Biblioteca Vasconcelos (Mexico-Stad)

De Biblioteca Vasconcelos in Mexico-Stad is een grote openbare bibliotheek die bekend is om haar interieur: stalen en glazen boekenkasten die als losse blokken in een enorme hal lijken te zweven. Het gebouw van Alberto Kalach en Juan Palomar werd in mei 2006 geopend door president Vicente Fox, ging een jaar later dicht wegens bouwfouten en is sinds november 2008 weer open. In het midden hangt het walvisskelet Mátrix Móvil van kunstenaar Gabriel Orozco.

Feiten in het kort

Een prestigeproject met problemen

De bibliotheek was een van de grote bouwprojecten van president Vicente Fox (2000–2006). Ze werd genoemd naar José Vasconcelos (1882–1959), filosoof, minister van Onderwijs en ooit directeur van de Mexicaanse nationale bibliotheek, die in de jaren twintig een grote alfabetiseringscampagne leidde en overal in het land bibliotheken liet openen.

Aan het ontwerp ging een prijsvraag vooraf waaraan honderden architecten meededen. Het team rond Alberto Kalach won. De bouw was begroot op 954 miljoen peso (destijds circa 98 miljoen dollar). Fox opende de bibliotheek op 16 mei 2006, enkele maanden voor het einde van zijn ambtstermijn. Kort daarna bleek dat het gebouw lekte. In maart 2007 ging de bibliotheek dicht. De federale rekenkamer vond 36 onregelmatigheden bij de bouw. Onder president Felipe Calderón werd nog eens 32 miljoen peso in herstel gestoken, en in november 2008, na 22 maanden, ging de bibliotheek weer open.

Het gebouw

Van buiten is het een lang, strak gebouw van beton, staal en glas, bestaande uit drie blokken van 82 meter lang. Binnen is het één doorlopende ruimte. De boekenkasten zijn niet tegen muren gezet maar hangen aan de constructie: losse rekken van staal en glas, verdeeld over verschillende niveaus, met loopbruggen en trappen ertussen. Vanaf de begane grond kijk je omhoog door alle verdiepingen heen. Het licht komt via zaagtandramen op het noorden binnen, zodat de boeken niet in de felle zon staan.

De architecten beschreven het gebouw als een ark die menselijke kennis met zich meedraagt. Veel bezoekers vergelijken het eerder met een scène uit een sciencefictionfilm. In mei 2016 kwam er een extra niveau bij met themazalen en werkkamers.

In de centrale hal hangt Mátrix Móvil, het skelet van een grijze walvis dat Gabriel Orozco met grafiet beschilderde met cirkels en lijnen. Het kunstwerk is een van de meest gefotografeerde plekken van de bibliotheek.

De tuin

Rond het gebouw ligt een tuin van ongeveer 26.000 vierkante meter, vooral met inheemse Mexicaanse planten. Spaanstalige bronnen spreken van een weelderige botanische tuin. Hij hoort bij het oorspronkelijke ontwerp en vormt een groene buffer tussen de leeszalen en de drukke omgeving van station Buenavista.

Wat je er kunt doen

De bibliotheek is een gewone openbare bibliotheek: je kunt er lezen, studeren en met een gratis pas boeken lenen. Volgens het officiële aanvraagformulier (2022) leen je maximaal drie items tegelijk en is de pas twee jaar geldig; je vraagt hem persoonlijk aan met een officieel identiteitsbewijs en een bewijs van adres. Er zijn honderden openbare computers met gratis internet, een kinderafdeling voor kinderen tot 12 jaar met een speelotheek, een muziek- en multimediacollectie en een braillezaal. Het gebouw is berekend op maximaal zo'n 5000 bezoekers per dag. Veel scholieren en studenten gebruiken het als studieplek; in Nederland vervullen bibliotheken een vergelijkbare rol, zie studieplekken.

Bezoeken

De bibliotheek ligt naast station Buenavista, waar metro, voorstadstrein en Metrobús samenkomen. Daardoor is ze vanuit het centrum makkelijk bereikbaar. De toegang is gratis en je hoeft geen pas te hebben om binnen te lezen. Openingstijden verschillen per bron, dus kijk voor actuele tijden en activiteiten op de site van de Biblioteca Vasconcelos.

Vergelijking

Met haar zwevende boekenkasten wordt de Biblioteca Vasconcelos vaak genoemd naast de Tianjin Binhai Library in China en de witte zaal van de Stadtbibliothek Stuttgart. Net als Oodi in Helsinki is ze vooral een openbare ruimte voor iedereen. Hoe architecten de rol van boeken in het gebouw steeds anders invullen, lees je bij bibliotheekarchitectuur. Nederlandse voorbeelden vind je bij de mooiste bibliotheken van Nederland.

Veelgestelde vragen

Waarom hangt er een walvis in de Biblioteca Vasconcelos?

Het is het kunstwerk Mátrix Móvil van de Mexicaanse kunstenaar Gabriel Orozco: het skelet van een grijze walvis, beschilderd met grafietlijnen. Het hangt midden in de centrale hal.

Waarom was de bibliotheek na de opening dicht?

Kort na de opening in 2006 bleek het gebouw te lekken. Het ging in maart 2007 dicht voor herstel en opende in november 2008 opnieuw.

Is de Biblioteca Vasconcelos gratis?

Ja, de toegang is gratis. Voor het lenen van boeken heb je een bibliotheekpas nodig, die ook gratis is.