DRM
DRM staat voor Digital Rights Management: technische beveiliging die bepaalt wat je met een digitaal bestand mag doen. Bij e-books en luisterboeken voorkomt DRM dat een bestand onbeperkt wordt gekopieerd of na de uitleentermijn nog te openen is. In Nederland kom je vooral twee vormen tegen: harde DRM, zoals Adobe DRM, en het digitale watermerk.
Harde DRM
Bij harde DRM is het bestand versleuteld. Je kunt het alleen openen op apparaten en in apps die daarvoor toestemming hebben. De meest gebruikte variant voor EPUB-boeken is Adobe DRM.
Zo werkt het in de praktijk:
- Je leent of koopt een e-book en krijgt een klein licentiebestand met de extensie .acsm, geen echt boek.
- Je opent dat bestand in Adobe Digital Editions (ADE) op je computer, of in een app die Adobe DRM ondersteunt.
- Het programma haalt het versleutelde boek op en koppelt het aan jouw Adobe ID.
- Je zet het boek over naar een e-reader die met dezelfde Adobe ID is geautoriseerd.
Alleen apparaten met jouw ID kunnen het boek openen. Bij een geleend boek staat in de licentie ook een einddatum. Daarna is het bestand onleesbaar, ook als het nog op je apparaat staat.
Kobo-e-readers en veel andere merken ondersteunen Adobe DRM. Kindle-apparaten doen dat niet.
Watermerk
Een watermerk is een zachtere vorm, ook wel 'social DRM' genoemd. Het bestand is niet versleuteld, maar er zijn onzichtbare of zichtbare gegevens in verwerkt die naar de koper verwijzen, zoals een ordernummer. Je kunt het boek op elk apparaat lezen dat het formaat ondersteunt. Wie het bestand illegaal verspreidt, is wel herleidbaar. Veel Nederlandstalige e-books in webwinkels zijn beveiligd met een watermerk in plaats van harde DRM.
DRM in de online bibliotheek
Voor bibliotheken is DRM de technische basis van digitaal lenen. Uitgevers stellen hun e-books alleen beschikbaar als zeker is dat een geleend exemplaar na de leentermijn niet blijft rondgaan. Dat sluit aan bij de juridische regels rond leenrecht en auteursrecht.
Lees je in de app van de online bibliotheek, dan regelt de app de beveiliging en hoef je niets te doen. Wil je bibliotheekboeken op een e-reader lezen, dan heb je bij de meeste apparaten Adobe Digital Editions en een Adobe ID nodig. De stappen per apparaat lees je bij e-reader.
Kritiek op DRM
DRM is omstreden. Critici wijzen erop dat het eerlijke kopers en leners hindert, terwijl illegale kopieën toch circuleren. Ook kan een boek onleesbaar worden als een dienst ophoudt te bestaan of je je account kwijtraakt. Daarnaast kan DRM in de weg zitten bij hulpmiddelen voor mensen met een leesbeperking, al ondersteunen veel lees-apps inmiddels voorleesfuncties. Voorstanders zien DRM als voorwaarde om e-books überhaupt te kunnen uitlenen.
Veelgestelde vragen
Mag ik DRM van een e-book verwijderen?
Het omzeilen van technische beveiliging is volgens de Auteurswet niet toegestaan, ook niet voor eigen gebruik.
Waarom krijg ik een .acsm-bestand in plaats van een boek?
Het .acsm-bestand is een licentiebewijs. Pas als je het opent in Adobe Digital Editions of een vergelijkbaar programma, wordt het echte e-book gedownload.
Hebben luisterboeken ook DRM?
Ja, geleende luisterboeken zijn ook beveiligd. Je beluistert ze in de app; na de leentermijn zijn ze niet meer af te spelen.
Bijgewerkt: