Tirza

Tirza van Arnon Grunberg is een roman over een vader die zijn dochter niet kan loslaten. Jörgen Hofmeester, een keurige man uit Amsterdam-Zuid, geeft een feest voor zijn jongste dochter Tirza, die net haar eindexamen heeft gehaald. Achter de beleefde buitenkant van zijn leven gaapt een afgrond. Het boek won de twee belangrijkste literaire prijzen van 2007 en wordt vaak genoemd als Grunbergs beste roman.

Waar gaat Tirza over?

Jörgen Hofmeester is een man van middelbare leeftijd die alles goed wil doen. Hij werkte zijn hele leven als redacteur van vertaalde literatuur bij een uitgeverij, maar wordt kort voor zijn pensioen aan de kant gezet. Zijn spaargeld is verdwenen doordat het fonds waarin hij had belegd na de aanslagen van 11 september 2001 is ingestort. Zijn vrouw heeft hem drie jaar eerder verlaten. Zijn oudste dochter Ibi woont in Frankrijk.

Alles wat Hofmeester overblijft, is zijn jongste dochter Tirza: slim, mooi, de beste van haar klas. Hij houdt obsessief veel van haar. Voor haar eindexamenfeest staat hij urenlang in de keuken. Op dat feest verschijnt Tirza's nieuwe vriend Choukri, een jongen van Marokkaanse afkomst met wie ze door Afrika wil reizen. Hofmeester wordt onrustig: in zijn hoofd lijkt Choukri op Mohammed Atta, een van de daders van 11 september. Op de avond van het feest staat ook ineens zijn vrouw weer voor de deur.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Het eerste deel van het boek speelt zich af rond het feest. Langzaam wordt duidelijk hoe kapot Hofmeesters leven is. Hij is zijn werk en zijn geld kwijt, maar houdt dat voor iedereen verborgen. Zijn huwelijk is een ruïne. Tirza heeft in het verleden een eetstoornis gehad, die hij heeft proberen te bestrijden.

Tirza en Choukri vertrekken voor hun reis. Hofmeester brengt hen naar het vliegveld van Frankfurt, nadat ze een weekend in zijn lege familiehuis in de Betuwe hebben doorgebracht. Daarna hoort hij niets meer van hen. In het tweede deel reist hij naar Namibië om zijn dochter te zoeken. In Windhoek ontmoet hij een negenjarig meisje, Kaisa, met wie hij door het land trekt.

Tijdens die tocht wordt de waarheid stap voor stap onthuld. Tegenover Kaisa bekent Hofmeester dat hij Tirza en Choukri in het huis in de Betuwe heeft vermoord. Zijn reis naar Namibië is een vlucht. Hij wil in de woestijn verdwijnen, maar op het laatste moment ziet hij daarvan af, mede vanwege Kaisa. Hij keert terug naar Amsterdam en laat Kaisa achter in Namibië.

Thema's en motieven

• Ouderliefde die verstikt. Hofmeesters liefde voor Tirza is zo groot en bezitterig dat ze uiteindelijk tot een ramp leidt.
• De schijn ophouden. Hofmeester doet alsof alles in orde is, terwijl zijn leven op alle fronten mislukt is.
• Angst voor de ander. Na 11 september ziet Hofmeester in Choukri een bedreiging. Het boek laat zien hoe vooroordelen en angst zich in iemands hoofd kunnen nestelen.
• Beschaving en geweld. De beleefde, keurige burger blijkt tot het ergste in staat.
• Verdringing. Hofmeester verzwijgt voor zichzelf wat er gebeurd is, en de lezer ontdekt het pas laat.

Personages

• Jörgen Hofmeester: hoofdpersoon, een beleefde, angstige man die zijn leven ziet instorten.
• Tirza: zijn jongste dochter, die net haar eindexamen heeft gehaald.
• Ibi: Hofmeesters oudste dochter, die in Frankrijk woont.
• Hofmeesters vrouw: verliet het gezin en keert onverwachts terug.
• Choukri: Tirza's vriend, met wie ze naar Afrika wil reizen.
• Kaisa: een negenjarig meisje dat Hofmeester in Namibië ontmoet.

Stijl

Grunberg vertelt het verhaal in de derde persoon, maar steeds dicht bij Hofmeester. Je ziet de wereld door zijn ogen en gaat zijn ontwijkende gedachten volgen. Opvallend is hoe beleefd en beheerst Hofmeester zich voordoet, terwijl hij juist alles verzwijgt. De toon is vaak droog en grappig, wat de gruwelijke ontknoping extra hard maakt. Het boek zit vol vooruitwijzingen die je bij een tweede lezing pas echt opvallen.

Ontvangst en verfilming

Tirza werd door de kritiek zeer goed ontvangen en won in 2007 zowel de Libris Literatuur Prijs als De Gouden Uil. In 2011 volgde de prozaprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Het boek is in ruim twintig talen vertaald. Het Nationale Toneel bracht in 2010 een toneelversie. De film van Rudolf van den Berg opende in 2010 het Nederlands Film Festival, met Gijs Scholten van Aschat als Hofmeester en Sylvia Hoeks als Tirza.

Waarom lees je het vandaag nog?

Het boek gaat over angst, vooroordelen en de druk om een perfect leven te leiden. Die onderwerpen zijn sinds 2006 niet minder actueel geworden. Daarnaast is het een meesterlijk voorbeeld van hoe een schrijver informatie achterhoudt: de onthulling werkt alleen omdat de verteller het voor zichzelf ook verzwijgt.

Tips voor je boekverslag

• Zoek de aanwijzingen op die al vroeg in het boek naar het einde verwijzen.
• Bespreek de rol van 11 september in het denken van Hofmeester.
• Leg uit waarom Kaisa belangrijk is voor de afloop.
• Vergelijk Hofmeester met Paul Lohman uit Het diner: twee vaders die over grenzen gaan.
• Vergelijk het boek met de film: wat verandert er door de niet-chronologische vertelling?

Je leent Tirza bij de bibliotheek, ook als e-book. Meer over de prijzen die het boek won, lees je bij literaire prijzen. Andere romans van na 1945 vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Waar gaat Tirza van Arnon Grunberg over?

Over Jörgen Hofmeester, een vader die obsessief veel van zijn jongste dochter Tirza houdt en wiens keurige leven langzaam blijkt te zijn ingestort.

Welke prijzen won Tirza?

In 2007 de Libris Literatuur Prijs en De Gouden Uil, en in 2011 de prozaprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde.

Is Tirza verfilmd?

Ja. In 2010 kwam de film Tirza van Rudolf van den Berg uit, met Gijs Scholten van Aschat en Sylvia Hoeks.

Hoe dik is Tirza?

Het boek telt ruim vierhonderd bladzijden. Het is dus een flinke roman voor je leeslijst.