Oostenrijkse Nationale Bibliotheek en de Prunksaal (Wenen)

De Österreichische Nationalbibliothek in Wenen is de nationale bibliotheek van Oostenrijk en zit in de Hofburg, het voormalige keizerlijke paleis. Ze begon als hofbibliotheek van de Habsburgers; de oprichting wordt gedateerd op 1368. Het beroemdste onderdeel is de Prunksaal, een barokke bibliotheekzaal die vanaf 1721 werd gebouwd naar ontwerp van Johann Bernhard Fischer von Erlach.

Feiten in het kort

Van hofbibliotheek naar nationale bibliotheek

De Habsburgers verzamelden al in de veertiende eeuw boeken. Hertog Albrecht III wordt genoemd als degene die de vroegste collectie bijeenbracht; de bibliotheek hanteert 1368 als stichtingsjaar. In de eeuwen daarna groeide de Kaiserliche Hofbibliothek door aankopen, erfenissen en geschenken uit het hele Habsburgse rijk.

Na de val van de monarchie in 1918 en het uitroepen van de republiek kreeg de bibliotheek in 1920 haar huidige naam: Österreichische Nationalbibliothek.

De Prunksaal

Keizer Karel VI liet vanaf 1721 een nieuwe bibliotheekvleugel aan de Josefsplatz bouwen. Architect Johann Bernhard Fischer von Erlach maakte het ontwerp; na zijn dood in 1723 voltooide zijn zoon Joseph Emanuel het werk. Het resultaat is een van de grootste en rijkst versierde barokke bibliotheekzalen van Europa.

De zaal heeft een middendeel onder een hoge koepel met plafondschilderingen van Daniel Gran, die de keizer verheerlijken. Langs de wanden staan houten boekenkasten van twee verdiepingen met galerijen, marmeren zuilen en standbeelden van Habsburgse keizers. In het midden staat een beeld van Karel VI zelf. Bij de barokke herinrichting stonden er ongeveer 200.000 boeken in de zaal.

De boeken van prins Eugenius

De waardevolste aanwinst uit die tijd was de bibliotheek van prins Eugenius van Savoye, de beroemde veldheer. Zijn verzameling van zo'n 15.000 banden, vaak in rood, blauw of geel marokijnleer gebonden, staat in het middendeel van de Prunksaal onder de koepel. Eugenius was een groot verzamelaar van kunst en boeken; zijn collectie werd na zijn dood door de keizer aangekocht.

Vier musea

De Nationalbibliothek is ook een museumorganisatie. Naast de Prunksaal zijn er:

• Globenmuseum, met ruim 380 globes, een van de grootste collecties ter wereld;
• Papyrusmuseum, met zo'n 200 objecten op zaal uit het oude Egypte;
• Esperantomuseum en museum voor geplande talen, over geplande talen zoals Esperanto;
• het Literaturmuseum, over de Oostenrijkse literatuur.

Dat lijkt op wat de KB in Den Haag doet met het Literatuurmuseum: de nationale bibliotheek als plek waar je ook als toerist kunt komen kijken.

Bezoeken

De Prunksaal ligt aan de Josefsplatz, midden in de Hofburg, en is met een entreekaartje te bezoeken. Voor de musea zijn combinatiekaartjes verkrijgbaar. Voor onderzoek in de leeszalen heb je een lezerskaart nodig. Plan je bezoek vroeg op de dag of buiten het hoogseizoen; de zaal is erg populair. Kijk op onb.ac.at voor tijden en prijzen.

Vergelijking

De Prunksaal hoort samen met de zalen van Admont, Sankt Gallen en het Klementinum in Praag tot de grote barokke bibliotheekzalen van Midden-Europa. Waar de kloosterbibliotheken de verbinding tussen geloof en kennis uitdrukken, laat de Prunksaal vooral de macht van de keizer zien. Over die verschillen lees je bij bibliotheekarchitectuur.

Veelgestelde vragen

Wat is de Prunksaal?

De barokke bibliotheekzaal van de Oostenrijkse Nationale Bibliotheek in de Hofburg in Wenen, gebouwd vanaf 1721 naar ontwerp van Johann Bernhard Fischer von Erlach.

Kun je de Prunksaal bezoeken?

Ja, met een entreekaartje. De zaal ligt aan de Josefsplatz in de Hofburg. Controleer actuele tijden op de officiële website.

Hoeveel boeken staan er in de Prunksaal?

Bij de barokke inrichting ongeveer 200.000. Daaronder valt de bibliotheek van prins Eugenius van Savoye, met zo'n 15.000 banden.