat de ruimte binnen toch licht oogt.

Kun je het Voynich-manuscript zien?

Het origineel ligt in de Beinecke en is alleen af en toe in een tentoonstelling te zien. Het hele manuscript is wel gedigitaliseerd en online te bekijken via de website van Yale.

Is de Beinecke Library gratis?

Ja, de tentoonstellingen zijn gratis en je hoeft niet te reserveren. Voor onderzoek in de leeszaal moet je je eerst als lezer registreren.