Oodi, de centrale bibliotheek van Helsinki

Oodi is de centrale bibliotheek van Helsinki en een van de bekendste moderne openbare bibliotheken ter wereld. Het gebouw opende op 5 december 2018, vlak voor de honderdste verjaardag van de Finse onafhankelijkheid, en werd in 2019 door de internationale bibliotheekfederatie IFLA uitgeroepen tot Public Library of the Year. Oodi laat zien hoe een bibliotheek vooral een publieke ruimte kan zijn: de boeken staan op de bovenste verdieping, daaronder zijn werkplaatsen, studio's en zalen.

Feiten in het kort

Een cadeau voor de honderdste verjaardag

Finland vierde in 2017 honderd jaar onafhankelijkheid. De nieuwe centrale bibliotheek werd gezien als een cadeau aan de inwoners. De Finse staat droeg €30 miljoen bij in verband met dat jubileum; de stad Helsinki begrootte €66 miljoen. Finland heeft een sterke bibliotheektraditie: lezen en vrije toegang tot informatie gelden er als basis van de democratie.

De naam Oodi betekent 'ode': een ode aan het lezen, aan kennis en aan de stad.

Het gebouw

ALA Architects won in 2012 de ontwerpwedstrijd. Het gebouw ligt aan het Kansalaistori-plein, tegenover het Finse parlement. Van buiten valt de golvende houten gevel op, die als een brug over de begane grond lijkt te zweven.

Binnen is Oodi opgebouwd uit drie heel verschillende lagen:

• Begane grond: de centrale balie, de multifunctionele zaal Maijansali, de bioscoop Kino Regina en een tentoonstelling over de Europese Unie.
• Eerste verdieping (in Finland de tweede): vergaderruimtes, gamekamers, muziek- en opnamestudio's, foto- en videofaciliteiten en de Urban Workshop, een makerspace met onder meer 3D-printers en lasersnijders.
• Bovenste verdieping, de 'boekenhemel': een grote, lichte ruimte met een golvend wit plafond, leesplekken, een kinderafdeling, een café en een balkon met uitzicht over de Töölönlahti-baai. Robots brengen ingeleverde boeken automatisch terug naar hun plek.

Waarom Oodi zo vaak wordt genoemd

Oodi staat symbool voor een nieuwe opvatting van de openbare bibliotheek: een gratis, overdekte openbare ruimte waar iedereen welkom is om te lezen, te maken, te gamen of te vergaderen. Dat sluit aan bij de Nederlandse bibliotheekwet, die naast lezen ook ontwikkeling, ontmoeting en cultuur als functies noemt. Ook veel Nederlandse bibliotheken hebben inmiddels een makerspace; zie makerspace. Een Nederlands voorbeeld van de bibliotheek als publieke huiskamer is de LocHal in Tilburg.

Meer over deze trend in bibliotheekgebouwen lees je bij bibliotheekarchitectuur.

Bezoeken

Oodi ligt op loopafstand van het centraal station van Helsinki en is gratis toegankelijk. De openingstijden zijn ruim, ook in het weekend. Studio's en apparatuur in de makerspace kun je reserveren; daarvoor heb je meestal een Helsinkse bibliotheekpas nodig. Het balkon op de bovenste verdieping is een mooie plek voor uitzicht op het parlement en de baai. Kijk voor actuele informatie op de website van de bibliotheek van Helsinki (Helmet).

Vergelijking

Oodi wordt vaak genoemd in één adem met de Stadtbibliothek Stuttgart en de Zwarte Diamant van de Koninklijke Deense Bibliotheek. De LocHal in Tilburg was een van de genomineerden voor dezelfde IFLA-prijs; zie mooiste bibliotheken van Nederland.

Veelgestelde vragen

Waarom is Oodi zo bekend?

Oodi werd in 2019 door IFLA uitgeroepen tot beste openbare bibliotheek van het jaar. Het gebouw combineert boeken met makerspaces, studio's en een bioscoop en trekt jaarlijks miljoenen bezoekers.

Wat betekent Oodi?

Oodi is Fins voor 'ode'. De naam verwijst naar een ode aan lezen, kennis en de stad Helsinki.

Is Oodi gratis?

Ja, het gebouw is gratis toegankelijk. Voor lenen en het reserveren van studio's of apparatuur heb je meestal een bibliotheekpas nodig.