Signatuur

De signatuur is de code op het etiket op de rug van een bibliotheekboek. Hij vertelt precies waar het boek in de kast staat. Je ziet dezelfde code in de catalogus, zodat je een boek dat je online vindt in de bibliotheek terug kunt vinden. Andere namen zijn plaatsingscode, plaatskenmerk of rugetiket.

Hoe een signatuur is opgebouwd

Een signatuur in de openbare bibliotheek bestaat meestal uit twee of drie onderdelen:

• een afdeling of categorie: bijvoorbeeld jeugd, volwassenen, romans, strips of grote letter;
• een onderwerpscode bij informatieve boeken, meestal een SISO-nummer;
• een ordeningswoord: de eerste letters van de achternaam van de auteur, of van de titel als er geen duidelijke auteur is.

Bij een roman kan de signatuur er zo uitzien: 'ROMAN VRIE' of 'R VRIE', voor een roman van een schrijver met de achternaam De Vries. Bij een informatief boek over vogels zie je bijvoorbeeld '590 JANS': een SISO-code gevolgd door de eerste letters van de auteursnaam. Bij jeugdboeken komt er vaak een leeftijdsaanduiding of leesniveau bij, zoals een AVI-sticker. De precieze codes en afkortingen verschillen per bibliotheek.

Romans en genrestickers

Fictie staat in de meeste openbare bibliotheken op alfabet van de achternaam van de auteur. Voorvoegsels zoals 'de', 'van' en 'ten' tellen in Nederland meestal niet mee: Annejet van der Zijl staat bij de Z, niet bij de V. In Vlaanderen is dat anders: daar horen voorvoegsels vaak bij de achternaam. Naast de signatuur hebben veel romans een genresticker, een klein pictogram voor bijvoorbeeld spannende boeken, romantiek, historische romans of sciencefiction. Sommige bibliotheken zetten genres in aparte kasten, andere laten alles op alfabet staan en gebruiken de sticker alleen als herkenningsteken.

Signaturen in wetenschappelijke bibliotheken

In een wetenschappelijke bibliotheek of de Koninklijke Bibliotheek staat een groot deel van de collectie niet in open kasten, maar in een magazijn. De signatuur is daar vaak een zogenoemde vaste plaatscode: een combinatie van letters en cijfers die een kast en volgnummer aanduidt, zonder dat er iets inhoudelijks in zit. Boeken staan dan op formaat of volgorde van binnenkomst, wat veel ruimte bespaart. Je kunt ze niet zelf pakken, maar vraagt ze aan via de catalogus.

Bij oude boeken en handschriften is de signatuur bovendien de vaste manier om een stuk te citeren. Onderzoekers verwijzen naar 'KB, signatuur ...', zodat iedereen precies dat exemplaar kan terugvinden.

Waarom een boek soms niet op zijn plek staat

Een boek kan uitgeleend zijn, op een tentoonstellingstafel of themapresentatie liggen, net zijn teruggebracht en nog op een kar staan, of in een andere vestiging zijn. De catalogus laat zien of het boek aanwezig is. Kun je het niet vinden, vraag het dan bij de balie of reserveer het.

Veelgestelde vragen

Wat betekenen de letters op een bibliotheekboek?

Meestal zijn het de eerste letters van de achternaam van de auteur. Ze bepalen de volgorde binnen een afdeling of onderwerp.

Is de signatuur in elke bibliotheek hetzelfde?

Nee. De onderwerpscode is vaak wel vergelijkbaar, maar afkortingen voor afdelingen en genres verschillen per bibliotheek.

Wat is het verschil tussen een signatuur en een SISO-code?

De SISO-code is het onderwerpsnummer. De signatuur is de volledige plaatscode, waarin de SISO-code één onderdeel is.