Bibliothèque nationale de France (Parijs)

De Bibliothèque nationale de France (BnF) in Parijs is de nationale bibliotheek van Frankrijk en een van de oudste nationale bibliotheken ter wereld. Ze gaat terug op de koninklijke bibliotheek die Karel V in 1368 in het Louvre inrichtte. Bezoekers kennen vooral twee locaties: het historische Richelieu-complex met de Salle Ovale en het moderne gebouw François-Mitterrand met vier torens in de vorm van opengeslagen boeken.

Feiten in het kort

Geschiedenis

Karel V verzamelde in de veertiende eeuw zijn handschriften in een toren van het Louvre. Die koninklijke bibliotheek groeide onder latere koningen, en in 1537 voerde Frans I met de Ordonnance de Montpellier het dépôt légal in: van elk gedrukt boek moest een exemplaar naar de koninklijke bibliotheek. Frankrijk was daarmee een van de eerste landen met een wettelijke depotplicht.

In 1721 verhuisde de bibliotheek naar de rue de Richelieu, waar ze tot 1996 haar hoofdzetel had. Na de Franse Revolutie werd ze nationale bibliotheek en kwam er een stroom geconfisqueerde collecties van kloosters en adel bij. Bij de dood van bibliothecaris Joseph Van Praet in 1836 telde de bibliotheek ruim 650.000 gedrukte boeken en ongeveer 80.000 handschriften; in 1920 waren dat er al ruim 4 miljoen.

François-Mitterrand: vier boeken van glas

Eind jaren tachtig besloot president François Mitterrand tot een grote nieuwe bibliotheek. Architect Dominique Perrault kreeg in 1989 de opdracht. Zijn ontwerp aan de Seine in het dertiende arrondissement bestaat uit vier L-vormige glazen torens op de hoeken van een groot plein, als vier opengeslagen boeken. Daartussen ligt een verdiepte tuin met echte bomen. Het gebouw opende op 15 december 1996. Het kreeg kritiek, onder meer omdat boeken in glazen torens tegen zonlicht beschermd moesten worden, maar is inmiddels een bekend herkenningspunt.

Richelieu: de historische zalen

Het historische complex in de rue de Richelieu is in de jaren 2010 en begin jaren 2020 grondig gerenoveerd, naar ontwerp van Bruno Gaudin en Virginie Brégal. Er zitten nu onder meer het BnF-museum en de afdelingen voor handschriften, prenten, munten en kaarten. De bekendste zaal is de Salle Ovale, een ovale leeszaal onder een glazen koepel, die na de renovatie vrij toegankelijk werd voor het publiek. Ook de Salle Labrouste, een negentiende-eeuwse leeszaal met slanke gietijzeren zuilen en koepels, is beroemd.

Gallica

De BnF was een pionier in digitalisering. Gallica, de digitale bibliotheek, startte in oktober 1997. Op 30 maart 2023 werd het tienmiljoenste document toegevoegd. Je vindt er gedigitaliseerde boeken, kranten, kaarten, handschriften en prenten, grotendeels gratis. Voor Nederlandstalig historisch materiaal is Delpher van de KB de tegenhanger.

Bezoeken

• François-Mitterrand: het publieksgedeelte (Haut-de-jardin) heeft leeszalen en tentoonstellingen; voor het onderzoeksgedeelte (Rez-de-jardin) heb je een toegangskaart en een onderzoeksreden nodig.
• Richelieu: het museum, de Salle Ovale en tentoonstellingen zijn te bezoeken; voor het museum geldt een toegangsprijs.
• Bibliothèque de l'Arsenal: een historische bibliotheek bij de Bastille, ook onderdeel van de BnF.

Lenen kan niet; de BnF is een raadpleegbibliotheek. Kijk voor tickets en tijden op bnf.fr.

Vergelijking met andere nationale bibliotheken

De BnF staat met 41,7 miljoen items in de top 15 van de grootste bibliotheken ter wereld. In omvang lijkt ze op de Deutsche Nationalbibliothek. Wie Parijs combineert met Brussel, kan ook de KBR bezoeken, waarvan de kern eveneens uit een vorstelijke middeleeuwse bibliotheek komt.

Veelgestelde vragen

Kun je de Salle Ovale gratis bezoeken?

Volgens de BnF is de Salle Ovale sinds de heropening van Richelieu vrij toegankelijk als leeszaal. Voor het museum in hetzelfde complex betaal je entree. Check de actuele regels op bnf.fr.

Waarom heeft de BnF vier torens?

Architect Dominique Perrault ontwierp ze als vier opengeslagen boeken rond een plein. De torens bevatten vooral kantoren en magazijnen.

Wat is Gallica?

De gratis digitale bibliotheek van de BnF, gestart in 1997, met in 2024 ongeveer 10 miljoen gedigitaliseerde documenten.