KBR, de Koninklijke Bibliotheek van België (Brussel)

De KBR is de Koninklijke Bibliotheek van België en de nationale bibliotheek van het land. Ze werd formeel opgericht op 19 juni 1837, maar haar kern gaat terug op de vijftiende-eeuwse bibliotheek van de hertogen van Bourgondië. Sinds 1969 zit de KBR in een groot gebouw aan de Kunstberg (Mont des Arts) in het centrum van Brussel. In 2020 opende er het KBR Museum met de pronkstukken van die hertogelijke bibliotheek.

Feiten in het kort

Bourgondische wortels

De hertogen van Bourgondië, die in de vijftiende eeuw ook over grote delen van de Nederlanden heersten, bouwden een van de rijkste bibliotheken van Europa op. Vooral Filips de Goede liet prachtig verluchte handschriften maken door kunstenaars in onder meer Brugge, Gent en Brussel. Deze 'Librije van Bourgondië' vormt nog altijd het hart van de handschriftencollectie.

In 1559 stichtte Filips II de Koninklijke Bibliotheek van de Nederlanden, waarin de hertogelijke boeken opgingen. Na de onafhankelijkheid van België in 1830 werd in 1837 de huidige Koninklijke Bibliotheek opgericht. Een belangrijke eerste aanwinst was de bibliotheek van de Gentse verzamelaar Charles Van Hulthem.

Omdat de Bourgondische Nederlanden ook het huidige Nederland omvatten, is deze collectie ook voor de Nederlandse geschiedenis van belang. Ook de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag bezit middeleeuwse handschriften uit de Zuidelijke Nederlanden.

Het gebouw aan de Kunstberg

Het gebouw van architect Maurice Houyoux maakt deel uit van het monumentale ensemble aan de Kunstberg tussen de benedenstad en de koninklijke wijk. De bouw begon in 1954; op 17 februari 1969 werd het gebouw ingehuldigd. Het complex werd lange tijd Albertina genoemd, naar koning Albert I, ter wiens nagedachtenis het werd gebouwd.

Het KBR Museum

In 2020 opende het KBR Museum, in en rond de gerestaureerde Nassaukapel, een gotische kapel die in het gebouw is opgenomen. Het museum toont de Bourgondische handschriften en de geschiedenis van de hertogelijke bibliotheek. Daarnaast is er Librarium, een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van het boek en het schrift.

Depot en collectie

Belgische uitgevers zijn verplicht hun publicaties in te leveren bij de KBR (wettelijk depot). Daardoor verzamelt de KBR alles wat in België verschijnt, in alle landstalen. Naast boeken en handschriften bezit de bibliotheek prenten, kaarten, muziek, munten en penningen. In Nederland bestaat zo'n wettelijke plicht niet; uitgevers leveren vrijwillig aan de KB.

Bezoeken

Het KBR Museum is open voor publiek met een entreekaartje. Voor de leeszalen heb je een lezerskaart nodig; je kunt er boeken en documenten inzien, maar niet lenen. De KBR ligt op loopafstand van het Centraal Station in Brussel, wat het een handige uitstap maakt vanuit Nederland. Kijk op kbr.be voor tentoonstellingen en tijden. Ben je benieuwd hoe een bezoek aan de Nederlandse tegenhanger werkt, lees dan de KB bezoeken.

Vergelijking

De KBR is kleiner dan de nationale bibliotheken van Frankrijk en Duitsland; zie de Bibliothèque nationale de France en de Deutsche Nationalbibliothek. Haar Bourgondische handschriften behoren wel tot de topstukken van de Europese boekkunst.

Veelgestelde vragen

Waar staat KBR voor?

KBR is de afkorting van Koninklijke Bibliotheek / Bibliothèque royale, de naam die de Koninklijke Bibliotheek van België sinds 2019 gebruikt.

Kun je het KBR Museum bezoeken?

Ja. Het museum opende in 2020 en toont de Bourgondische handschriften in en rond de Nassaukapel. Je hebt een entreekaartje nodig.

Kun je boeken lenen bij de KBR?

Nee, de KBR is een raadpleegbibliotheek. Met een lezerskaart kun je stukken in de leeszalen inzien.