De Zevensprong

De Zevensprong van Tonke Dragt is een spannend en geheimzinnig kinderboek over een onderwijzer die een jongen probeert te bevrijden uit een groot, raadselachtig huis. Het verhaal draait om een oud rijmpje vol aanwijzingen, een verborgen schat en een groep bijzondere volwassenen die samen een complot smeden. Veel mensen kennen het verhaal ook van de televisieserie uit 1982.

Waar gaat De Zevensprong over?

Frans van der Steg is onderwijzer op een dorpsschool. Op een dag komt hij in aanraking met Geert-Jan, een jongen die bij zijn oom woont in het Trappenhuis: een enorm huis vol trappen, gangen en kamers. Geert-Jan mag niet naar school en heeft geen contact met andere kinderen. Zijn oom, graaf Grisenstijn, houdt hem daar met een bedoeling.

Volgens een oude tekst ligt er in het huis een schat verborgen, die ooit tijdens een kruistocht is meegenomen door de eerste graaf. Alleen een kind zou die schat kunnen vinden. De graaf wil dat Geert-Jan hem voor hem opspoort. Frans besluit dat de jongen bevrijd moet worden. Samen met een groep zonderlinge bondgenoten, en met hulp van de kinderen uit zijn klas, smeedt hij een plan. Daarbij spelen de rijmpjes uit de oude tekst een belangrijke rol: wat erin staat, moet uitkomen.

Samenvatting

Let op: spoilers. Hieronder lees je wat er in het verhaal gebeurt, inclusief het einde.

Frans ontdekt dat hij niet de enige is die zich zorgen maakt om Geert-Jan. Een kleine groep mensen, die zichzelf het Complot van de Zevensprong noemt, weet al van de schat en van de jongen in het Trappenhuis. Tot die groep horen onder meer de tovenaar Jan Thomtidom, de koetsier Jan Toereloer, tante Willemijn Bakker, juffrouw Rosmarijn, die vroeger voor Geert-Jan zorgde, en Roberto, een brozem.

In de oude rijmpjes komt een held voor die Groenhaar heet. Het complot ziet in Frans die held. Stap voor stap proberen ze alles wat in de rijmpjes staat waar te maken, terwijl de graaf hen dwarszit. De kinderen uit de klas van Frans doen volop mee en worden onmisbaar voor het plan.

Uiteindelijk lukt het om Geert-Jan uit de macht van zijn oom te bevrijden, en ook het raadsel van de schat in het Trappenhuis wordt opgelost. Hoe dat precies gaat, is de grote verrassing van het boek, en daarom vertellen we het hier niet in detail.

Thema's en motieven

• Vrijheid. Geert-Jan leeft als een gevangene; het hele verhaal is gericht op zijn bevrijding.
• Raadsels en voorspellingen. De rijmpjes geven het verhaal structuur en spanning.
• Samenwerking tussen kinderen en volwassenen. Het complot slaagt alleen doordat iedereen een rol speelt.
• Fantasie en werkelijkheid. Het verhaal speelt in een gewoon dorp, maar er gebeuren dingen die net niet kunnen.
• Hebzucht. De graaf wil de schat voor zichzelf en gebruikt daarvoor een kind.

Personages

• Frans van der Steg: onderwijzer, de held Groenhaar uit de rijmpjes.
• Geert-Jan Grisenstijn: de jongen in het Trappenhuis.
• Graaf Grisenstijn: Geert-Jans oom, die de schat wil vinden.
• Juffrouw Rosmarijn: zorgde vroeger voor Geert-Jan.
• Jan Thomtidom: een tovenaar.
• Jan Toereloer: een koetsier.
• Tante Willemijn Bakker en Roberto de brozem: leden van het complot.

Stijl

Dragt schrijft helder, met humor en een sfeer van geheimzinnigheid. De rijmpjes zijn een spel met de lezer: je kunt meepuzzelen over wat ze betekenen. Het boek is minder lang en zwaar dan haar bekende De brief voor de koning, en speelt in een herkenbare Nederlandse omgeving in plaats van een verzonnen middeleeuws rijk.

Ontvangst en bewerkingen

Het boek werd bekroond en is vaak herdrukt. De televisieserie van de NCRV uit 1982, geregisseerd door Karst van der Meulen, maakte het verhaal bij een groot publiek bekend. Peter Bos speelde meester Frans, Czeslaw de Wijs speelde Geert-Jan en Ferd Hugas de graaf. De serie telt dertien afleveringen en werd opgenomen in de Achterhoek; Kasteel Ruurlo diende als het Trappenhuis. De beginmelodie en de spannende sfeer staan veel mensen die in de jaren tachtig opgroeiden nog bij. Er verscheen ook een luisterboek, voorgelezen door Jeroen Willems, en er is een musicalbewerking gemaakt.

Waarom lees je het vandaag nog?

Het is een spannend speurverhaal dat ook nu goed werkt om voor te lezen of zelf te lezen. Het laat zien dat kinderen en volwassenen samen iets voor elkaar kunnen krijgen. Wie de boeken van Tonke Dragt leuk vindt, kan na dit boek doorlezen met haar grotere werk.

Tips voor je boekverslag

• Beschrijf de rol van de rijmpjes in het verhaal.
• Leg uit waarom de graaf Geert-Jan gevangen houdt.
• Bespreek de rol van de kinderen uit de klas.
• Vergelijk het boek met de televisieserie uit 1982.
• Lees ook De brief voor de koning van dezelfde schrijver.

Het boek is te leen bij de bibliotheek, ook digitaal via de online bibliotheek voor kinderen. Voorlezen is een goede manier om het samen te ontdekken; lees tips over voorlezen. Meer jeugdklassiekers vind je bij de klassiekers.

Veelgestelde vragen

Wat is een zevensprong?

Een kruispunt waar zeven wegen samenkomen. In het boek ligt zo'n kruispunt niet ver van het Trappenhuis.

Wie is Groenhaar in De Zevensprong?

Groenhaar is de held uit de oude rijmpjes. Het complot ziet meester Frans van der Steg als die held.

Waar is de serie De Zevensprong opgenomen?

In de Achterhoek, in 1981. Kasteel Ruurlo speelde het Trappenhuis.

Voor welke leeftijd is De Zevensprong?

Het boek is geschikt vanaf ongeveer 10 jaar, en ook goed om voor te lezen aan jongere kinderen.