Lezen met dyslexie

Dyslexie maakt lezen moeizaam, maar het hoeft het plezier in verhalen niet weg te nemen. Er zijn in Nederland goede voorzieningen voor lezers met dyslexie, waarvan Bibliotheekservice Passend Lezen de belangrijkste is: een bibliotheek met gesproken boeken en andere aangepaste vormen, gratis voor kinderen tot 18 jaar. Op deze pagina lees je welke mogelijkheden er zijn en wat helpt.

Wat is dyslexie?

Dyslexie is een stoornis waarbij het lezen en spellen van woorden hardnekkig moeizaam verloopt, ondanks goed onderwijs en oefening. Kinderen met dyslexie lezen trager en maken meer fouten, ook als ze verder goed meekomen op school. Dyslexie gaat niet over, maar met de juiste begeleiding en hulpmiddelen kunnen mensen met dyslexie goed functioneren en van boeken genieten.

Op de basisschool valt dyslexie vaak op doordat een kind achterblijft op zijn AVI-niveau. Bij een vermoeden van ernstige dyslexie kan de school een kind doorverwijzen voor onderzoek. Voor kinderen met ernstige, enkelvoudige dyslexie wordt diagnostiek en behandeling in Nederland vergoed via de gemeente, op grond van de Jeugdwet. Na een diagnose krijgt een kind een dyslexieverklaring, die recht kan geven op aanpassingen op school, zoals extra tijd en het gebruik van voorleessoftware.

Bibliotheekservice Passend Lezen

Passend Lezen is een landelijke bibliotheekservice voor mensen met een leesbeperking. Daaronder vallen mensen met dyslexie, maar ook mensen die blind of slechtziend zijn, of die door een motorische of cognitieve beperking of hersenletsel moeite hebben met gewone boeken.

Je hoeft voor het lidmaatschap geen papieren verklaring op te sturen. Bij het aanmelden geef je aan dat je een leesbeperking hebt en ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden; dat geldt als verklaring. Controleer de actuele voorwaarden en tarieven op de officiële site van Passend Lezen.

Passend Lezen doet ook mee aan landelijke campagnes zoals de Boekenweek, zodat lezers met een leesbeperking ook toegang hebben tot campagneboeken.

Dedicon: schoolboeken in aangepaste vorm

Voor schoolboeken en studieboeken is er Dedicon. Deze organisatie maakt lesmateriaal toegankelijk in vormen als gesproken boeken in het Daisy-formaat en bestanden voor dyslexiesoftware. Leerlingen en studenten met dyslexie kunnen zo dezelfde boeken gebruiken als hun klasgenoten, maar in een vorm die bij hen past. Vraag op school of bij je opleiding hoe je dit materiaal aanvraagt.

Wat helpt bij lezen met dyslexie?

Lezen en luisteren combineren. Het tegelijk lezen en beluisteren van een tekst, ook wel meeleeslezen genoemd, helpt veel lezers met dyslexie. Ze volgen de tekst met hun ogen terwijl ze hem horen. Zo oefenen ze het lezen zonder dat het verhaal verloren gaat.

Luisterboeken. Een luisterboek maakt verhalen toegankelijk die anders te zwaar zouden zijn. Dat is belangrijk: kinderen met dyslexie hebben net zoveel behoefte aan goede verhalen als andere kinderen. Lees meer bij luisteren als lezen.

Boeken die makkelijk te lezen zijn. Er zijn boeken met een eenvoudige tekst maar een onderwerp dat past bij de leeftijd. Veel bibliotheken hebben hiervoor een speciale afdeling; zie makkelijk lezen.

Een rustige opmaak. Een groter lettertype, ruimere regelafstand en een niet te lange regel maken lezen voor veel mensen met dyslexie makkelijker. Op een e-reader of in een app kun je dat zelf instellen. Er bestaan ook speciale dyslexielettertypes, al verschillen de meningen over hoeveel die helpen.

Plezier boven prestatie. Laat je kind kiezen wat het wil lezen, ook als dat strips of informatieve boeken zijn. Blijf voorlezen, ook als je kind al ouder is.

Dyslexie bij volwassenen

Ook volwassenen met dyslexie kunnen lid worden van Passend Lezen. Daarnaast heb je met een gewoon bibliotheekabonnement toegang tot luisterboeken en e-books in de app van de online bibliotheek. Veel volwassenen met dyslexie gebruiken voorleesfuncties op hun telefoon of computer om ook andere teksten, zoals mails en websites, te laten voorlezen.

Veelgestelde vragen

Is Passend Lezen gratis?

Voor kinderen tot 18 jaar wel. Via de openbare bibliotheek kun je ook gratis lid worden, maar dan heb je alleen toegang tot de gesproken boeken. Volwassenen met een eigen lidmaatschap betalen een jaarbedrag; controleer het actuele tarief op de site van Passend Lezen.

Heb ik een dyslexieverklaring nodig voor Passend Lezen?

Je hoeft geen verklaring op te sturen. Bij het aanmelden geef je aan dat je een leesbeperking hebt en ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden.

Helpen luisterboeken kinderen met dyslexie?

Ja, vooral om verhalen te blijven beleven en de woordenschat te vergroten. Om het technisch lezen te oefenen helpt het om tegelijk mee te lezen in de tekst.

Wat is het verschil tussen Passend Lezen en Dedicon?

Passend Lezen is een bibliotheek voor lezen in de vrije tijd, met romans, jeugdboeken, kranten en tijdschriften. Dedicon richt zich op schoolboeken en studiemateriaal in aangepaste vorm.