Joe Speedboot

Joe Speedboot is de roman waarmee Tommy Wieringa doorbrak bij een groot publiek. De verteller is Fransje Hermans, een jongen die na een ongeluk bijna niet meer kan bewegen of praten, maar alles ziet. Hij vertelt over zijn vriendschap met Joe Speedboot, de wilde nieuwkomer die het dorp Lomark op zijn kop zet. In maart 2026 kwam de verfilming in de bioscoop.

Waar gaat Joe Speedboot over?

Fransje Hermans is veertien als hij in slaap valt in een maïsveld en wordt overreden door een maaimachine. Na een lange coma kan hij alleen nog zijn rechterarm gebruiken. Hij is spastisch, zit in een rolstoel en kan niet meer verstaanbaar praten. Voor de buitenwereld lijkt hij een "zielig geval", maar in zijn hoofd is hij scherp, grappig en vol fantasie.

Dan verschijnt Joe Speedboot in het dorp: een jongen die bommen bouwt, nergens bang voor is en grote plannen heeft. Joe trekt Fransje mee in zijn avonturen. Met de vrienden Christof en Engel vormen ze een groepje dat het saaie Lomark probeert te ontstijgen. Het boek gaat over vriendschap, verliefdheid en de vraag wat je kunt bereiken als je lichaam je in de steek laat.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt.

Joe is in Lomark terechtgekomen op een dramatische manier: bij de verhuizing reed het busje van zijn familie een huis in, en zijn vader kwam om het leven. Op de kermis laten Fransjes broers hem achter bij een verlaten boerderij, waar Joe explosieven maakt. Daar begint hun vriendschap. Joe behandelt Fransje niet als patiënt, maar als maat.

Fransje ontdekt dat hij met zijn sterke rechterarm iets kan wat anderen niet kunnen: armworstelen. Hij wordt er erg goed in en groeit uit tot een lokale held. Intussen worden alle jongens verliefd op PJ Eilander, een meisje dat uit Zuid-Afrika naar Lomark is gekomen. Joe lijkt de meeste kans bij haar te maken, wat Fransje met jaloezie en verlangen vanuit zijn rolstoel bekijkt.

Naarmate de jongens ouder worden, gaan ze ieder hun eigen weg. Joe werkt aan een groot, haast onmogelijk plan, Christof en Engel kiezen andere paden, en Fransje ziet hoe de dromen van hun jeugd een voor een uiteenvallen. Het slot is weemoedig: de vriendschap heeft hun leven gevormd, maar niet alles wat ze hoopten is werkelijkheid geworden.

Thema's en motieven

• Vriendschap. De band tussen Fransje en Joe is het hart van het boek.
• Lichaam en geest. Fransje is lichamelijk beperkt, maar geestelijk rijk. Het boek laat zien hoe mensen hem onderschatten.
• Ontsnappen. De jongens willen weg uit het kleine, benauwde dorp.
• Verliefdheid en jaloezie. De liefde voor PJ zet de vriendschap onder druk.
• Dromen en illusies. Grote plannen botsen met de werkelijkheid.

Personages

• Fransje Hermans: ik-verteller, gehandicapt na een ongeluk, scherp en geestig.
• Joe Speedboot: de onverschrokken nieuwkomer met grote plannen.
• Christof: Joe's beste vriend, in wiens huis het verhuisbusje reed.
• Engel: vriend die Fransje helpt bij dagelijkse dingen.
• PJ Eilander: het meisje uit Zuid-Afrika op wie iedereen verliefd is.
• Dirk en Sam: de broers van Fransje.

Stijl

Wieringa schrijft beeldend, poëtisch en met veel humor. Omdat Fransje niet kan praten, leef je met zijn gedachten mee: zijn binnenwereld is rijk, grappig en vaak rauw. Het boek heeft de sfeer van een avonturenroman, maar ook van een droom. Zinnen zijn soms lang en bloemrijk, soms kort en droog.

Ontvangst en verfilming

Het boek werd genomineerd voor onder meer de AKO Literatuurprijs, de Libris Literatuur Prijs en de NS Publieksprijs, en werd een bestseller. In 2024 stond het centraal in de campagne Heel Nederland Leest. Een eerdere poging tot verfilming liep vast in een rechtszaak, maar in maart 2026 ging de film van Sam de Jong in première, met Daan Buringa als Fransje en Tobias Kersloot als Joe.

Waarom lees je het vandaag nog?

Het is een energiek, grappig en ontroerend boek over opgroeien. Het laat zien dat je niet moet oordelen over iemand op basis van zijn lichaam. Bovendien is het actueel door de nieuwe verfilming, wat het vergelijken van boek en film interessant maakt.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek het perspectief: wat is het effect van een verteller die niet kan praten?
• Leg uit wat het armworstelen voor Fransje betekent.
• Bespreek de vriendschap tussen Fransje en Joe: wie heeft wie nodig?
• Vergelijk het boek met de film uit 2026.
• Vergelijk het met Titaantjes, ook een verhaal over jongens met grote dromen, of met De avond is ongemak, een andere roman over opgroeien op het platteland.

Het boek is te leen bij de bibliotheek, ook als e-book en luisterboek. Meer naoorlogse boeken vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Wie is de verteller van Joe Speedboot?

De verteller is Fransje Hermans, een jongen die na een ongeluk met een maaimachine alleen nog zijn rechterarm kan gebruiken en niet verstaanbaar kan praten.

Waar speelt Joe Speedboot zich af?

In Lomark, een fictief Nederlands dorp aan de rivier.

Is Joe Speedboot verfilmd?

Ja. De film van Sam de Jong ging in maart 2026 in première, met Tobias Kersloot als Joe Speedboot en Daan Buringa als Fransje.

Waarom heet het boek Joe Speedboot?

Het boek is genoemd naar Fransjes vriend Joe Speedboot, de onverschrokken jongen die het dorp en het leven van Fransje op zijn kop zet.