Daisy

Daisy (Digital Accessible Information System) is een internationale standaard voor toegankelijke boeken, vooral gesproken boeken. Het verschil met een gewoon luisterboek is dat je in een Daisy-boek kunt navigeren zoals in een papieren boek: naar een hoofdstuk, paragraaf of paginanummer springen, bladwijzers zetten en de leessnelheid aanpassen. In Nederland leen je Daisy-boeken via Passend Lezen, de bibliotheekservice voor mensen met een leesbeperking.

Hoe Daisy werkt

Een Daisy-boek bestaat uit audiobestanden, vaak gecombineerd met de tekst en een structuurbestand. Dat structuurbestand zorgt ervoor dat je weet waar je bent. Zo kun je:

• direct naar hoofdstuk 7 of pagina 112 gaan;
• per zin of per alinea terug- en vooruitspringen;
• bladwijzers en notities toevoegen;
• het tempo versnellen of vertragen zonder dat de stem vervormt;
• bij boeken met tekst en audio meelezen terwijl je luistert.

Dat maakt Daisy geschikt voor studieboeken en informatieve boeken, waar je niet van begin tot eind leest maar dingen opzoekt.

De standaard is ontwikkeld door het internationale DAISY Consortium, een samenwerking van organisaties voor blinden en slechtzienden. De nieuwste ontwikkelingen gaan richting EPUB 3, waarin dezelfde toegankelijkheidsprincipes zijn opgenomen.

Voor wie zijn Daisy-boeken?

Daisy-boeken via Passend Lezen zijn alleen beschikbaar voor mensen met een leesbeperking. Daaronder vallen bijvoorbeeld:

• blinden en slechtzienden;
• mensen met dyslexie;
• mensen die door een lichamelijke beperking geen boek kunnen vasthouden of omslaan;
• mensen met andere aandoeningen waardoor gedrukte tekst lezen niet of moeilijk lukt.

Die beperking is belangrijk, omdat het auteursrecht een uitzondering kent voor het maken van aangepaste versies voor mensen met een handicap. Daardoor mogen boeken zonder toestemming van de uitgever worden ingesproken, maar alleen voor deze doelgroep.

Passend Lezen

Passend Lezen is de landelijke bibliotheekservice voor mensen met een leesbeperking, onderdeel van het bibliotheekstelsel en verbonden aan de Koninklijke Bibliotheek. Je kunt er gesproken boeken, kranten en tijdschriften lenen, maar ook boeken in braille en in grote letter. De boeken worden onder meer geproduceerd door Dedicon. Je luistert via een app op telefoon of tablet, via een speciale Daisy-speler of op de computer. Voor kinderen tot 18 jaar met een leesbeperking is het lidmaatschap gratis. Kijk voor actuele voorwaarden op de website van Passend Lezen.

Voor kinderen met dyslexie zijn er ook andere mogelijkheden. Lees daarover meer bij lezen met dyslexie en bij makkelijk lezen.

Daisy en de gewone bibliotheek

Ook in je eigen openbare bibliotheek kun je terecht met vragen over Passend Lezen. Medewerkers kunnen je helpen met aanmelden en de app. Wie alleen moeite heeft met kleine letters, kan ook kiezen voor een grote-letterboek of een e-book met grotere letter.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een Daisy-boek en een luisterboek?

Een luisterboek is bedoeld om van begin tot eind te beluisteren. In een Daisy-boek kun je navigeren op hoofdstuk, pagina en zin, en vaak de tekst meelezen.

Heb ik een speciale speler nodig?

Niet per se. Je kunt Daisy-boeken ook beluisteren via de app van Passend Lezen op een smartphone of tablet. Een aparte Daisy-speler met grote knoppen is handig voor mensen die slecht zien.

Mag iedereen Daisy-boeken lenen?

Nee. Vanwege de auteursrechtelijke uitzondering zijn ze alleen beschikbaar voor mensen met een leesbeperking.