Glaspaleis Heerlen

Het Glaspaleis in Heerlen is een modernistisch warenhuis uit 1935, ontworpen door architect Frits Peutz voor modeondernemer Peter Schunck. Na jaren van verval en een dreigende sloop werd het gerestaureerd en op 30 juni 2004 heropend. Nu is het de thuisbasis van SCHUNCK, met de bibliotheek van Heerlen, een museum en een muziek- en dansschool.

Een warenhuis van glas

De familie Schunck kwam in 1874 vanuit Kettenis bij Eupen naar Heerlen. Johan Arnold Schunck begon er een handweverij aan het Kerkplein. Zijn zoon Peter nam het bedrijf in 1905 over en wilde rond 1930 de manier van verkopen veranderen. In plaats van stoffen uit een stalenboek te verkopen, wilde hij de rollen stof zichtbaar uitstallen, zoals op de markt. Daar was veel ruimte en daglicht voor nodig.

In 1933 kreeg Frits Peutz de opdracht voor een 'flink groot en hoog winkelhuis'. Peutz had al meer gebouwen in Heerlen ontworpen en burgemeester Marcel van Grunsven, een liefhebber van moderne architectuur, zag het plan zitten. Het resultaat telde negen verdiepingen van beton, glas en staal, naast de Pancratiuskerk. Het was een van de eerste gebouwen in Heerlen met een lift, compleet met een liftbediende die per verdieping vertelde wat er te koop was. Door de hoogte en de grote glazen gevels noemden Heerlenaren het al snel 'het Glaspaleis'.

Verval en bijna-sloop

Na de sluiting van de Limburgse mijnen tussen 1965 en 1975 stortte de economie van Heerlen in, en ook het modehuis ging bergafwaarts. Bij een renovatie in 1973 en 1974 werden de heldere gevels vervangen door zonwerend rookglas. Daarmee verdween een groot deel van de oorspronkelijke wisselwerking tussen binnen en buiten. Het pand werd kantoor en winkelruimte, raakte grotendeels leeg en bood een tijd atelierruimte aan kunstenaars.

Begin jaren negentig werd het Glaspaleis genomineerd voor sloop. In 1993 richtten betrokken inwoners de Werkgroep Rehabilitatie Glaspaleis op. Mede door hun inzet werd het gebouw in 1995 rijksmonument en besloot de gemeente Heerlen het te kopen en te herstellen.

Restauratie door Wiel Arets en Jo Coenen

De architecten Wiel Arets en Jo Coenen gaven het Glaspaleis zijn huidige vorm. Ze behielden of reconstrueerden de originele liftschacht, de gebogen ramen bij de hoofdingang, de stalen kozijnen met kleine klapramen, de ronde erker en de grote etalagevitrine aan de voorkant. Jo Coenen is ook de architect van Centre Céramique in Maastricht, waar de stadsbibliotheek van Maastricht zit.

Op 30 juni 2004 volgde de officiële heropening. SCHUNCK ziet dat moment als het begin van de 'culturele lente' in Heerlen. Op 1 januari 2009 werden de instellingen in het gebouw samengevoegd onder de oude naam SCHUNCK.

Erkenning

In 1999 kwam het Glaspaleis op de lijst van de duizend belangrijkste gebouwen van de twintigste eeuw van de International Union of Architects. In de Nederlandse architectuurgeschiedenis wordt het genoemd naast iconen van het Nieuwe Bouwen, zoals het Rietveld Schröderhuis, Sanatorium Zonnestraal en de Van Nellefabriek. In 2015 werd het Glaspaleis genomineerd als Europees erfgoed.

Wat vind je er nu?

Het Glaspaleis is een multidisciplinair cultuurhuis. Je vindt er:

• de openbare bibliotheek, met leesplekken, collectie en het Informatiepunt Digitale Overheid;
• een museum voor moderne en hedendaagse kunst, met aandacht voor architectuur en stedenbouw;
• een muziek- en dansschool;
• brasserie Mijn Streek en Bagels & Beans.

Je hoeft geen lid te zijn om binnen te lopen, een krant te lezen of rustig te werken. Voor lenen heb je een abonnement nodig; kinderen tot en met 17 jaar zijn gratis lid.

Bezoektips

• Kijk bij binnenkomst omhoog: de hoge centrale hal laat goed zien hoe Peutz met licht en ruimte werkte.
• Combineer een bezoek aan de bibliotheek met een tentoonstelling van het museum. De agenda staat op schunck.nl.
• Openingstijden van bibliotheek, museum en horeca verschillen. Controleer ze vooraf op de officiële site.

Veelgestelde vragen

Wie ontwierp het Glaspaleis in Heerlen?

Architect Frits Peutz ontwierp het Glaspaleis in opdracht van Peter Schunck. Het gebouw is uit 1935; de opdracht kwam in 1933.

Zit de bibliotheek van Heerlen in het Glaspaleis?

Ja. De bibliotheek is onderdeel van SCHUNCK, dat vanuit het Glaspaleis werkt. Daarnaast heeft de bibliotheek wijkvestigingen in Heerlen.

Wanneer is het Glaspaleis gerestaureerd?

Na de aankoop door de gemeente restaureerden Wiel Arets en Jo Coenen het gebouw. De officiële heropening was op 30 juni 2004.