ISBN

Het ISBN (International Standard Book Number) is een uniek nummer voor één specifieke uitgave van een boek. Sinds 2007 bestaat een ISBN uit 13 cijfers. Boekhandels, distributeurs en bibliotheken gebruiken het om een boek zonder twijfel te herkennen, ook als er tientallen boeken met dezelfde titel bestaan.

Hoe een ISBN is opgebouwd

Een ISBN-13 bestaat uit vijf delen, meestal gescheiden door streepjes:

De lengte van de uitgeverscode en het titelnummer varieert: een grote uitgever heeft een korte uitgeverscode en dus ruimte voor veel titels, een kleine uitgever andersom.

Het controlecijfer

Het laatste cijfer wordt berekend uit de eerste twaalf. Je vermenigvuldigt de cijfers om en om met 1 en 3, telt alles op en kijkt hoeveel je nodig hebt om op een tienvoud uit te komen. Neem 978-90-234-5679-?: 9×1 + 7×3 + 8×1 + 9×3 + 0×1 + 2×3 + 3×1 + 4×3 + 5×1 + 6×3 + 7×1 + 9×3 = 143. Tot 150 ontbreekt 7, dus het volledige nummer is 978-90-234-5679-7. Typ je één cijfer verkeerd over, dan klopt de som niet meer en weigert een systeem het nummer.

Het oudere ISBN-10, dat tot 2007 gebruikelijk was, werkte met een berekening modulo 11. Daardoor kon het laatste teken ook een X zijn (voor de waarde 10).

ISBN en EAN-streepjescode

De streepjescode achterop een boek is een EAN-13-code. Bij boeken is die code precies gelijk aan het ISBN-13; daarom begint het ISBN met 978 of 979, het 'landcode'-gedeelte dat in het EAN-systeem voor boeken is gereserveerd. Een boekhandelskassa en een bibliotheeksysteem lezen dus hetzelfde nummer.

ISBN in de bibliotheek

Bibliotheken gebruiken het ISBN vooral bij de aanschaf en bij het opzoeken van een boek in de catalogus. Het nummer staat in de titelbeschrijving en in het colofon van het boek zelf. Belangrijk: elke vorm krijgt een eigen ISBN. De gebonden editie, de paperback, het e-book en het luisterboek van dezelfde roman hebben dus elk een ander nummer. Een herdruk zonder wijzigingen houdt meestal hetzelfde ISBN; een herziene nieuwe druk krijgt een nieuw nummer.

Tijdschriften en kranten krijgen geen ISBN maar een ISSN.

Een ISBN aanvragen

In Nederland en Vlaanderen beheert Centraal Boekhuis (CB) de uitgifte van ISBN's. Uitgevers kopen een reeks nummers. Zelfpublicerende auteurs kunnen een los nummer of een kleine reeks aanvragen, vaak via een drukker of printing-on-demanddienst. Bij de aanvraag geef je ook een NUR-code op, zodat het boek in de juiste rubriek terechtkomt. Kijk voor actuele voorwaarden en tarieven op de officiële site van ISBN Nederland.

Veelgestelde vragen

Is een ISBN verplicht?

Nee, een ISBN is wettelijk niet verplicht. Zonder ISBN kun je een boek echter niet via de reguliere boekhandel en distributie verkopen, en bibliotheken kunnen het lastiger opnemen.

Krijgt een e-book hetzelfde ISBN als het papieren boek?

Nee. Elke vorm (gebonden, paperback, e-book, luisterboek) krijgt een eigen ISBN, omdat het om verschillende producten gaat.

Wat betekent 978-90 aan het begin?

978 geeft aan dat het om een boek gaat, 90 is de registratiegroep voor Nederlandstalige uitgaven uit Nederland en Vlaanderen. Ook 978-94 komt veel voor.