John Rylands Library (Manchester)

De John Rylands Library is een neogotische bibliotheek aan Deansgate in het centrum van Manchester, die sinds 1972 bij de Universiteit van Manchester hoort. Enriqueta Rylands liet haar bouwen ter nagedachtenis aan haar man, de textielindustrieel John Rylands; op 1 januari 1900 ging ze open voor lezers. Je kunt het gebouw gratis bekijken, en het bewaart onder meer het papyrusfragment P52, een kandidaat voor de oudste bewaarde tekst uit het Nieuwe Testament.

Feiten in het kort

Een monument voor John Rylands

John Rylands (1801–1888) was een katoenfabrikant en een van de rijkste ondernemers van Manchester. Na zijn dood besloot zijn weduwe Enriqueta Augustina Rylands een bibliotheek te stichten die zijn naam zou dragen. Ze koos voor een plek midden in de stad, zodat de bibliotheek toegankelijk was voor iedereen, niet alleen voor studenten.

Om de collectie in één klap op wereldniveau te brengen, kocht ze in 1892 voor £210.000 de Althorp-bibliotheek van de graaf Spencer, een van de beste particuliere verzamelingen vroege drukken van Europa. In 1901 volgden meer dan 6.000 handschriften uit de collectie van de graaf van Crawford, voor £155.000. Bij de opening telde de bibliotheek ongeveer 70.000 boeken; de handschriften kwamen dus vooral in de jaren erna.

Het gebouw

Architect Basil Champneys ontwierp een gebouw in laat-victoriaanse neogotiek, met details uit de Arts-and-Craftsbeweging. Van buiten lijkt het op een kerk of een college in Oxford, opgetrokken uit donkerrode zandsteen uit Penrith in Cumbria. Binnen valt vooral de Historic Reading Room op: een lange, hoge zaal met gewelven, hoge ramen aan beide kanten en leesnissen, met marmeren beelden van John en Enriqueta Rylands door beeldhouwer John Cassidy.

Opmerkelijk voor zijn tijd was de techniek. Champneys koos voor elektrisch licht in plaats van gas, al duurde het door onervaren aannemers enkele jaren voordat dat goed werkte. Om de boeken te beschermen tegen het roet van de industriestad werd de binnenkomende lucht gefilterd door schermen van jute en met waternevel.

In 2007 werd een renovatie van £17 miljoen afgerond onder de titel Unlocking the Rylands. Daarbij kwam er een moderne aanbouw met een nieuwe ingang, zodat het oude gebouw beter toegankelijk werd. De bibliotheek ging op 20 september 2007 weer open.

Topstukken

• Rylands Papyrus P52, een klein fragment van het Evangelie van Johannes. Het wordt vaak gedateerd in de eerste helft van de tweede eeuw en is daarmee een kandidaat voor het oudste bewaarde stuk tekst uit het Nieuwe Testament.
• Een Gutenbergbijbel op papier en een exemplaar van het Mainzer Psalter.
• Drukken van William Caxton, de eerste Engelse drukker, en een grote collectie van de Venetiaanse Aldine Press.
• Middeleeuwse verluchte handschriften uit de Crawford-collectie.
• Archieven van onder anderen schrijfster Elizabeth Gaskell, scheikundige John Dalton en methodist John Wesley.

Van particuliere stichting naar universiteit

In de eerste zeventig jaar was de John Rylands Library een zelfstandige stichting. In juli 1972 fuseerde ze met de bibliotheek van de Universiteit van Manchester tot de John Rylands University Library. Het gebouw aan Deansgate werd de plek voor de bijzondere collecties: handschriften, archieven en oude drukken. Hoe universiteitsbibliotheken in Nederland zijn georganiseerd, lees je bij wetenschappelijke bibliotheken.

Bezoeken

De bibliotheek is gratis te bezoeken; de ingang zit in de moderne aanbouw aan Deansgate. Er zijn tentoonstellingen uit de collectie, en regelmatig gratis rondleidingen door het gebouw. Eten en drinken mag niet mee naar binnen. De openingsdagen zijn beperkt en wisselen; delen van het gebouw kunnen tijdelijk dicht zijn door verbouwing. Wie handschriften wil inzien, kan zich als lezer registreren. Kijk voor actuele informatie op de website van de bibliotheek.

Vergelijking

De John Rylands Library wordt vaak vergeleken met de Bodleian Library en de bibliotheek van All Souls College in Oxford, al is ze bijna drie eeuwen jonger en gebouwd met industrieel geld in plaats van door een universiteit. Met de Long Room van Trinity College Dublin deelt ze de populariteit bij toeristen. Wie in Nederland een historische leeszaal wil zien, vindt voorbeelden bij de mooiste bibliotheken van Nederland.

Veelgestelde vragen

Is de John Rylands Library gratis?

Ja, de toegang is gratis. Controleer wel vooraf de openingsdagen op de website van de Universiteit van Manchester, want die zijn beperkt.

Wat is papyrus P52?

Een klein fragment van het Evangelie van Johannes, dat vaak in de eerste helft van de tweede eeuw wordt gedateerd. Het geldt als kandidaat voor de oudste bewaarde tekst uit het Nieuwe Testament.

Wie heeft de John Rylands Library gebouwd?

Enriqueta Rylands liet de bibliotheek bouwen ter nagedachtenis aan haar man John Rylands. Architect was Basil Champneys; de bibliotheek opende op 1 januari 1900.