Het woeden der gehele wereld

Het woeden der gehele wereld van Maarten 't Hart is een literaire thriller over een jongen die getuige is van een moord en zijn leven lang probeert te ontdekken wie de dader was. Het verhaal speelt in Maassluis in de jaren vijftig en daarna, en reikt terug tot de Tweede Wereldoorlog. Het boek won in 1994 De Gouden Strop voor de beste Nederlandstalige spannende roman.

Waar gaat Het woeden der gehele wereld over?

Alexander Goudveyl groeit op in Maassluis, aan de Nieuwe Waterweg, in een gezin dat in het dorp weinig aanzien heeft. Het is een strenggelovige omgeving, waar iedereen alles van elkaar weet. Alexander is een gevoelige, muzikale jongen. De plaatselijke politieagent Arend Vroombout, een man met een duister verleden, valt hem lastig.

In 1956 wordt Vroombout doodgeschoten, in het pakhuis van Alexanders vader. Alexander is erbij en ziet heel even de dader, maar kan niet zien wie het is. De moord wordt nooit opgelost. Alexander laat de vraag niet los en gaat, ook als volwassene, op zoek naar de waarheid. Het boek is zowel een spannend misdaadverhaal als een roman over schuld, geloof en het verleden.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

De moord gebeurt tijdens een evangelisatiecampagne in Maassluis. Alexander wordt verhoord, maar kan niets bruikbaars vertellen. In de loop van de jaren verzamelt hij aanwijzingen. Hij ontdekt dat Vroombout in de oorlog betrokken was bij een drama: in 1940 probeerden Joodse families vanuit Maassluis met een haringboot naar Engeland te vluchten, maar het schip werd door de Duitsers opgeblazen. Vroombout zou daarin een rol hebben gespeeld.

Alexander verdenkt verschillende mensen, onder wie de apotheker Simon Minderhout. Hij trouwt met Joanna Oberstein, de dochter van een Joodse dirigent die ook bij de mislukte vlucht betrokken was. Ondertussen bouwt hij een leven op als volwassene, maar de moord blijft door zijn hoofd spoken.

Na de dood van zijn ouders, die omkomen door koolmonoxidevergiftiging, erft Alexander hun geld en ontdekt hij dat zij niet zijn biologische ouders waren. Hij concludeert dat zijn "moeder" Vroombout waarschijnlijk heeft doodgeschoten, om te voorkomen dat die het geheim van zijn afkomst zou onthullen. Het boek eindigt met een laatste, schokkende onthulling: Alexander en Joanna blijken dezelfde vader te hebben.

Thema's en motieven

• Schuld en waarheid. Alexander zoekt jarenlang naar de waarheid, maar die blijkt dichter bij huis te liggen dan hij dacht.
• De oorlog. De moord is verbonden met wat er in 1940 met de Joodse vluchtelingen gebeurde.
• Geloof. De gereformeerde omgeving met haar dominees en evangelisatiecampagnes is altijd aanwezig.
• Afkomst en identiteit. Wie zijn je echte ouders, en wat betekent dat voor wie je bent?
• Muziek. Muziek is voor Alexander een toevlucht. De titel komt uit een liedtekst en verwijst ook naar een tekst uit de Nederlandse Geloofsbelijdenis van Guido de Brès.

Personages

• Alexander Goudveyl: de hoofdpersoon en ik-verteller, gevoelig en vasthoudend.
• Arend Vroombout: de politieagent die wordt vermoord.
• Alexanders vader en moeder: een eenvoudig echtpaar met een groot geheim.
• Simon Minderhout: de apotheker die Alexander verdenkt.
• Joanna Oberstein: de vrouw met wie Alexander trouwt.

Stijl

't Hart schrijft helder en spannend, met veel oog voor de sfeer van een kleine stad aan het water. Het verhaal wordt verteld door Alexander, die terugkijkt. Daardoor weet je als lezer niet meer dan hij. Er zitten veel beschrijvingen van muziek en van de natuur rond de Nieuwe Waterweg in, onderwerpen die vaak terugkomen in het werk van 't Hart.

Ontvangst en verfilming

Het boek werd een bestseller en won De Gouden Strop, de prijs voor het beste Nederlandstalige spannende boek. In 2006 verscheen de verfilming van Guido Pieters, met Maarten Heijmans als Alexander.

Waarom lees je het vandaag nog?

Het boek is spannend als een detective, maar gaat ook over de doorwerking van de oorlog en over schuld die generaties lang verborgen blijft. Het is een goede keuze als je een literair boek zoekt dat ook vaart heeft.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek of het boek een thriller of een literaire roman is, of allebei.
• Leg uit hoe de moord op Vroombout samenhangt met de gebeurtenissen in 1940.
• Bespreek de titel en de verschillende betekenissen ervan.
• Analyseer het slot: wat betekent de laatste onthulling voor Alexander?
• Vergelijk het boek met Een vlucht regenwulpen van dezelfde schrijver, of met De aanslag, waarin ook een jongen jarenlang de waarheid zoekt over een oorlogsmisdaad.

Het boek is te leen bij de bibliotheek, ook als e-book en luisterboek. Meer naoorlogse boeken vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Waar speelt Het woeden der gehele wereld zich af?

In Maassluis, aan de Nieuwe Waterweg, de geboorteplaats van Maarten 't Hart.

Wie heeft Vroombout vermoord?

Alexander concludeert aan het eind dat zijn moeder waarschijnlijk de dader was. Ze wilde voorkomen dat Vroombout zou onthullen dat Alexander niet hun biologische zoon was.

Welke prijs won het boek?

Het boek won in 1994 De Gouden Strop, de prijs voor de beste Nederlandstalige spannende roman.

Is Het woeden der gehele wereld verfilmd?

Ja, in 2006 door Guido Pieters, met Maarten Heijmans als Alexander Goudveyl.