Onderzoek doen met de KB: data, API's en datasets

Inhoud
  1. Voor wie is dit?
  2. Dataservices, API's en downloads
  3. KB Lab en KB_Datalab
  4. Digitale bronnen voor leden
  5. Het webarchief
  6. Tips voor onderzoek met gedigitaliseerde teksten
  7. Onderzoek naar oude boeken
  8. Veelgestelde vragen

De Koninklijke Bibliotheek is niet alleen een plek om boeken te lezen, maar ook een bron van data voor onderzoek. De KB stelt datasets, API's en downloads beschikbaar, onder meer van gedigitaliseerde kranten en metadata, en helpt onderzoekers met digitale bronnen via KB Lab en het KB_Datalab. Dat maakt grootschalig onderzoek met teksten en metadata mogelijk.

Voor wie is dit?

  • Historici en letterkundigen die duizenden krantenartikelen of boeken tegelijk willen analyseren, bijvoorbeeld hoe vaak een woord in de loop van de tijd voorkomt.
  • Taalkundigen en informatici die grote tekstcorpora nodig hebben.
  • Studenten die voor een scriptie werken met digitale geesteswetenschappen.
  • Ontwikkelaars die metadata van de KB willen gebruiken in een eigen toepassing.

Voor een gewone zoekvraag heb je dit niet nodig. Dan volstaan Delpher en de catalogus.

Dataservices, API's en downloads

Op kb.nl staat een overzicht van dataservices. De KB biedt daar API's, waarmee een computerprogramma automatisch gegevens ophaalt, en downloads van datasets. Denk aan:

  • metadata van publicaties, zoals titels, auteurs en jaartallen;
  • tekst en afbeeldingen van gedigitaliseerde collecties, voor zover het auteursrecht dat toelaat;
  • identificatiesystemen, zoals ISNI voor personen en organisaties en NBN voor duurzame verwijzingen naar digitale objecten.

Voor bepaalde collecties gelden gebruiksvoorwaarden, vooral als materiaal nog auteursrechtelijk beschermd is. Lees die voorwaarden voordat je een dataset gebruikt.

KB Lab en KB_Datalab

De KB noemt op haar website KB Lab en het KB_Datalab. Dit zijn omgevingen waarin de KB experimenteert met nieuwe technieken en tools voor onderzoek met de collectie. Hier vind je bijvoorbeeld prototypes en projecten waarin digitale collecties op nieuwe manieren worden doorzocht of gevisualiseerd. Kijk op kb.nl voor de actuele projecten en de manier waarop je contact legt.

Digitale bronnen voor leden

Als lid van de KB krijg je toegang tot databanken en e-tijdschriften waarvoor de KB licenties heeft. Veel bronnen kun je ook thuis gebruiken, als je in Nederland woont. De KB biedt daarnaast tools als Lean Library, een browserextensie die laat zien of een artikel via de KB toegankelijk is.

Het webarchief

Websites verdwijnen snel. De KB verzamelt sinds ongeveer 2000 Nederlandse websites en bewaart ze in het e-Depot. Volgens de KB gaat het om meer dan 24.000 websites. Voor onderzoek naar online cultuur, politiek of bedrijfsleven is dat een belangrijke bron. Vanwege het auteursrecht kun je gearchiveerde websites niet allemaal vrij online bekijken. Op kb.nl lees je hoe je het webarchief kunt raadplegen. Lees meer bij het Depot van Nederlandse Publicaties.

Tips voor onderzoek met gedigitaliseerde teksten

  1. Weet wat je corpus is. Delpher bevat niet alle kranten die ooit verschenen. Controleer welke titels en jaargangen er wel en niet in staan, anders trek je verkeerde conclusies.
  2. Houd rekening met OCR-fouten. Automatisch herkende tekst bevat fouten, vooral bij oudere drukken. Dat beïnvloedt tellingen.
  3. Let op spelling. Historische spelling verandert in de loop van de tijd. Zoek op varianten.
  4. Leg je methode vast. Noteer welke zoektermen, filters en datasets je gebruikte, zodat anderen je onderzoek kunnen herhalen.
  5. Vraag hulp. De KB heeft experts op verschillende terreinen. Via kb.nl vind je contactmogelijkheden voor onderzoekers.

Onderzoek naar oude boeken

Voor onderzoek naar het boek zelf, zoals papier, drukkers en bindwerk, zijn de bijzondere collecties en databanken als de STCN en Nederlandse Boekgeschiedenis belangrijk. Zie ook boekwetenschap en boekgeschiedenis.

Veelgestelde vragen

Heeft de KB een API?

Ja. Op kb.nl staat een overzicht van dataservices, API's en downloads voor onder meer metadata en gedigitaliseerde collecties. Voor sommige data gelden gebruiksvoorwaarden.

Kan ik alle Delpher-kranten downloaden voor onderzoek?

Niet zonder meer. Kijk bij de dataservices van de KB welke collecties als dataset beschikbaar zijn. Voor materiaal dat nog onder het auteursrecht valt, gelden beperkingen.

Wat is KB Lab?

Een omgeving van de KB voor experimenten met nieuwe technieken en tools voor onderzoek met de collectie. Actuele projecten staan op kb.nl.

Kan ik oude websites bekijken via de KB?

De KB archiveert sinds ongeveer 2000 Nederlandse websites. Vanwege het auteursrecht is niet alles vrij online te zien. Kijk op kb.nl hoe je het webarchief raadpleegt.

Bijgewerkt: