Depot

Een depot is een plek of regeling waarin publicaties voor de lange termijn worden bewaard. In Nederland bedoelen mensen er meestal het Depot van Nederlandse Publicaties mee: de collectie van de Koninklijke Bibliotheek waarin zo veel mogelijk publicaties uit Nederland worden verzameld. Anders dan in de meeste andere landen is er in Nederland geen wet die uitgevers verplicht exemplaren in te leveren. Het depot is vrijwillig.

Wettelijk depot en vrijwillig depot

In veel landen bestaat een wettelijk depot (legal deposit). Uitgevers zijn daar verplicht een of meer exemplaren van elke publicatie aan de nationale bibliotheek te geven. België, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben zo'n regeling.

Nederland heeft dat niet. In de jaren zeventig is wel gewerkt aan een wettelijke regeling, maar die is er nooit gekomen. In plaats daarvan begon de KB op 1 januari 1974 met een vrijwillig depot, op basis van afspraken met de uitgeverswereld. Nederlandse uitgevers sturen hun publicaties naar de KB, die ze beschrijft, bewaart en beschikbaar stelt. Voor elektronische publicaties bestaat een aparte regeling tussen het Nederlands Uitgeversverbond en de KB, waarin uitgevers zich bereid verklaren hun digitale publicaties te deponeren in het e-Depot.

Wat er in het depot komt

In principe komt elke publicatie die in Nederland verschijnt in aanmerking, ongeacht de taal: boeken, tijdschriften, kranten, kaarten, proefschriften en zelfgepubliceerde boeken. Tegenwoordig ligt de nadruk op digitaal. De KB geeft aan in principe alleen nog papieren exemplaren aan te nemen als er geen digitale versie beschikbaar is. Uitgevers en zelfpublicerende auteurs vinden de voorwaarden op de website van de KB.

Het ISBN en de bijbehorende metadata helpen bij het registreren. De KB maakt van elke gedeponeerde titel een beschrijving in de nationale bibliografie, het overzicht van alles wat in Nederland is verschenen.

Wat betekent het depot voor jou?

Het depot is een archiefcollectie, geen uitleencollectie. Boeken uit het depot staan in het magazijn van de KB en zijn in principe alleen ter plekke in te zien. Ze zijn er juist voor als een boek nergens anders meer te vinden is: uitverkocht, afgeschreven door alle openbare bibliotheken, of verdwenen bij de uitgever. Wil je weten wat de KB bewaart, kijk dan bij de collectie van de KB.

Andere betekenissen van depot

Het woord depot wordt in de bibliotheekwereld ook breder gebruikt:

• Externe opslag: een opslaglocatie buiten het hoofdgebouw, waar een bibliotheek of archief minder gebruikte collecties bewaart.
• Bruikleen: een collectie die een particulier of instelling 'in depot' geeft, blijft eigendom van de eigenaar maar wordt door de bibliotheek bewaard en beheerd.
• Archieven en musea: ook archieven en musea spreken van een depot voor hun niet-tentoongestelde collectie.

Veelgestelde vragen

Is er in Nederland een wettelijk depot?

Nee. Nederland heeft geen wet die uitgevers verplicht hun publicaties aan de nationale bibliotheek af te staan. Levering aan de KB gebeurt vrijwillig, op basis van afspraken met uitgevers.

Moet ik mijn zelfgepubliceerde boek naar de KB sturen?

Het is niet verplicht, maar het kan wel. Zo wordt je boek opgenomen in de nationale collectie en blijft het bewaard. Kijk op de site van de KB welke voorwaarden gelden.

Kan ik een boek uit het depot lenen?

In principe niet. Depotexemplaren zijn bedoeld om te bewaren en zie je in de leeszaal van de KB in. Kijk op de site van de KB welke delen van de collectie wel uitleenbaar zijn.