Zelfbedieningsautomaat

Een zelfbedieningsautomaat is een apparaat waarmee je zonder hulp van een medewerker boeken leent en inlevert. Je scant je bibliotheekpas, legt de boeken op het apparaat en krijgt een bon of e-mail met de inleverdatum. In vrijwel alle Nederlandse openbare bibliotheken is lenen via de automaat de normale manier geworden.

Hoe de techniek werkt: RFID

In bibliotheekboeken zit tegenwoordig meestal een RFID-label: een dunne sticker met een chip en een antenne, vaak aan de binnenkant van de kaft. RFID staat voor Radio Frequency Identification. Het apparaat leest het label draadloos uit, zonder dat je een streepjescode hoeft te zoeken. Daardoor kun je een stapel boeken in één keer op de automaat leggen.

Op het label staat een uniek nummer van het exemplaar. Het bibliotheeksysteem koppelt dat nummer aan de titelbeschrijving en aan jouw pas. Bij het uitlenen wordt in het systeem vastgelegd wie het boek heeft en tot wanneer. Tegelijk wordt de beveiliging op het label uitgeschakeld, zodat de poortjes bij de uitgang niet piepen. Bij het inleveren gaat de beveiliging weer aan.

Bibliotheken werken hierbij met internationale standaarden voor de gegevens op het label. Daardoor kan een boek uit de ene bibliotheek ook door de apparatuur van een andere worden gelezen, wat handig is bij interbibliothecair leenverkeer.

Inleverautomaten en sorteersystemen

Veel grotere bibliotheken hebben een inleverautomaat in de muur of bij de ingang, soms ook buiten bereikbaar. Je schuift de boeken één voor één door een opening; de automaat registreert de inlevering en geeft een bevestiging. Achter de muur zit vaak een sorteersysteem dat boeken via een lopende band in bakken per afdeling verdeelt, of apart zet als ze zijn gereserveerd. Medewerkers zetten ze daarna terug in de kast op de juiste signatuur.

De Open Bibliotheek

Dankzij zelfbediening kunnen sommige vestigingen ook open zijn zonder personeel. Bij dit concept, vaak Open Bibliotheek genoemd, krijg je met je bibliotheekpas toegang tot het gebouw, bijvoorbeeld 's avonds of in het weekend. Je leent en levert in via de automaat. Camera's en de RFID-beveiliging houden toezicht. Vooral in kleinere kernen houden bibliotheken zo een vestiging open met ruimere openingstijden. Of jouw vestiging dit aanbiedt en onder welke voorwaarden, staat op de website van je bibliotheek.

Wat de automaat niet doet

Een automaat kan niet alles. Voor het betalen van boetes, het lenen van bijzondere materialen of vragen over je abonnement moet je soms nog naar de balie of een medewerker. Ook voor hulp bij digitale zaken, zoals het Informatiepunt Digitale Overheid, heb je een mens nodig. Zelfbediening geeft medewerkers juist meer tijd voor dat soort persoonlijke hulp.

Veelgestelde vragen

Waarom piept het poortje terwijl ik het boek heb geleend?

Soms wordt de beveiliging niet goed uitgeschakeld, bijvoorbeeld als boeken te dicht op elkaar lagen. Leg het boek opnieuw op de automaat of vraag een medewerker.

Kan ik met de automaat ook verlengen?

Bij de meeste bibliotheken wel. Je ziet dan je geleende boeken en kunt ze verlengen als er geen reservering op staat.

Worden mijn leengegevens opgeslagen?

De bibliotheek houdt bij wat je op dit moment leent. Hoe lang je leengeschiedenis bewaard wordt, staat in de privacyverklaring van je bibliotheek.