De collectie van de Koninklijke Bibliotheek

De collectie van de Koninklijke Bibliotheek bestaat uit alles wat in en over Nederland is geschreven en gepubliceerd: van middeleeuwse handschriften tot kranten, kinderboeken, strips, tijdschriften, e-books en websites. Volgens de KB gaat het om ruim 122 kilometer aan fysiek materiaal, plus ongeveer 40 miljoen digitale publicaties in het e-Depot.

Hoe groot is de collectie?

De KB noemt verschillende cijfers, omdat de collectie groeit en anders wordt geteld:

• ruim 122 kilometer boeken, kranten en tijdschriften in het magazijn in Den Haag (2026);
• ongeveer 40 miljoen digitale kranten, boeken, tijdschriften, e-books en websites in het e-Depot;
• meer dan 24.000 websites in de collectie van digitaal geboren materiaal.

Ter vergelijking: in 1800 telde de eerste catalogus volgens de KB 5.500 boeken en periodieken. Hoe de collectie groeide, lees je bij de geschiedenis van de KB.

De Nederlandse collectie

De kern is de Nederlandse collectie: één exemplaar van elke publicatie die in Nederland verschijnt, in welke taal dan ook. Die collectie bestaat sinds 1974 en heet nu het Depot van Nederlandse Publicaties. Uitgevers leveren hun titels aan. Tegenwoordig gaat het vooral om digitale bestanden. Gedrukte exemplaren neemt de KB in principe alleen op als er geen digitale versie is, met uitzonderingen voor bijvoorbeeld kinderboeken, poëzie en kunstenaarsboeken.

Daarnaast verzamelt de KB publicaties over Nederland die in het buitenland verschijnen, en wetenschappelijke literatuur over de Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur.

Bijzondere collecties

Een apart deel zijn de bijzondere collecties: oud, zeldzaam of kwetsbaar materiaal. De KB noemt onder meer:

• middeleeuwse en latere handschriften;
• oude drukken tot 1801, waaronder incunabelen (15e eeuw) en postincunabelen (1501–1540);
• liedboeken, pamfletten, gelegenheidsgedichten en volksboekjes;
• kinderboeken en kookboeken;
• een schaak- en damcollectie;
• veiling- en boekhandelscatalogi en overheidspublicaties.

Meer uitleg vind je bij bijzondere collecties. Bekende topstukken, zoals het Gruuthusehandschrift en Beatrijs, staan op de pagina handschriften en topstukken.

Populaire cultuur hoort er ook bij

De KB bewaart niet alleen deftige boeken. Tot de topstukken die de KB zelf uitlicht, horen het eerste Nederlandse nummer van de Donald Duck uit 1952, jaargangen van de Libelle en Panorama, het tijdschrift De Lach en zelfs De Digitale Stad, een vroeg Nederlands internetplatform uit de jaren negentig. Juist zulk alledaags materiaal vertelt later veel over hoe mensen leefden.

Digitaal geboren materiaal

Steeds meer publicaties bestaan alleen digitaal. De KB verzamelt sinds de jaren negentig digitale publicaties en sinds ongeveer 2000 ook websites. Die worden duurzaam bewaard in het e-Depot. Het webarchief van de KB legt Nederlandse websites vast, zodat ook online cultuur bewaard blijft.

Wat kun je online bekijken?

Een groot deel van het oudere materiaal is gedigitaliseerd:

• Delpher: kranten, boeken, tijdschriften en radiobulletins, gratis doorzoekbaar;
• DBNL: Nederlandse literatuur en taalkunde;
• collecties.kb.nl en de digitale bladerboeken van de KB: topstukken die je online kunt doorbladeren;
• Het Geheugen: beeldmateriaal van Nederlandse erfgoedinstellingen.

Recent materiaal valt vaak onder het auteursrecht. Dat kun je meestal alleen in de KB zelf inzien.

Zoeken in de collectie

Je zoekt in de collectie via de KB-catalogus. Daar zie je ook of je een titel mag lenen of alleen in de leeszaal kunt inzien. Hoe aanvragen werkt, lees je bij lenen en inzien.

Schenken aan de KB

Heb je oude boeken, een archief of een bijzondere collectie? De KB neemt soms schenkingen aan, als het materiaal past bij het collectiebeleid. Neem daarvoor contact op met de KB voordat je iets opstuurt. Gewone boeken die je kwijt wilt, kun je beter naar een kringloopwinkel of een minibieb brengen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel boeken heeft de Koninklijke Bibliotheek?

De KB noemt ruim 122 kilometer aan boeken, kranten en tijdschriften, plus ongeveer 40 miljoen digitale publicaties. Het precieze aantal hangt af van hoe je telt.

Bewaart de KB elk boek dat in Nederland verschijnt?

Dat is het doel van het Depot van Nederlandse Publicaties. Nederland heeft geen wettelijke depotplicht. Het depot werkt met uitgevers die hun titels aanleveren.

Kan ik de collectie van de KB online bekijken?

Een groot deel van het oudere materiaal wel, via Delpher, DBNL en de digitale topstukken. Recente boeken zijn meestal alleen in de KB in te zien.

Bewaart de KB ook websites?

Ja. Sinds ongeveer 2000 verzamelt de KB websites. Volgens de KB zitten er meer dan 24.000 websites in de collectie.