De overgave

De overgave van Arthur Japin is een historische roman over een Amerikaanse pioniersvrouw in Texas. In 1836 overvalt een groep Comanche het fort van haar familie, en daarbij worden haar dierbaren gedood of ontvoerd. Veertig jaar later krijgt de bejaarde vrouw bezoek van een Comanche-leider die zich wil overgeven. Het boek gaat over haat, rouw en de vraag of vergeving mogelijk is. Het won in 2008 de NS Publieksprijs.

Waar gaat De overgave over?

De hoofdpersoon is Granny, de moeder van de pioniersfamilie Parker. De familie heeft in Texas een houten fort gebouwd, op de grens van het gebied van de Comanche. Op een dag in 1836 overvalt een groep jonge Comanche-krijgers het fort. Granny ziet hoe haar man en anderen uit haar familie voor haar ogen worden gedood en hoe kinderen en kleinkinderen worden meegenomen. Zelf overleeft ze ternauwernood.

Vanaf dat moment heeft ze één doel: de ontvoerde kinderen terugvinden. De roman vertelt hoe die gebeurtenis de rest van haar leven bepaalt. Veertig jaar later, als ze hoogbejaard is, staat Quanah voor haar deur, een Comanche-leider die op weg is om zich over te geven en zijn volk naar het reservaat te leiden. Tussen die twee mensen, die allebei door het geweld getekend zijn, ontstaat een bijzondere confrontatie.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Het boek beschrijft de overval en de nasleep ervan in harde details. Granny moet leven met het verlies van haar familieleden en met de onzekerheid over het lot van de ontvoerden. Haar woede en verdriet houden haar op de been. Ze blijft hopen dat ze vooral haar favoriete kleindochter ooit terugvindt.

In het latere deel van het boek, veertig jaar na de overval, komt Quanah bij Granny. Historisch was Quanah Parker de zoon van Cynthia Ann Parker, een van de kinderen die bij de overval op Fort Parker werden ontvoerd, en van een Comanche-leider. De ontmoeting brengt Granny tegenover iemand die zowel de vijand vertegenwoordigt als haar eigen familie. Ze kiest uiteindelijk voor het machtigste wapen dat ze heeft: vergeving. De titel krijgt zo een dubbele betekenis: het gaat niet alleen om de overgave van Quanah aan het Amerikaanse leger, maar ook om de innerlijke overgave van Granny.

Historische achtergrond

De roman is gebaseerd op echte gebeurtenissen. In mei 1836 werd Fort Parker, een versterkte nederzetting van de familie Parker in Texas, overvallen door Comanche en verwante stammen. Er vielen doden, en enkele vrouwen en kinderen werden ontvoerd. De bekendste van hen is Cynthia Ann Parker, die tientallen jaren bij de Comanche leefde. Haar zoon Quanah Parker werd een belangrijke Comanche-leider, die zich in 1875 met zijn volk overgaf en naar een reservaat in het huidige Oklahoma trok. Japin raakte geïnspireerd tot het boek door een standbeeld van Quanah Parker in Texas. Hij wilde er eerst een opera over maken, maar koos voor een roman.

Thema's en motieven

• Vergeving. De kern van het boek: kun je de mensen vergeven die je familie hebben vermoord?
• Rouw en haat. Granny's woede houdt haar in leven, maar maakt haar ook gevangen.
• Botsende culturen. Het boek laat zien hoe de kolonisten en de Comanche elkaar als vijand zien, terwijl beide groepen ook slachtoffer zijn.
• Familie en identiteit. De ontvoerde kinderen groeien op als Comanche. Bij welke familie horen ze dan eigenlijk?
• Overgave. In militaire zin, maar ook als loslaten van verdriet en wraak.

Personages

• Granny: de moeder van de familie Parker en hoofdpersoon van het boek.
• Quanah: een Comanche-leider die veertig jaar na de overval bij Granny komt.
• De ontvoerde kinderen en kleinkinderen: hun lot is de drijfveer van Granny's leven.

Stijl

Japin vertelt het verhaal vanuit het perspectief van Granny, met veel aandacht voor haar gedachten en gevoelens. Zijn stijl is verzorgd en beeldend. De beschrijving van de overval is rauw, terwijl het latere deel juist ingetogen en psychologisch is. Japin schrijft vaker historische romans waarin hij echte personen en gebeurtenissen als uitgangspunt neemt, zoals in De zwarte met het witte hart (1997), en hij vult de gaten in de geschiedenis aan met zijn verbeelding.

Ontvangst

De overgave werd een groot succes bij het publiek: binnen acht maanden werden er zo'n 175.000 exemplaren verkocht. Het won in 2008 de NS Publieksprijs voor het Boek van het Jaar, een prijs die door lezers wordt toegekend.

Waarom lees je het vandaag nog?

De vraag hoe je verder moet na geweld en verlies speelt in elk conflict, van oorlogen tot persoonlijke drama's. Het boek laat zien dat vergeving geen zwakte hoeft te zijn. Daarnaast maak je kennis met een stuk Amerikaanse geschiedenis dat in Nederland weinig bekend is.

Tips voor je boekverslag

• Bespreek de dubbele betekenis van de titel.
• Zoek uit wat er historisch bekend is over Fort Parker en Cynthia Ann Parker, en vergelijk dat met het boek.
• Leg uit hoe Granny verandert tussen de overval en de ontmoeting met Quanah.
• Bespreek of jij de keuze van Granny begrijpt.
• Vergelijk het boek met een andere roman over schuld en verzoening, zoals De tweeling, of met een andere historische roman, zoals Publieke werken.

Je leent het boek bij de bibliotheek, ook als e-book en luisterboek. Meer over de NS Publieksprijs en andere prijzen lees je bij literaire prijzen.

Veelgestelde vragen

Is De overgave gebaseerd op een waargebeurd verhaal?

Ja. Het boek is gebaseerd op de overval op Fort Parker in Texas in 1836, waarbij onder anderen Cynthia Ann Parker werd ontvoerd. Japin vult de historische feiten aan met fictie.

Wie is Granny in De overgave?

Granny is de moeder van de pioniersfamilie Parker en de hoofdpersoon van het boek. Ze overleeft de overval waarbij haar familieleden worden gedood en ontvoerd.

Welke prijs won De overgave?

De NS Publieksprijs van 2008.

Waar gaat De overgave over?

Over een vrouw die na een overval waarbij haar familie wordt vermoord en ontvoerd, decennialang met haat en rouw leeft en uiteindelijk voor vergeving kiest.