Seattle Central Library

De Seattle Central Library is de hoofdvestiging van de Seattle Public Library en een van de bekendste bibliotheekgebouwen van deze eeuw. Het glazen gebouw met zijn schuine vlakken opende op 23 mei 2004 en is ontworpen door de Nederlandse architect Rem Koolhaas en Joshua Prince-Ramus van het Rotterdamse bureau OMA. Binnen valt vooral de Books Spiral op: een doorlopende boekenhelling over vier verdiepingen.

Feiten in het kort

De voorgangers

Op dezelfde plek in het centrum stonden eerder twee andere bibliotheken. In 1906 opende een Carnegie-bibliotheek, betaald met geld van de Amerikaanse staalmagnaat Andrew Carnegie, die wereldwijd duizenden bibliotheken financierde. Dat gebouw sloot in 1957 en maakte plaats voor een modernistisch gebouw van Bindon and Wright, dat in 1960 openging. Eind jaren negentig was ook dat te klein en verouderd.

Op 3 november 1998 stemden de inwoners van Seattle in met Libraries for All, een obligatielening van 196,4 miljoen dollar om de centrale bibliotheek en de wijkbibliotheken te vernieuwen. Bill Gates schonk daarnaast 20 miljoen dollar. Het oude gebouw sloot in 2001; de bouw van het nieuwe begon in 2002.

Het ontwerp van OMA

Koolhaas en Prince-Ramus begonnen niet met een vorm, maar met een analyse van wat een bibliotheek doet. Ze deelden het gebouw op in een aantal losse 'zwevende platforms', elk met een eigen functie, zoals bijeenkomsten, computers of de boekencollectie. De platforms zijn ten opzichte van elkaar verschoven. De glazen huid met het ruitvormige stalen net eromheen volgt die verspringingen. Zo ontstaat het opvallende silhouet, dat vanuit elke straat anders oogt.

Voor Nederlanders is het gebouw extra herkenbaar. OMA, het Office for Metropolitan Architecture, werd in 1975 opgericht en heeft zijn hoofdkantoor in Rotterdam. Ook het Rotterdamse bureau MVRDV ontwierp later een wereldberoemde bibliotheek: de Tianjin Binhai Library in China.

De Books Spiral

Van de zesde tot en met de negende verdieping staat de collectie non-fictie op één doorlopende helling met een maximale helling van 2 graden. Daardoor hoeft de Dewey-classificatie nergens over verschillende verdiepingen te worden opgeknipt: je loopt van het ene onderwerp naar het volgende zonder trap of lift. De gedachte erachter is dat de collectie kan groeien zonder dat de indeling van het gebouw hoeft te veranderen.

De Red Floor en de Living Room

De vierde verdieping, de Red Floor, is volledig uitgevoerd in dertien tinten rood: wanden, vloeren en plafonds. Hier liggen vier vergaderzalen en twee computerlokalen. Op de derde verdieping, aan de kant van Fifth Avenue, ligt de Living Room: een open ruimte met zitplekken, een klein café, een winkel en een afdeling voor tieners. Op de bovenste verdieping vind je de Seattle Room met lokale geschiedenis en een leeszaal met vierhonderd plaatsen.

Ontvangst

De bibliotheek kreeg in 2005 een nationale Honor Award van het American Institute of Architects (AIA) en de Platinum Award van ACEC Washington. Volgens een artikel in Library Journal (2005) leverde het gebouw in het eerste jaar 16 miljoen dollar aan nieuwe economische activiteit op voor de omgeving. Er was ook kritiek. Een architectuurcriticus van de Seattle Post-Intelligencer noemde het gebouw in 2007 verwarrend en ongemakkelijk, en de organisatie Project for Public Spaces vond dat het zich te veel afsloot van de straat. Over de manier waarop dit gebouw het denken over bibliotheken veranderde, lees je meer bij bibliotheekarchitectuur.

Bezoeken

De bibliotheek ligt in downtown Seattle, op het blok tussen Fourth en Fifth Avenue en Madison en Spring Street. De toegang is gratis. Je kunt zelf door het gebouw lopen: neem de roltrappen naar boven, wandel de Books Spiral af en geniet op de tiende verdieping van de hoogste uitzichtpunten van het gebouw. Om te lenen heb je een pas van de Seattle Public Library nodig. Kijk voor actuele informatie op spl.org.

Vergelijking

De Seattle Central Library staat aan het begin van een reeks spraakmakende bibliotheekgebouwen, zoals Oodi in Helsinki en de Stadtbibliothek Stuttgart. Wat ze delen, is het idee dat de bibliotheek een openbare ruimte is en niet alleen een boekenmagazijn. In Nederland zie je dat terug in gebouwen als de LocHal in Tilburg; zie ook de mooiste bibliotheken van Nederland.

Veelgestelde vragen

Wie heeft de Seattle Central Library ontworpen?

De Nederlandse architect Rem Koolhaas en Joshua Prince-Ramus van OMA uit Rotterdam, samen met LMN Architects uit Seattle. Het gebouw opende in 2004.

Wat is de Books Spiral?

Een doorlopende helling van de zesde tot de negende verdieping waarop de hele non-fictiecollectie in Dewey-volgorde staat. Zo hoef je voor het volgende onderwerp geen trap te nemen.

Kun je de Seattle Central Library gratis bezoeken?

Ja, het gebouw is gratis toegankelijk voor iedereen. Om boeken te lenen heb je een bibliotheekpas van de Seattle Public Library nodig.